MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Cellen
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Cellen

Cellen worden vaak beschouwd als de kleinste eenheden van een levend organisme, maar ze bestaan op hun beurt weer uit een groot aantal nog kleinere onderdelen, elk met zijn eigen functie. Menselijke cellen kunnen uiteenlopende afmetingen hebben, maar ze zijn allemaal microscopisch klein. Zelfs het grootste type cel, de bevruchte eicel, is nog te klein om met het blote oog waar te nemen.

Elke menselijke cel wordt omgeven door een membraan die de inhoud bijeenhoudt. Deze membraan is echter meer dan alleen maar een soort zakje. Zo bezit de membraan receptoren waaraan andere cellen de cel kunnen herkennen. Ook kunnen de receptoren reageren op bepaalde in het lichaam geproduceerde stoffen en op geneesmiddelen die in het lichaam circuleren. Dankzij de receptoren kunnen dergelijke stoffen of geneesmiddelen selectief in de cel worden opgenomen of door de cel worden afgegeven. De reacties die op de receptoren plaatsvinden, leiden vaak tot veranderingen in de functies van de cel of ze zorgen voor de aansturing van deze functies. Een voorbeeld is de binding van insuline aan receptoren op de celmembraan om de bloedglucosespiegel op peil te houden en glucose in de cellen toe te laten.

De ruimte die wordt omsloten door de celmembraan bestaat uit twee compartimenten, het cytoplasma en de kern (nucleus). Het cytoplasma bevat structuren die energie verbruiken en omzetten en die voorts de celfuncties uitvoeren. De kern bevat het genetische materiaal van de cel en de structuren die de celdeling en -vermeerdering reguleren. Elke cel bevat mitochondriën. Mitochondriën zijn kleine structuren die de cel van energie voorzien.

Het lichaam bestaat uit vele soorten cellen, elk met zijn eigen structuur en functie. Sommige cellen, zoals witte bloedcellen, kunnen vrij bewegen en zijn niet verbonden met andere cellen. Andere, zoals spiercellen, zitten stevig aan elkaar vast. Bepaalde cellen, zoals huidcellen, delen en vermenigvuldigen zich snel, terwijl bijvoorbeeld zenuwcellen dat onder normale omstandigheden helemaal niet doen. Bepaalde celtypen, met name kliercellen, hebben als voornaamste taak de productie en afscheiding van complexe stoffen als hormonen of enzymen. Zo zijn er borstkliercellen die melk produceren en bepaalde cellen in de alvleesklier die insuline aanmaken. Bepaalde cellen die de binnenkant van de longen bekleden, maken slijm en cellen in de mond produceren speeksel. Bij andere cellen bestaat de primaire functie niet uit de productie van stoffen. Zo hebben spiercellen de taak zich samen te trekken om beweging mogelijk te maken. Zenuwcellen geleiden elektrische impulsen, waardoor communicatie mogelijk wordt tussen het centrale zenuwstelsel (de hersenen en het ruggenmerg) en de rest van het lichaam.

illustrative-material.figure-short 1

De inhoud van een cel

De inhoud van een cel

Hoewel er verschillende soorten cellen bestaan, bevatten de meeste cellen dezelfde onderdelen. Een cel bestaat uit de kern en het cytoplasma en wordt omgeven door de celmembraan. Deze laatste regelt welke stoffen de cel binnenkomen en verlaten. In de kern bevinden zich chromosomen, dat wil zeggen het genetisch materiaal van de cel, en een nucleolus, die de ribosomen produceert. Het cytoplasma bestaat uit een vloeistof met daarin organellen, die als de organen van de cel kunnen worden beschouwd. Het endoplasmatisch reticulum zorgt voor het transport van materialen binnen de cel. De ribosomen produceren eiwitten, die vervolgens eventueel door het Golgi-complex zodanig worden verpakt dat ze de cel kunnen verlaten. De mitochondriën zorgen voor de energievoorziening die de activiteiten van de cel mogelijk maakt. Lysosomen bevatten enzymen die binnendringende deeltjes kunnen afbreken. Zo kunnen bepaalde witte bloedcellen bacteriën opnemen, die dan door de enzymen in de lysosomen worden afgebroken. Centriolen spelen een rol bij de celdeling.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Begrenzing van binnenkant en buitenkant

Volgende: Orgaanstelsels

Illustraties
Tabellen
Disclaimer