MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Begrenzing van binnenkant en buitenkant

Het lijkt vreemd, maar het is niet altijd mogelijk om duidelijk te omschrijven wat zich aan de binnenkant en de buitenkant van het lichaam bevindt, aangezien het lichaam tal van oppervlakken kent. De huid, in feite een orgaanstelsel, bevindt zich uiteraard aan de buitenkant van het lichaam. De huid vormt een barrière die voorkomt dat schadelijke stoffen het lichaam kunnen binnendringen. Hoewel de gehoorgang met een dunne huidlaag is bedekt, wordt deze gewoonlijk gezien als een inwendig orgaan, aangezien deze tot diep in het hoofd doorloopt. Het spijsverteringsstelsel is een lange buis die bij de mond begint, door het lichaam kronkelt en bij de anus eindigt. Bevindt het voedsel dat door deze buis wordt getransporteerd, zich aan de binnenkant of aan de buitenkant van het lichaam? Voedingsstoffen en vloeistoffen bevinden zich pas echt in het lichaam wanneer ze in de bloedbaan zijn opgenomen.

Lucht stroomt door de neus en de keel naar de luchtpijp (trachea) en komt vervolgens in het uitgebreide netwerk van vertakkingen in de longen (bronchiën) terecht. Vanaf welk punt wordt deze doorgang niet meer tot de buitenkant van het lichaam, maar tot de binnenkant gerekend? De zuurstof in de longen is pas van nut voor het lichaam wanneer deze in de bloedbaan is opgenomen. Om in de bloedbaan terecht te komen, moet de zuurstof een dunne laag cellen aan de binnenkant van de longen passeren. Deze laag vormt een barrière voor virussen en bacteriën, bijvoorbeeld tuberkelbacillen, de veroorzakers van tuberculose, die met de lucht in de longen kunnen terechtkomen. Meestal veroorzaken deze organismen pas een ziekte wanneer ze de cellen of de bloedbaan binnendringen. Aangezien de longen over tal van beschermende mechanismen beschikken, zoals antilichamen die infecties tegengaan en trilhaartjes die afvalstoffen uit de luchtwegen verwijderen, krijgen de meeste infectieuze organismen niet de gelegenheid een ziekte te veroorzaken.

Lichaamsoppervlakken vormen niet alleen een scheiding tussen de buitenkant en de binnenkant, maar zorgen er ook voor dat structuren en stoffen op de juiste plaats blijven en dus normaal kunnen functioneren. Inwendige organen drijven bijvoorbeeld niet in een plas bloed. Bloed bevindt zich gewoonlijk alleen in de bloedvaten. Als er bloed uit de bloedvaten lekt en in andere delen van het lichaam terechtkomt (hemorragie of bloeding), betekent dit niet alleen dat het bloed geen zuurstof en voedingsstoffen meer naar de weefsels kan transporteren, maar ook dat het ernstige schade kan aanrichten. Zo leidt een zeer kleine bloeding in de hersenen al snel tot vernietiging van hersenweefsel, aangezien er binnen de begrenzing van de schedel geen ruimte is om de bloeding te laten uitdijen. Daarentegen leidt een vergelijkbare bloeding in de buik niet tot weefselvernietiging, want in de buik is er voldoende ruimte voor het uitstromende bloed.

Speeksel vervult in de mond een belangrijke functie, maar als het wordt ingeademd, kan het de longen ernstig beschadigen. Bacteriën in het speeksel kunnen namelijk een abces in de longen veroorzaken. Het zoutzuur dat door de maag wordt geproduceerd, veroorzaakt in de maag zelden schade, maar als dit zuur terugstroomt, kan het de slokdarm aantasten. Het kan ook andere organen beschadigen als het door de maagwand lekt. De onverteerde voedselresten die via de anus het lichaam verlaten (ontlasting), kunnen levensbedreigende infecties veroorzaken wanneer zij door de darmwand lekken en in de buikholte terechtkomen.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Anatomie en ziekten

Volgende: Cellen

Illustraties
Tabellen
Disclaimer