MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Wisselwerking tussen lichaam en geest

De krachtige wisselwerking tussen lichaam en geest beïnvloedt de gezondheid van de mens. Het spijsverteringsstelsel wordt nauwgezet door de hersenen bestuurd. Depressiviteit en angstgevoelens hebben een ingrijpende werking op het functioneren van dit systeem. (zie Biologie van het spijsverteringsstelsel: Introductie).

Sociale en psychische stress kunnen tal van aandoeningen veroorzaken of verergeren, bijvoorbeeld diabetes mellitus, hoge bloeddruk en mogelijk ook multipele sclerose. Het relatieve belang van psychische factoren loopt echter sterk uiteen bij mensen met dezelfde aandoening.

De meeste mensen geloven intuïtief of uit persoonlijke ervaring dat emotionele stress (ook ernstige) lichamelijke aandoeningen kan veroorzaken of het verloop ervan kan beïnvloeden. De precieze werking van deze stressfactoren is niet duidelijk. Duidelijk is dat emoties lichamelijke functies kunnen beïnvloeden, zoals hartslag, bloeddruk, transpiratie, slaappatronen, maagzuurafscheiding en stoelgang, maar andere relaties liggen minder voor de hand. Zo is er pas sinds kort enig inzicht in de routes en mechanismen die een rol spelen bij de wisselwerking tussen de hersenen en het immuunsysteem. Het is opmerkelijk dat de hersenen de activiteit van witte bloedcellen en dus ook een immuunrespons kunnen beïnvloeden. Witte bloedcellen worden immers via de bloedbaan en het lymfestelsel getransporteerd en staan niet in verbinding met zenuwen. Niettemin blijkt uit onderzoek dat er wel degelijk communicatie tussen de hersenen en de witte bloedcellen plaatsvindt. Depressiviteit kan bijvoorbeeld het immuunsysteem onderdrukken, waardoor iemand met een depressie vatbaarder wordt voor infecties, zoals een virusinfectie die een gewone verkoudheid veroorzaakt.

Stress kan ook lichamelijke symptomen veroorzaken zonder dat er sprake is van een lichamelijke aandoening. Het lichaam genereert namelijk een fysiologische reactie op emotionele stress. Stress kan bijvoorbeeld angstgevoelens veroorzaken, waardoor het autonome zenuwstelsel wordt geactiveerd en hormonen als epinefrine Handelsnaam
Epinefrine
Epipen
(adrenaline) worden afgescheiden. Hierdoor versnelt de hartslag, stijgt de bloeddruk en neemt de transpiratie toe. Stress kan ook spierspanning veroorzaken, met als gevolg pijn in de nek, de rug, het hoofd of op andere plaatsen.

De wisselwerking tussen lichaam en geest werkt twee kanten op. Psychische factoren kunnen bijdragen tot het ontstaan of de verergering van tal van lichamelijke aandoeningen, maar omgekeerd kunnen lichamelijke aandoeningen ook iemands denkwijze of stemming beïnvloeden. Mensen met levensbedreigende, telkens terugkerende of chronische lichamelijke aandoeningen worden vaak depressief. Deze depressie kan de effecten van de lichamelijke aandoening verergeren en het gevoel van ongelukkig zijn versterken.

Mogelijk bestaat er een relatie tussen lichaam, geest en overlijdensrisico, dat wil zeggen dat mensen die pessimistisch zijn en negatieve gebeurtenissen als blijvend en onontkoombaar interpreteren, zich waarschijnlijk minder redzaam en depressiever voelen dan mensen die meer optimistisch van aard zijn. Gevoelens van machteloosheid en uitzichtloosheid worden met ziekte in verband gebracht. Pessimistische mensen hebben vaker gezondheidsproblemen en zijn gevoeliger voor depressies. Onderzoek heeft aangetoond dat een pessimistische kijk op het leven het overlijdensrisico met 19% verhoogt ten opzichte van de sterftekans bij optimistisch ingestelde mensen.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Weefsels en organen

Illustraties
Tabellen
Disclaimer