MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Gevolgen van ziekten
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Gevolgen van ziekten

Gerontologie is de studie van het verouderingsproces. Geriatrie (ouderdomskunde) is het geneeskundig specialisme dat zich bezighoudt met de ouderenzorg. Een aantal aandoeningen, ook wel ‘geriatrische syndromen' of ‘geriatrische ziekten' genoemd, komt vrijwel uitsluitend bij ouderen voor. Aandoeningen die in alle leeftijdsgroepen voorkomen, veroorzaken soms afwijkende symptomen of complicaties bij ouderen. Een traag werkende schildklier bijvoorbeeld leidt bij jongere mensen tot gewichtstoename en traagheid, terwijl bij ouderen soms aanvankelijk (of hoofdzakelijk) sprake is van verwardheid. Door een te snel werkende schildklier worden jongere mensen vaak geagiteerd en vallen ze af, terwijl ouderen slaperig, teruggetrokken, depressief en verward worden. Een depressie leidt bij jongere volwassenen meestal tot verdriet. Ze trekken zich in zichzelf terug en zijn duidelijk ongelukkig. Bij ouderen kan een depressie gepaard gaan met verwardheid, geheugenverlies en apathie zonder verdrietige gevoelens. De verwardheid die hiervan het gevolg is, wordt bij ouderen vaak ten onrechte aangezien voor dementie.

Acute aandoeningen, zoals een hartinfarct, heupfractuur en longontsteking, waren vroeger levensbedreigend voor ouderen, maar zijn nu vaak goed behandelbaar en beheersbaar. Bovendien leiden chronische ziekten niet meer onvermijdelijk tot invaliditeit. Veel mensen die lijden aan diabetes, nieraandoeningen, hartziekten en andere chronische aandoeningen kunnen tegenwoordig een functioneel, actief en zelfstandig leven blijven leiden.

Sociale factoren spelen een belangrijke rol bij de gezondheidszorg voor ouderen. Het is aangetoond dat er minder medische problemen voorkomen bij ouderen die hun sociale contacten onderhouden, hetzij met een partner of met vrienden, of door activiteiten buitenshuis te ondernemen. Getrouwde of niet-alleenwonende ouderen hebben doorgaans een betere gezondheid dan alleenwonende ouderen. Ouderen die niet alleen wonen, worden ook minder vaak in een ziekenhuis of zorginstelling opgenomen dan alleenwonende ouderen.

Het opleidingsniveau speelt eveneens een belangrijke rol bij de gezondheid van ouderen. Een hoger opleidingsniveau wordt in verband gebracht met een vroegere opsporing van ziekten en een gunstigere afloop, zelfs wanneer de ziekte niet in een vroeg stadium wordt ontdekt.

illustrative-material.table-short 2

AANDOENINGEN DIE VOORNAMELIJK BIJ OUDEREN VOORKOMEN

ziekte of aandoening

omschrijving

ziekte of aandoening

omschrijving

ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie

hersenaandoeningen die leiden tot progressief verlies van het geheugen en van andere verstandelijke functies

hypothyreoïdie

schildklier werkt te traag en produceert te weinig schildklierhormoon, wat uiteindelijk kan leiden tot bloedarmoede, een lage lichaamstemperatuur en hartfalen

aorta-aneurysma

verwijding van de aortawand die kan scheuren en zonder behandeling tot de dood kan leiden

monoklonale gammopathieën

een groep uiteenlopende aandoeningen waarbij abnormale woekering van één celtype leidt tot grote hoeveelheden van een bepaald type immunoglobuline

atrofische urethritis en vaginitis

dunner worden van het weefsel van plasbuis en vagina, wat een branderig gevoel bij urineren en pijn bij geslachtsgemeenschap kan veroorzaken

artrose

afbraak van het kraakbeen dat de gewrichten bekleedt, wat pijn veroorzaakt; begint op middelbare leeftijd

decubitus (doorliggen)

beschadiging van de huid als gevolg van langdurige druk

osteoporose

verlies van kalk uit de botten, waardoor de botten poreuzer worden en gemakkelijker kunnen breken

goedaardige prostaathypertrofie

vergroting van de prostaat waardoor de urine-uitstroom wordt bemoeilijkt

ziekte van Parkinson

langzaam verlopende progressieve, degeneratieve hersenaandoening die leidt tot bevingen, spierverstijving, moeite met bewegen en instabiele houding

grijze staar (cataract)

ooglenstroebeling waardoor het gezichtsvermogen afneemt

prostaatkanker

een vorm van kanker van de prostaat

chronische lymfatische leukemie

een vorm van leukemie

gordelroos (herpes zoster)

een opflakkering van het slapende waterpokkenvirus, die leidt tot huiduitslag en langdurig pijn kan veroorzaken

diabetes type 2 (ouderdomsdiabetes)

een vorm van diabetes waarbij behandeling met insuline niet altijd noodzakelijk is; begint doorgaans op middelbare leeftijd

cerebrovasculair accident (CVA, ‘beroerte')

afsluiting van of bloeding vanuit een bloedvat in de hersenen die leidt tot zwakte, gevoelsverlies, spraakproblemen of andere neurologische problemen

glaucoom

verhoging van de druk in een van de oogkamers, waardoor het gezichtsvermogen kan afnemen en blindheid kan ontstaan; begint doorgaans op middelbare leeftijd

urine-incontinentie

onvermogen om de urine op te houden

Financiële factoren beïnvloeden het gebruik van de gezondheidszorg door ouderen. Armoede komt meer voor onder ouderen dan onder de gemiddelde bevolking. Ondanks de ouderdomsvoorzieningen beschikken ouderen soms niet over de financiële middelen om zich bij te verzekeren voor bepaalde aspecten van medische verzorging, zoals bijzondere geneesmiddelen.

Ouderen lijden vaak aan meerdere aandoeningen tegelijk, die elkaar kunnen beïnvloeden. Zo wordt dementie verergerd door depressie, terwijl diabetes kan verslechteren door een infectie. Bovendien houden ouderen kleine aandoeningen vaak verborgen en roepen pas medische hulp in wanneer de problemen ernstig worden.

Bij ouderen spelen naast de ziekten ook psychische factoren mee, die de ziekten kunnen compliceren. Een oudere raakt soms depressief wanneer een ziekte tot tijdelijk of blijvend verlies van zelfstandigheid leidt, of als hij zijn ouder wordende vrienden en naasten om zich heen ziet wegvallen. Om deze redenen bevelen geriaters vaak multidisciplinaire zorg aan. Een team van hulpverleners (artsen, verpleegkundigen, maatschappelijk werkers, therapeuten, apothekers en psychologen) stelt onder leiding van een huisarts een zorgplan op en voert dit uit.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Levensverwachting

Illustraties
Tabellen
Disclaimer