MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Voordelen van lichaamsbeweging

Door regelmatig aan lichaamsbeweging te doen wordt het hart sterker en verbetert de conditie van de longen, waardoor het cardiovasculaire stelsel per hartslag meer zuurstof aan het lichaam kan afstaan en de maximale hoeveelheid zuurstof die het lichaam kan opnemen en gebruiken, toeneemt. Lichaamsbeweging verlaagt de bloeddruk en de waarden van het totale cholesterol en het LDL (low density lipoprotein)-cholesterol (het ‘slechte' cholesterol), waardoor het risico van een hartinfarct, cerebrovasculair accident (CVA, ‘beroerte') en coronaire hartziekte wordt verkleind. Andere aandoeningen die waarschijnlijk minder vaak voorkomen bij mensen die regelmatig aan lichaamsbeweging doen, zijn onder meer dikkedarmkanker en bepaalde vormen van diabetes.

Lichaamsbeweging versterkt de spieren, waardoor mensen tot activiteiten in staat zijn die anders misschien niet haalbaar waren geweest. De meeste dagelijkse bezigheden vereisen een zekere mate van spierkracht en soepelheid van de gewrichten. Beide kunnen worden verbeterd door regelmatige training.

Door oefeningen worden spieren en gewrichten opgerekt, waardoor ze soepeler worden en het risico van blessures afneemt. Oefeningen waarbij het bewegingsapparaat wordt belast, versterken de botten en helpen osteoporose te voorkomen. Bij mensen met artrose kunnen oefeningen de functie verbeteren en pijn verminderen. Activiteiten waarbij de gewichten relatief zwaar worden belast, zoals hardlopen, kunnen beter worden gemeden.

Door lichaamsbeweging stijgt de endorfinenspiegel in het lichaam. Endorfinen zijn stoffen in de hersenen die pijn verminderen en een prettig gevoel opwekken. Lichaamsbeweging lijkt dan ook de stemming te verbeteren, geeft meer energie en kan zelfs een depressie verlichten. Lichaamsbeweging draagt ook bij aan een beter gevoel van eigenwaarde dankzij verbetering van de algehele gezondheidstoestand en het uiterlijk.

Lichaamsbeweging heeft een positief effect bij mensen ongeacht de leeftijd, maar regelmatig oefenen draagt er bovendien aan bij dat ouderen langer zelfstandig blijven doordat hierdoor het functioneren verbetert en een val of botbreuk wordt voorkomen. Lichaamsbeweging kan de spieren van zelfs de zwakste oudere in een zorginstelling versterken. Vaak verbetert hierdoor ook de eetlust, neemt obstipatie af en wordt de nachtrust bevorderd.

Binnen enkele maanden nadat de oefenactiviteit is stopgezet, nemen de positieve effecten af. De hartcapaciteit en de spierkracht verminderen en de waarden van het HDL (high density lipoprotein)-cholesterol (het ‘goede' cholesterol) dalen, terwijl de bloeddruk en de hoeveelheid lichaamsvet toenemen. Zelfs voormalige sporters die stoppen met trainen, houden de meetbare langetermijnvoordelen niet vast. Hun vermogen om lichamelijke activiteiten uit te voeren is niet groter dan dat van andere mensen en ze hebben net zoveel risico van een hartinfarct als mensen die nooit aan lichamelijke inspanning hebben gedaan. Evenmin brengen ze hun conditie sneller op peil.

illustrative-material.sidebar 1

Sporthart

De term ‘sporthart' heeft betrekking op de normale veranderingen die het hart ondergaat bij mensen die zich regelmatig aan inspannende aërobe training onderwerpen (bijvoorbeeld sporters met een zeer goede conditie). Iemand met het sporthart heeft een groter hart met dikkere hartwanden dan mensen die niet sporten. De kamers in het hart, waar het bloed doorheen stroomt, zijn enigszins vergroot. Door de toegenomen grootte en de verdikking van de wanden kan het hart bij elke hartslag aanzienlijk meer bloed wegpompen zonder dat de hartfrequentie noemenswaardig stijgt. De grote hoeveelheid bloed die door het hart stroomt,

veroorzaakt een tragere, krachtiger hartslag (die bij de pols of elders in het lichaam voelbaar is) en soms een hartgeruis. Dit geruis, een specifiek geluid veroorzaakt door het bloed dat door de hartkleppen stroomt, is volkomen normaal bij sporters en ongevaarlijk. De hartslag van iemand met een sporthart kan in rust onregelmatig zijn, maar regelmatig worden wanneer met de lichamelijke inspanning wordt begonnen. De bloeddruk is vrijwel dezelfde als bij iedere andere gezonde persoon.

Het vergrote hart is zichtbaar op een thoraxfoto en op het elektrocardiogram zijn allerlei veranderingen te herkennen (zie Symptomen en diagnose van hart- en vaatziekten: Elektrocardiografie). Deze veranderingen zouden als afwijkend worden beschouwd bij iemand die niet sport, maar zijn volkomen normaal bij een sporter met een sporthart.

Wanneer een sporter met trainen stopt, verdwijnen de kenmerken van het sporthart geleidelijk: de hartgrootte en hartfrequentie worden mettertijd weer gelijk aan die van een niet-sporter.

Een sporthart lijkt de gezondheid in geen enkel opzicht aan te tasten. De incidentele plotselinge sterfgevallen bij sporters worden meestal veroorzaakt door een achterliggende, maar niet eerder opgemerkte hartziekte en niet door een gevaarlijke situatie die het gevolg zou zijn van een sporthart.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Een oefenprogramma starten

Illustraties
Tabellen
Disclaimer