MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Toestemming
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Toestemming

Het toestemmingsvereiste is neergelegd in artikel 7:450 BW. Tezamen met het recht op informatie wordt dit wel aangeduid als het recht op informed consent. Grondslag hiervan is het beginsel van zelfbeschikking: de gedachte dat ieder zelf het recht heeft te bepalen wat er met zijn lichaam mag gebeuren. Het proces van informed consent dient gestalte te krijgen in de dialoog tussen patiënt en arts. Wanneer iemands beslissing over de behandeling is gebaseerd op informatie over kansen, risico's en alternatieven die zijn verkregen tijdens gesprekken met de arts en wanneer de beslissing recht doet aan de voorkeuren van die persoon, is er sprake van weloverwogen toestemming ofwel informed consent. De patiënt heeft uiteraard ook te allen tijde het recht een bepaalde ingreep te weigeren. Ook die weigering zal bij voorkeur ‘informed' moeten zijn. Als de arts daaraan twijfelt, bijvoorbeeld omdat hij niet overtuigd is dat de patiënt voldoende inzicht heeft in de aard van zijn gezondheidsproblemen en de mogelijke oplossingen daarvoor, zal hij opnieuw met de patiënt moeten spreken. Uiteindelijk heeft de patiënt echter het laatste woord en dient zijn weigering te worden gerespecteerd.

Niet voor elke handeling, hoe onbetekenend ook, hoeft expliciete instemming van de patiënt te worden gevraagd. Toestemming mag worden verondersteld als de verrichting niet van ingrijpende aard is (art. 7:466 BW). Het gaat daarbij echter niet alleen om de ingreep zelf, maar ook om de gevolgen. Men denke bijvoorbeeld aan een HIV-test: die is fysiek niet ingrijpend (er is slechts een druppel bloed nodig), maar kan psychisch en sociaal verreikende consequenties hebben.

Minderjarigen kunnen vanaf de leeftijd van 16 jaar zelf toestemming geven. Zijn zij ouder dan 12 jaar maar nog geen 16 jaar, dan is naast de toestemming van de minderjarige die van de ouders of de voogd vereist. Er zijn hierbij twee uitzonderingen: de verrichting is nodig om ernstig nadeel voor de minderjarige te voorkomen of de minderjarige blijft na de ouderlijke weigering de verrichting weloverwogen wensen. Beneden de leeftijd van 12 jaar volstaat de toestemming van de ouders. Zij oefenen dan trouwens ook de andere rechten van het kind uit. Zo hebben zij het recht informatie te ontvangen en kunnen zij inzage vragen in het medisch dossier van het kind jonger dan 12 jaar. De minderjarige van 12 jaar of ouder kan, mits wilsbekwaam, wel zelf elke handeling weigeren, heeft een eigen recht op informatie en bijvoorbeeld ook een eigen recht op inzage in de medische gegevens. (zie Juridische positie van de patiënt: Rechten van de patiënt in het algemeen, zie Juridische positie van de patiënt: Dossier)

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Schriftelijke wilsverklaring

Volgende: Wetenschappelijk onderzoek

Illustraties
Tabellen
Disclaimer