MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Effectiviteit en veiligheid

De voornaamste doelstellingen bij het ontwikkelen van geneesmiddelen zijn effectiviteit (werkzaamheid) en veiligheid. Omdat alle geneesmiddelen zowel schade kunnen aanrichten als kunnen helpen, is veiligheid een relatief begrip. Het verschil tussen de gebruikelijke effectieve dosis en de dosis die ernstige of levensbedreigende bijwerkingen veroorzaakt, wordt ‘veiligheidsmarge' of ‘therapeutische breedte' genoemd. Hoe breder de veiligheidsmarge, des te bruikbaarder het geneesmiddel. Als de normale werkzame dosis van een geneesmiddel ook toxisch is, zullen artsen het geneesmiddel alleen gebruiken in ernstige situaties waarin er geen veiliger alternatief is.

De bruikbaarste geneesmiddelen zijn zowel effectief als grotendeels veilig. Penicilline is zo'n middel. Behalve voor mensen die er allergisch voor zijn, is penicilline praktisch niet-toxisch, zelfs niet bij hoge doses. Barbituraten, die vroeger algemeen als slaapmiddel werden gebruikt, kunnen daarentegen de ademhaling negatief beïnvloeden, de bloeddruk verlagen en zelfs de dood veroorzaken als er te veel van wordt ingenomen. Later ontwikkelde slaapmiddelen als temazepam Handelsnaam
Normison
Normitab
en zolpidem Handelsnaam
Stilnoct
hebben een bredere veiligheidsmarge dan barbituraten.

Het is niet altijd mogelijk effectieve geneesmiddelen met een brede veiligheidsmarge en weinig bijwerkingen te ontwikkelen. Vandaar dat sommige geneesmiddelen toch moeten worden gebruikt, ook al hebben ze een zeer smalle veiligheidsmarge. Zo kan een cumarinederivaat, dat wordt gebruikt om bloedstolling te voorkomen, bloedingen veroorzaken. Het middel wordt echter gebruikt wanneer de noodzaak zo groot is dat het risico moet worden aanvaard. Mensen die cumarinederivaat gebruiken, moeten regelmatig worden gecontroleerd om na te gaan of het geneesmiddel wel het juiste effect heeft op de bloedstolling en dus niet te veel of te weinig.

illustrative-material.sidebar 2

Optimale behandeling met geneesmiddelen

U kunt als volgt helpen om uw behandelplan zo veilig en effectief mogelijk te maken:

  • zoek direct medische hulp wanneer er een probleem ontstaat
  • vertel uw arts, verpleegkundige of apotheker welke medische problemen u hebt welke geneesmiddelen (zowel geneesmiddelen op voorschrift als zelfzorgmiddelen) en voedingssupplementen (inclusief geneeskrachtige kruiden) u in de voorafgaande paar weken hebt gebruikt of u allergisch bent voor een geneesmiddel, voedingsmiddel of een andere stof of hierop een ongebruikelijke reactie hebt gehad of u een speciaal dieet volgt of voedingsbeperkingen hebt of u zwanger bent, van plan bent zwanger te worden of borstvoeding geeft
  • zorg dat u de voorgeschreven middelen krijgt en geneesmiddelen volgens de voorschriften gebruikt
  • zorg dat u weet waarom een geneesmiddel wordt gebruikt en welke bijwerkingen mogelijk zijn
  • lees de informatie op de verpakking van een geneesmiddel zorgvuldig voordat dit wordt gebruikt (zowel bij geneesmiddelen op voorschrift als bij zelfzorgmiddelen)
  • meld eventuele bijwerkingen aan uw arts of apotheker
  • drink geen alcohol als dit wordt afgeraden
  • gebruik nooit een geneesmiddel dat aan iemand anders is voorgeschreven
  • breng verlopen geneesmiddelen naar de apotheek of chemokar
  • verschijn op afspraken
  • wanneer er voor u zwaarwegende redenen zijn om een geneesmiddel niet te gebruiken overleg dit dan met uw arts of apotheker
  • neem de aanbevolen preventieve maatregelen en neem deel aan de aanbevolen gezondheidsprogramma's.

Een ander voorbeeld is clozapine Handelsnaam
Leponex
. Dit geneesmiddel helpt vaak bij patiënten met schizofrenie wanneer alle andere geneesmiddelen hebben gefaald. Clozapine Handelsnaam
Leponex
heeft echter een ernstige bijwerking: het kan leiden tot vermindering van de productie van witte bloedcellen, die nodig zijn voor bescherming tegen infectie. Vanwege dit risico moeten patiënten hun bloed vaak laten controleren zolang ze clozapine Handelsnaam
Leponex
gebruiken.

Om ervoor te zorgen dat hun behandelplan zo veilig en effectief mogelijk is, moeten patiënten hun artsen en andere zorgverleners goed informeren over hun medische voorgeschiedenis, hun huidige medicatie (inclusief zelfzorgmiddelen) en voedingssupplementen (inclusief geneeskrachtige kruiden (zie Geneeskrachtige kruiden en ‘nutraceuticals')) en eventuele andere relevante informatie over hun gezondheid. Daarnaast moeten ze niet aarzelen om een arts, verpleegkundige of apotheker te vragen wat het doel is van de behandeling, welke soorten bijwerkingen en andere problemen zich kunnen voordoen en wat hun eigen inbreng zou kunnen zijn.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Ontwikkeling van geneesmiddelen

Illustraties
Tabellen
Disclaimer