MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Middelen tegen verkoudheid

Meer dan 100 virussen kunnen de hinderlijke verschijnselen veroorzaken die een gewone verkoudheid met zich meebrengt en hiervoor bestaat nog steeds geen behandeling. Sommige deskundigen beweren dat een verkoudheid binnen ongeveer een week verdwijnt wanneer niets wordt ingenomen en binnen ongeveer 7 dagen wanneer wel een geneesmiddel wordt gebruikt. Elk jaar worden echter enorme bedragen besteed in een poging om de symptomen van verkoudheid te verlichten. Vooral kinderen worden vaak verkouden en krijgen dan iets tegen verkoudheid, ook al is de effectiviteit van dergelijke middelen bij kinderen onder de schoolgaande leeftijd niet aangetoond.

In het ideale geval zou elk symptoom van een verkoudheid met een apart geneesmiddel moeten worden behandeld. Er zijn enkele combinatiepreparaten in de handel met wisselende samenstellingen van acetylsalicylzuur Handelsnaam
Acetylsalicylzuur
Aspirine
Aspro
, paracetamol, vitamine C en cafeïne. Deze preparaten hebben geen meerwaarde boven paracetamol alleen. Verder kan als een verstopte neus het probleem is een decongestivum worden gebruikt. Als hoesten het probleem is, kan een hoestdrank of tablet worden toegepast. Bij keelpijn

zouden naast de pijnstiller (zoals paracetamol, acetylsalicylzuur Handelsnaam
Acetylsalicylzuur
Aspirine
Aspro
, ibuprofen Handelsnaam
Advil
Actifen
Brufen
Femapirin
Relian
of naproxen Handelsnaam
Aleve
Femex
Naprocoat
Naprosyne
Naprovite
Nycopren
) keelpastilles met een plaatselijk verdovingsmiddel, zoals lidocaïne Handelsnaam
Xylocaïne
, kunnen worden gebruikt. Gorgelen met zout water (een halve theelepel zout in 250 ml warm water) of een dropje is echter net zo effectief. Soms is het moeilijk om voor elk symptoom de juiste behandeling te vinden. Het lezen van de informatie op de verpakking of in de bijsluiter of advies te vragen van een apotheker of drogist kan de keuze eenvoudiger maken.

In een enkel geval is een verkoudheid, hoesten of keelpijn een aanwijzing voor een ernstiger aandoening. Als de symptomen langer dan een week aanhouden, moet een arts worden geraadpleegd, vooral in geval van pijn op de borst, bij aanhoudende zeer hoge koorts, bij benauwdheid of als er donker slijm wordt opgehoest. Koorts en pijn zijn meestal geen symptomen van een gewone verkoudheid en kunnen wijzen op griep of een bacteriële infectie.

Decongestiva

Wanneer virussen in slijmvliezen binnendringen, vooral die in de neus, verwijden de bloedvaten zich, waardoor de slijmvliezen opzwellen. Decongestiva vernauwen de vaten, wat enige verlichting geeft. Decongestiva worden

in Nederland alleen als neusspray toegediend. Tot de werkzame bestanddelen behoren oxymetazoline Handelsnaam
Nasivin
Oxylin Liquifilm
Sinex Vicks
, tramazoline en xylometazoline Handelsnaam
Otrivin
.

Via de neus komt slechts zeer kleine hoeveelheid van het decongestivum in het bloed. Bijwerkingen, zoals nervositeit, opwinding, hartkloppingen en slapeloosheid treden dan ook zelden op en alleen bij overmatig gebruik. Doordat deze geneesmiddelen door het lichaam circuleren, vernauwen ze ook andere bloedvaten dan die in de neus, waardoor mogelijk de bloeddruk stijgt. Vandaar dat mensen met een hoge bloeddruk of een hartaandoening decongestiva niet te vaak moeten gebruiken. Dit geldt ook voor mensen met diabetes of hyperthyreoïdie.

Neussprays werken zo snel en zo goed dat veel mensen geneigd zijn ze langer te gebruiken dan de maximaal 3-5 dagen die op de verpakking staat vermeld. Overmatig gebruik kan leiden tot een vicieuze cirkel van telkens opnieuw optredende neusverstoppingen: naarmate het effect van de spray afneemt, kunnen de kleine bloedvaten in de neus uitzetten, wat tot een verstopte neus en een benauwd gevoel kan leiden. Dit gevoel kan zo vervelend zijn dat het gebruik van de neusspray wordt voortgezet. Een dergelijk gebruik kan leiden tot afhankelijkheid van het geneesmiddel die maanden of jaren kan duren. Soms moet met het middel worden gestopt onder toezicht van een keel-neus-oorarts.

Zowel oxymetazoline Handelsnaam
Nasivin
Oxylin Liquifilm
Sinex Vicks
als tramazoline en xylometazoline Handelsnaam
Otrivin
kunnen tot 12 uur verlichting van de klachten geven. Hoe lang een neusspray werkt, wordt vermeld op de verpakking of in de bijsluiter. Neussprays mogen niet langer dan 3-5 dagen achter elkaar worden gebruikt.

Middelen tegen hoest

Hoesten is een natuurlijke reactie op irritatie van de longen, waardoor een overmaat aan afscheiding of mucus als slijm uit de longen wordt verwijderd (zie Symptomen en diagnose van longaandoeningen: Hoesten). Als de luchtwegen vol zitten met ‘los' slijm, dat kan worden opgehoest, is het niet verstandig om een dergelijke productieve hoest te onderdrukken. Een expectorans (slijmoplosser) maakt het slijm gemakkelijker op te hoesten.

Een niet-productieve hoest (droge hoest of prikkelhoest) kan zeer irritant zijn, vooral 's nachts. Een hoestprikkeldempend middel kan verlichting geven en een goede nachtrust bevorderen.

Noscapine is een effectieve en veilige hoestonderdrukker.

Wanneer noscapine onvoldoende helpt, kan de arts codeïne voorschrijven. Omdat codeïne tevens licht versuffend werkt, kan het prettig zijn voor de nacht. Codeïne veroorzaakt bij sommige mensen misselijkheid, braken en obstipatie. Omdat codeïne ook een licht gevoel in het hoofd, sufheid of duizeligheid veroorzaakt, dienen middelen die codeïne bevatten niet te worden gebruikt door mensen die van plan zijn een voertuig te besturen of een taak uit te voeren die concentratie vereist. Allergie voor codeïne is zeldzaam. Bijwerkingen treden eerder en sterker op wanneer andere middelen die ook de concentratie verminderen (zoals alcohol, kalmeringsmiddelen, slaapmiddelen, antidepressiva en bepaalde antihistaminica) tegelijk met codeïne worden gebruikt. Derhalve mag een dergelijke combinatie alleen onder toezicht van een arts worden gebruikt.

Bij het kiezen van een hoestmiddel dat geschikt is voor de symptomen, moet men de lijst met werkzame bestanddelen op de verpakking controleren en met de apotheker of drogist overleggen. Mogelijk heeft men een product nodig dat helpt om het slijm op te hoesten (een dropdrank of een product met acetylcysteïne Handelsnaam
Mucomyst
Fluimucil
Mucocil
Hoestil
Pharcetil
/broomhexine) of dat de hoest onderdrukt (een product met noscapine of dextromethorfan Handelsnaam
Tosion Retard
Daromefan
).

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Middelen tegen reisziekte

Volgende: Pijnstillers en ontstekingsremmende geneesmiddelen

Illustraties
Tabellen
Disclaimer