MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Symptomen
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Symptomen

De symptomen van hartfalen kunnen plotseling ontstaan, vooral als de oorzaak een hartinfarct is. Maar in de meeste gevallen ontwikkelen de symptomen zich geleidelijk, over een periode van dagen tot maanden. De aandoening kan ook gedurende een bepaalde tijd stabiel blijven, maar verergert vaak langzaam en ongemerkt.

Mensen met hartfalen voelen zich moe en zwak wanneer ze lichamelijke inspanningen verrichten, omdat hun spieren niet voldoende bloed krijgen. Bij ouderen ontstaan soms naast zwakte en vermoeidheid vage symptomen als slaperigheid, verwardheid en desoriëntatie.

Rechtszijdig en linkszijdig hartfalen veroorzaken verschillende symptomen. Hoewel beide vormen van hartfalen aanwezig kunnen zijn, zijn de symptomen als gevolg van een van beide vaak dominant. De voornaamste symptomen van rechtszijdig hartfalen zijn vochtophoping (oedeem) in de voeten, enkels, benen, lever en buik. Wáár het vocht zich ophoopt, hangt af van de hoeveelheid extra vocht en van de zwaartekracht. Als iemand rechtop staat, verzamelt zich vocht in de benen en voeten. Maar als iemand ligt, hoopt het vocht zich gewoonlijk op in het onderste deel van de rug. Als er erg veel vocht aanwezig is, kan het zich ook ophopen in de buik. Vochtophoping in de lever of maag kan leiden tot misselijkheid en gebrek aan eetlust. Op den duur wordt het voedsel niet meer goed opgenomen door het lichaam, waardoor verlies van gewicht en spiermassa ontstaat. Deze verschijnselen worden ‘cardiale cachexie' genoemd.

Bij linkszijdig hartfalen hoopt zich vocht in de longen op, waardoor kortademigheid ontstaat. Aanvankelijk treedt de kortademigheid alleen op bij inspanning, maar naarmate het hartfalen verergert, gebeurt dit al bij steeds minder inspanning en ten slotte zelfs in rust. Mensen met ernstig linkszijdig hartfalen worden soms kortademig (Symptomen en diagnose van longaandoeningen: Dyspneu) wanneer ze liggen (dit wordt ‘orthopneu' genoemd ), omdat in liggende toestand meer vocht naar de longen zakt. Deze mensen worden dan vaak wakker, happend naar lucht of met een piepende ademhaling (dit wordt ‘paroxismale nachtelijke dyspneu' genoemd). Bij rechtop zitten zakt een deel van het vocht naar het onderste deel van de longen, waardoor de ademhaling gemakkelijker verloopt. Op den duur leidt linkszijdig hartfalen ook tot rechtszijdig hartfalen.

Plotselinge ophoping van een grote hoeveelheid vocht in de longen (acuut longoedeem) veroorzaakt ernstige ademhalingsproblemen, een snelle ademhaling, een blauwachtige huid en een gejaagd, angstig en verstikkend gevoel. Bij sommige mensen treden ernstige krampen op in de luchtwegen (bronchospasmen), gepaard gaand met een piepende ademhaling (wheezing). Deze verschijnselen worden ‘asthma cardiale' genoemd, omdat ze lijken op die van astma, al is de oorzaak heel anders. Acuut longoedeem is een levensbedreigende noodsituatie.

In ernstige gevallen van hartfalen kan de zogeheten ‘Cheyne-Stokes-ademhaling' (periodieke ademhaling) optreden. Dit is een abnormaal ademhalingspatroon waarbij de patiënt eerst snel en diep ademhaalt, vervolgens langzamer en dan een aantal seconden helemaal niet. Cheyne-Stokes-ademhaling ontstaat doordat de bloedtoevoer naar de hersenen is verminderd, waardoor de hersendelen die de ademhaling moeten regelen, onvoldoende zuurstof krijgen.

Wanneer het hart niet in staat is de normale hoeveelheid bloed uit de hartholten weg te pompen, kunnen zich bloedstolsels vormen doordat het bloed te traag door het hart stroomt. Dergelijke stolsels kunnen losraken (het worden embolieën), met de bloedstroom worden meegevoerd en een slagader elders in het lichaam geheel of gedeeltelijk afsluiten. Als dit in een slagader naar de hersenen gebeurt, kan een cerebrovasculair accident (CVA, ‘beroerte') ontstaan.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Preventie en behandeling

Illustraties
Tabellen
Disclaimer