MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Byssinose

Byssinose is een vernauwing van de luchtwegen door inhalatie van katoen-, vlas- of hennepdeeltjes.

In de Verenigde Staten en Groot-Brittannië komt byssinose vrijwel alleen voor bij mensen die ruwe katoen verwerken. Ook mensen die met vlas en hennep werken, kunnen deze aandoening krijgen. Degenen die de balen ruwe katoen openmaken of bij de eerste fasen van de katoenverwerking betrokken zijn, lijken het meeste risico te lopen. Blijkbaar veroorzaakt een bestanddeel in de ruwe katoen bij personen die daar gevoelig voor zijn een vernauwing van de luchtwegen. Een soortgelijke aandoening komt voor bij mensen die aan graanstof worden blootgesteld.

Symptomen en diagnose

Bij byssinose kunnen wheezing en een drukkend gevoel op de borst ontstaan, meestal op de eerste werkdag na een onderbreking. Anders dan bij astma nemen bij byssinose de klachten na herhaaldelijke blootstelling nogal eens af. Ook het drukkende gevoel kan aan het einde van de werkweek verdwenen zijn. Als iemand echter al jarenlang met katoen werkt, kan het drukkende gevoel twee tot drie dagen of zelfs de gehele week aanhouden. Bij langdurige blootstelling aan katoenstof treden de symptomen (hoesten, drukkend gevoel op de borst) vaker op en ontstaat een chronische longaandoening, die soms tot invaliditeit kan leiden.

De diagnose wordt gesteld met een test die aantoont dat de longfunctie gedurende de werkdag geleidelijk afneemt. Op de eerste dag van de werkweek is deze afname van de longfunctie meestal het sterkst.

Preventie en behandeling

De beste manier om byssinose te voorkomen is de hoeveelheid stof zo veel mogelijk te beperken. Mensen met symptomen bij wie op de eerste dag van de werkweek ook de longfunctie plotseling verslechtert, mogen niet meer aan het stof worden blootgesteld. Wheezing en het drukkende gevoel op de borst kunnen met geneesmiddelen gebruikt bij astma worden behandeld. Ook kunnen luchtwegverwijdende geneesmiddelen (bronchodilatatoren) worden voorgeschreven.

Goedaardige vormen van stoflong

Bij blootstelling aan bepaalde stoffen zijn op een thoraxfoto soms longafwijkingen te zien. Deze stoffen veroorzaken echter weinig reacties in de longen. Er is dan ook geen sprake van symptomen of een verstoorde longfunctie. Siderose ontstaat door inhalatie van roest, baritose door inhalatie van barium en stannose door inhalatie van tindeeltjes.

Blootstelling aan gassen en chemicaliën

Allerlei soorten gas kunnen plotseling vrijkomen bij een bedrijfsongeval, bijvoorbeeld chloor, fosgeen, zwaveldioxide, zwavelwaterstof, stikstofdioxide en ammonia. Deze gassen kunnen de longen hevig prikkelen. Gassen als chloor en ammonia zijn goed oplosbaar en irriteren de mond, neus en keel onmiddellijk. De diepere delen van de longen worden alleen aangetast wanneer het gas diep wordt ingeademd. Radioactieve gassen, die bij een ongeval in een kernreactor kunnen vrijkomen, kunnen vele jaren na blootstelling longkanker en andere vormen van kanker veroorzaken.

Sommige gassen, stikstofdioxide bijvoorbeeld, lossen niet gemakkelijk op. Deze veroorzaken dus geen vroege waarschuwingssignalen dat men aan het gas is blootgesteld, zoals irritatie van neus en ogen. Hierdoor is het risico groter dat deze gassen tot diep in de longen worden ingeademd. Dergelijke gassen kunnen een ontsteking van de kleine luchtwegen (bronchiolitis) veroorzaken of tot vochtophoping in de longen (longoedeem) leiden.

Silo filler's disease (‘silovullersziekte') komt vooral voor bij boeren en is het gevolg van de inademing van stikstofdioxidehoudende dampen uit vochtig silovoer. Nog tot 12 uur na blootstelling kan er vocht in de longen (longoedeem) ontstaan. De aandoening kan tijdelijk verbeteren en dan 10 tot 14 dagen later weer verergeren, ook zonder hernieuwd contact met het gas. Bij een recidief worden vaak de kleine luchtwegen (bronchiolen) aangetast.

Inhalatie van sommige gassen en chemische stoffen kan ook een allergische reactie opwekken die tot ontsteking en, in sommige gevallen, tot littekenvorming leidt in en rond de longblaasjes (alveoli) en de kleinste luchtwegen (bronchiolen). Deze aandoening wordt ‘overgevoeligheidspneumonitis' (zie Allergische longaandoeningen) genoemd.

Bij sommige mensen kan langdurige inademing van kleine hoeveelheden gas of andere chemicaliën chronische bronchitis veroorzaken. Verder kan kanker ontstaan door inhalatie van bepaalde chemische stoffen, zoals arsenicumverbindingen en koolwaterstoffen. Kanker kan in de longen ontstaan, maar ook elders in het lichaam, afhankelijk van de geïnhaleerde stof.

Symptomen en diagnose

Oplosbare gassen als chloor, ammonia en fluorwaterstofzuur kunnen binnen enkele minuten na blootstelling hieraan ernstige verbrandingsverschijnselen veroorzaken in ogen, neus, keel, luchtpijp en bronchiën. Verder moet de patiënt vaak hoesten en bevat het sputum bloed (hemoptoë). Ook kokhalzen en kortademigheid komen vaak voor. Minder goed oplosbare gassen als stikstofdioxide en ozon veroorzaken na drie tot vier uur en soms zelfs pas na 12 uur (mogelijk ernstige) kortademigheid.

Op een thoraxfoto is te zien of er longoedeem of bronchiolitis is ontstaan.

Prognose, preventie en behandeling

De meeste aan gassen blootgestelde patiënten herstellen volledig. De ernstigste complicaties zijn longinfectie of ernstige beschadiging met littekenvorming van de kleine luchtwegen (bronchiolitis obliterans). Uit recent onderzoek blijkt echter dat ook nog jaren na blootstelling aan gassen longbeschadiging voorkomt.

De beste manier om blootstelling te voorkomen is uiterst voorzichtig om te gaan met gassen en chemicaliën. Er moeten gasmaskers met zuurstofvoorziening beschikbaar zijn voor als er per ongeluk gassen vrijkomen. Boeren moeten weten dat accidentele blootstelling aan giftige gassen in opslagplaatsen voor veevoer gevaarlijk is en zelfs dodelijk kan zijn.

Zuurstoftoediening vormt de basis van de behandeling van aan gassen blootgestelde mensen. Bij ernstige longbeschadiging kan kunstmatige beademing noodzakelijk zijn (zie Ademhalingsinsufficiëntie: Behandeling). Luchtwegverwijdende geneesmiddelen (bronchodilatatoren), intraveneuze toediening van vocht en antibiotica kunnen de conditie van de patiënt eveneens verbeteren. Corticosteroïden als prednison Handelsnaam
Prednison
worden vaak voorgeschreven om de ontsteking in de longen te verminderen.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Berylliose

Volgende: Mijnwerkerslong

Illustraties
Tabellen
Disclaimer