MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Allergische bronchopulmonale aspergillose

Allergische bronchopulmonale aspergillose is een allergische longaandoening die vaak sterk op een longontsteking lijkt en wordt gekenmerkt door astma, ontsteking van de longen en de luchtwegen met eosinofiele granulocyten (een bepaald type witte bloedcel), en een verhoogd aantal eosinofiele granulocyten in het bloed.

De oorzaak van allergische bronchopulmonale aspergillose is een allergische reactie op een schimmel, meestal Aspergillus fumigatus. Deze schimmel gedijt in aarde, rottende vegetatie, voedsel, stof en water. Door inhalatie van de schimmel kunnen overgevoeligheid en allergisch astma ontstaan. Andere schimmels, waaronder Penicillium, Candida, Curvularia en Helminthosporium, kunnen eenzelfde ziekte veroorzaken. Bij sommige mensen kan er een complexere allergische reactie in de longen en in de luchtwegen optreden.

De ziekte verschilt in die zin van de ‘gewone' pneumonieën, veroorzaakt door bacteriën, virussen en de meeste schimmels, dat de schimmel de longen niet infiltreert of weefsel rechtstreeks vernietigt. De schimmel nestelt zich in het slijm dat bij astma in de luchtwegen ontstaat en veroorzaakt een recidiverende allergische ontsteking in de longen. De longblaasjes (alveoli) raken vol met voornamelijk eosinofiele granulocyten. Ook kunnen er grotere aantallen slijmvormende cellen ontstaan. In een vergevorderd stadium kunnen de grote luchtwegen permanent verwijd blijven; er is dan sprake van bronchiëctasieën (zie Bronchiëctasieën). Uiteindelijk ontstaat er waarschijnlijk littekenweefsel in de longen.

Er kunnen ook andere vormen van aspergillose voorkomen. Aspergillus kan de longen infiltreren en bij patiënten met een afweerstoornis een ernstige longontsteking veroorzaken. Deze ziekte is een infectie, geen allergische reactie. De schimmel kan ook een schimmelbal vormen, het zogenaamde ‘aspergilloom'. Een dergelijk aspergilloom kan ontstaan in holten en cysten in longen die al door een andere ziekte, zoals tuberculose, zijn aangetast. De belangrijkste complicatie van een dergelijke schimmelbal is een vaak ernstige longbloeding, die zich manifesteert doordat de patiënt bloed ophoest en kortademig is.

Symptomen en diagnose

De eerste aanwijzingen voor allergische bronchopulmonale aspergillose zijn meestal verergerende symptomen van astma, zoals piepen op de borst, kortademigheid en temperatuurverhoging. De patiënt voelt zich meestal niet goed. Het opgehoeste sputum kan bruinige vlekken of slijmproppen bevatten.

Op een reeks thoraxfoto's zijn gebieden zichtbaar die op pneumonie lijken maar die van plaats veranderen, meestal in het bovenste deel van de longen. Wanneer de ziekte lang duurt, kunnen op thoraxfoto's of CT-scans verwijde luchtwegen te zien zijn, vaak verstopt met slijmproppen. Wanneer het sputum microscopisch wordt onderzocht, kan de schimmel zelf zichtbaar zijn, in combinatie met een overmaat aan eosinofiele granulocyten. Bloedonderzoek laat grote aantallen eosinofiele granulocyten en antilichamen tegen Aspergillus zien. Met een huidtest kan worden vastgesteld of de patiënt allergisch is voor Aspergillus. Met deze test kan echter geen onderscheid worden gemaakt tussen allergische bronchopulmonale aspergillose en een gewone aspergillusallergie, die bij patiënten met allergisch astma zonder aspergillose kan voorkomen.

Behandeling

Omdat Aspergillus algemeen in het milieu voorkomt, is het moeilijk om niet met deze schimmel in aanraking te komen. Bij de behandeling van allergische bronchopulmonale aspergillose worden geneesmiddelen tegen astma toegediend, in het bijzonder corticosteroïden (zie Astma:IntroductieTabellen). Deze geneesmiddelen zorgen er ook voor dat de luchtwegen wijder worden, waardoor het gemakkelijker wordt slijmproppen op te hoesten en de schimmel kwijt te raken. Prednison Handelsnaam
Prednison
(een corticosteroïd) kan ergere longbeschadiging voorkomen en wordt aanvankelijk in hoge doses toegediend, die langzaam worden verminderd. De meeste specialisten raden orale (via de mond ingenomen) corticosteroïden aan. Van inhalatiecorticosteroïden is bij deze ziekte niet aangetoond dat ze voldoende effect hebben. Het antimycoticum (geneesmiddel tegen schimmels) itraconazol Handelsnaam
Trisporal
kan zinvol zijn. Vermindering van de overgevoeligheid door toediening van injecties (desensibilisatie) kan complicaties veroorzaken en wordt niet aanbevolen.

Omdat longbeschadiging zonder merkbare symptomen kan verergeren, wordt de patiënt regelmatig gecontroleerd door middel van thoraxfoto's, longfunctieonderzoek (zie Symptomen en diagnose van longaandoeningen: Longfunctieonderzoek) en bepaling van de hoeveelheid antilichamen (immunoglobuline-E (IgE) en andere immunoglobulinen). Naarmate de ziekte beter onder controle komt, neemt de hoeveelheid antilichamen af, maar als deze weer stijgt, kan dat een vroeg teken zijn van een exacerbatie (opflakkering van de ziekte).

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Allergische alveolitis

Volgende: Eosinofiele pneumonie

Illustraties
Tabellen
Disclaimer