MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Gewrichten
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Gewrichten

Waar botten bij elkaar komen, vormen ze gewrichten. De bouw van een gewricht bepaalt de beweeglijkheid en de richting waarin beweging mogelijk is. Sommige gewrichten kunnen alleen bewegen bij zeer jonge kinderen (tijdens en vlak na de bevalling), bijvoorbeeld die tussen de platen van het schedeldak, die alleen wat verschuiven. Andere gewrichten hebben een groot en gevarieerd bewegingsbereik. Zo maakt een kogelgewricht als het schoudergewricht niet alleen binnenwaartse en buitenwaartse rotatie mogelijk, maar ook een voorwaartse, achterwaartse en zijwaartse beweging van de arm. De scharniergewrichten in de ellebogen, vingers en tenen kunnen alleen worden gebogen (flexie) en gestrekt (extensie).

Sommige onderdelen van een gewricht zorgen voor stabiliteit en verminderen de kans op beschadiging door voortdurend gebruik. De uiteinden van de botten in een gewricht zijn bedekt met kraakbeen. Dit is een glad, stevig en beschermend weefsel dat als schokbreker dient en wrijving vermindert. Het bestaat uit collageen, water en proteoglycanen. (Collageen is een taai vezelachtig weefsel; proteoglycanen zijn vochtaantrekkende stoffen, waaraan het kraakbeen zijn veerkracht ontleent). Rondom de gewrichten zit het gewrichtskapsel, waarvan het binnenste deel uit synoviaal weefsel bestaat. De cellen in het synoviale weefsel produceren een kleine hoeveelheid synoviaal vocht, heldere, iets slijmerige vloeistof. Dit vocht geeft voeding aan het kraakbeen en vermindert de wrijving nog meer, waardoor bewegen gemakkelijker wordt.

De onderdelen van een gewricht werken samen om een beweging mogelijk te maken die soepel is en geen beschadiging veroorzaakt aan enig onderdeel van het bewegingsapparaat. Wanneer bijvoorbeeld het kniegewricht wordt gebogen om een stap te zetten, trekken de spieren aan de achterzijde van het dijbeen zich samen en worden korter, waardoor het onderbeen wordt opgetrokken en de knie zich buigt. Tegelijkertijd ontspant de vierhoofdige dijbeenspier (quadriceps femoris) aan de voorkant van het dijbeen zich, waardoor de knie kan buigen. Het kraakbeen en het synoviaal vocht minimaliseren de wrijving in het kniegewricht. In het kniegewricht zitten ook twee kraakbeenplaatjes, de mediale en de laterale meniscus. Deze plaatjes fungeren als kussentjes tussen de botten van de knie en verlenen er extra stabiliteit aan. Vijf gewrichtsbanden (ligamenten) rondom het kniegewricht zorgen ervoor dat de botten ten opzichte van elkaar op de juiste plaats blijven. De slijmbeurzen vormen glijbanen tussen verschillende structuren, bijvoorbeeld tussen het scheenbeen (tibia) en de aan de knieschijf aangehechte pees (ligamentum patellae).

illustrative-material.figure-short 3

In de knie

In de knie

De knie is zo gebouwd dat deze zichzelf beschermt. Het gewricht wordt volledig omgeven door een gewrichtskapsel dat flexibel genoeg is om beweging mogelijk te maken, maar ook sterk genoeg om de botuiteinden bij elkaar te houden. Het kapsel is bekleed met synoviaal weefsel, dat synoviaal vocht afscheidt waardoor het gewricht wordt gesmeerd. Slijtagebestendig kraakbeen bedekt de uiteinden van het dijbeen (femur) en scheenbeen (tibia); het vermindert de wrijving tijdens het bewegen. Door stukken kraakbeen (menisci) worden tussen de twee botten wigvormige kussentjes gevormd die zorgen voor een betere verdeling van het lichaamsgewicht op het gewricht. Met vocht gevulde zakjes (slijmbeurzen) zorgen voor bescherming wanneer huid of pezen over het bot bewegen. Aan de zijkanten en de achterkant van de knie versterken gewrichtsbanden het gewrichtskapsel, waardoor de stabiliteit groter wordt. De knieschijf (patella) beschermt de voorkant van het gewricht.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Gevolgen van het ouder worden

Volgende: Gewrichtsbanden

Illustraties
Tabellen
Disclaimer