MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Infectieuze artritis

Infectieuze artritis (septische artritis) is een infectie in het vocht en het weefsel van een gewricht. Deze infectie wordt meestal veroorzaakt door een bacterie, maar soms door een virus of een schimmel.

Vooral mensen die afwijkende gewrichten hebben als gevolg van reumatoïde artritis of artrose of die letsel hebben opgelopen (traumatische artritis) en vervolgens een infectie krijgen die de bloedsomloop bereikt, lopen risico op infectieuze artritis. Zo kunnen ouderen met longontsteking en sepsis (een infectie in het bloed) vallen en letsel aan hun pols oplopen. De bloeding in de verwonde pols kan dan tot infectieuze artritis leiden.

Gewoonlijk bereiken infecterende organismen, voornamelijk bacteriën, het gewricht via het bloed, maar het gewricht kan ook direct worden geïnfecteerd als er bij een operatie, een injectie of een verwonding besmetting optreedt. Er zijn verschillende bacteriën die een gewricht kunnen infecteren, maar welke bacteriën de meeste kans op een infectie geven, hangt af van de leeftijd van de patiënt. Baby's en jonge kinderen worden meestal geïnfecteerd door Stafylokokken en zogenaamde ‘gramnegatieve bacteriën', terwijl oudere kinderen en volwassenen vaak door Stafylokokken en streptokokken worden geïnfecteerd en soms door gonokokken (bacteriën die gonorroe veroorzaken). Soms zijn spirocheten (een soort bacterie), zoals de veroorzakers van de ziekte van Lyme en van syfilis, de oorzaak van een gewrichtsinfectie.

Virussen, zoals het humaan-immunodeficiëntievirus (HIV), parvovirussen en de virussen die rubella (rodehond), bof en hepatitis B veroorzaken, kunnen de gewrichten van patiënten op elke leeftijd infecteren. Een zich langzaam ontwikkelende chronische infectieuze artritis wordt meestal veroorzaakt door Mycobacterium tuberculosis (één van de bacteriën waardoor tuberculose wordt veroorzaakt) of door een schimmel.

Symptomen

Peuters hebben gewoonlijk koorts en pijn en zijn vaak onrustig. In het algemeen bewegen ze het geïnfecteerde gewricht niet, omdat het bewegen of aanraken ervan pijnlijk is. Jonge kinderen met een knie- of heupinfectie kunnen weigeren te lopen. Bij oudere kinderen en volwassenen beginnen de symptomen meestal plotseling. Het geïnfecteerde gewricht wordt gewoonlijk rood en warm en het bewegen of aanraken ervan is zeer pijnlijk. Er hoopt zich vocht op in het geïnfecteerde gewricht, waardoor het zwelt en stijf wordt. Koorts en koude rillingen behoren ook tot de symptomen. Mensen met chronische infectieuze artritis die door mycobacteriën of schimmels wordt veroorzaakt, hebben meestal minder ernstige symptomen (minder pijn, lagere koorts).

De gewrichten die het vaakst geïnfecteerd raken, zijn de knie, schouder, pols, heup, elleboog en die van de vingers. De meeste bacteriële infecties en schimmelinfecties tasten slechts één gewricht aan, maar soms worden verscheidene gewrichten aangetast. Zo tast de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt meestal de kniegewrichten aan. Gonokokken en virussen kunnen enkele of veel gewrichten tegelijkertijd infecteren.

Diagnose

Als infectieuze artritis wordt vermoed, moeten er onmiddellijk verschillende onderzoeken worden gedaan. Gewoonlijk wordt er met een naald een monster van het gewrichtsvocht genomen. Dit monster wordt onderzocht op witte bloedcellen en op bacteriën en andere organismen. In het laboratorium kan uit het gewrichtsvocht bijna altijd de infecterende bacterie worden gekweekt en geïdentificeerd, tenzij de patiënt onlangs antibiotica heeft gebruikt. De bacteriën die gonorroe, ziekte van Lyme en syfilis veroorzaken, zijn echter moeilijk in het gewrichtsvocht terug te vinden. Als er bacteriën kunnen worden gekweekt, wordt in het laboratorium onderzocht welk antibioticum effectief zal zijn.

Gewoonlijk laat een arts een bloedonderzoek uitvoeren omdat de bacterie uit gewrichtsinfecties vaak in het bloed voorkomt. Ook slijm, ruggenmergvloeistof en urine kunnen op bacteriën worden onderzocht om de bron van de infectie te bepalen.

Prognose en behandeling

Omdat een geïnfecteerd gewricht binnen een paar dagen onherstelbaar beschadigd kan raken als er niet direct met een behandeling wordt gestart, moeten er bij het eerste vermoeden van een infectie antibiotica worden gegeven, zelfs nog vóórdat het laboratorium het infecterende organisme heeft geïdentificeerd. Eerst wordt er een antibioticum toegediend dat de meest waarschijnlijke bacteriën doodt en, indien noodzakelijk, worden er later andere antibiotica gegeven. Vaak wordt het antibioticum eerst intraveneus gegeven, om er zeker van te zijn dat een voldoende hoeveelheid van het geneesmiddel het geïnfecteerde gewricht bereikt. Als de antibiotica effectief zijn tegen de bacterie die de infectie veroorzaakt, treedt er gewoonlijk binnen 48 uur verbetering op. Zodra de arts de laboratoriumresultaten heeft ontvangen, moet de keuze van het antibioticum mogelijk worden bijgesteld, afhankelijk van de gevoeligheid van de bacterie voor een bepaald antibioticum.

De arts verwijdert pus met een naald om te voorkomen dat dit zich ophoopt, want dan wordt de beschadiging aan het gewricht groter. Als drainage door middel van een naald moeilijk is (zoals bij een heupgewricht) of niet lukt, kan een artroscopie (een operatieve ingreep waarbij een kleine artroscoop wordt gebruikt om rechtstreeks in het gewricht te kijken (zie Symptomen en diagnose van aandoeningen van het bewegingsapparaat: Artroscopie)) of een operatie noodzakelijk zijn voor de drainage van het gewricht. Soms wordt er een buisje geplaatst om de pus af te voeren. Het spalken van het gewricht (om het immobiel te houden) kan in eerste instantie de pijn verlichten, maar al snel kan ook fysiotherapie noodzakelijk zijn om stijfheid en blijvend functieverlies te voorkomen.

Door schimmels veroorzaakte infecties worden behandeld met schimmeldodende middelen. Infecties die door mycobacteriën worden veroorzaakt, worden behandeld met een combinatie van antibiotica (zie Tuberculose: Behandeling). Virusinfecties genezen meestal vanzelf. Er is alleen paracetamol of een niet-steroïde anti-inflammatoir geneesmiddel tegen de pijn en de koorts nodig.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Osteomyelitis

Illustraties
Tabellen
Disclaimer