MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Perifere zenuwen
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Perifere zenuwen

Het perifere zenuwstelsel bestaat uit meer dan 100 miljard zenuwcellen die als draden door het gehele lichaam lopen. Ze vormen verbindingen tussen de hersenen en andere delen van het lichaam en vaak ook tussen zenuwcellen onderling. Perifere zenuwen bestaan uit bundels van zenuwvezels. De snelheid waarmee zenuwen signalen geleiden, is afhankelijk van hun diameter.

Het perifere zenuwstelsel bestaat uit twee delen: het somatische zenuwstelsel en het autonome zenuwstelsel. De zenuwen van het somatische zenuwstelsel verbinden de hersenen en het ruggenmerg met spieren die bewust worden aangestuurd (willekeurige spieren of skeletspieren) en met sensibele receptoren in de huid. (Sensibele receptoren zijn gespecialiseerde uiteinden van zenuwvezels die informatie in en rond het lichaam opvangen.)

Het autonome zenuwstelsel verbindt de hersenstam en het ruggenmerg met de inwendige organen en reguleert inwendige lichaamsprocessen die geen bewustzijn vereisen. Voorbeelden hiervan zijn de frequentie waarmee het hart zich samentrekt, de bloeddruk, de ademhalingsfrequentie, de hoeveelheid afgescheiden maagzuur en de snelheid waarmee voedsel het maag-darmkanaal passeert. Het autonome zenuwstelsel bestaat uit twee delen: het sympathische en het parasympathische zenuwstelsel. Deze stelsels werken samen, waarbij het ene meestal de werking van de inwendige organen activeert en het andere de werking afremt. De belangrijkste functie van het sympathische zenuwstelsel is de voorbereiding van het lichaam op een veeleisende situatie of een noodsituatie, ofwel een fight-or-flight-situatie. De belangrijkste functie van het parasympathische zenuwstelsel is de voorbereiding van het lichaam op normale situaties. Het sympathische deel verhoogt bijvoorbeeld de hartslag, bloeddruk en ademhalingsfrequentie, terwijl het parasympathische deel deze juist verlaagt.

Hersen- en ruggenmergzenuwen: de zenuwen die de hersenen verbinden met de ogen, oren, neus en keel en met diverse delen van het hoofd, de hals en de romp, worden ‘hersenzenuwen' genoemd. Er zijn 12 paar hersenzenuwen (zie Aandoeningen van de hersenzenuwen). De zenuwen die het ruggenmerg met andere delen van het lichaam verbinden, heten ruggenmergzenuwen. Via deze ruggenmergzenuwen communiceren de hersenen met het grootste gedeelte van het lichaam. Er zijn 31 paar ruggenmergzenuwen. Ze zijn verspreid over de gehele lengte van het ruggenmerg (zie Lage rugpijn: Symptomen en soorten lage rugpijn). Een aantal hersenzenuwen en de meeste ruggenmergzenuwen spelen een rol zowel in het somatische als in het autonome gedeelte van het perifere zenuwstelsel.

De ruggenmergzenuwen treden via de ruimten tussen de wervels uit het ruggenmerg. Elke zenuw heeft twee korte vertakkingen (‘ruggenmergwortels' genaamd): één aan de voorkant van het ruggenmerg en één aan de achterkant. De zenuwen aan de voorkant zijn motorische zenuwen. Deze geleiden de prikkels van de hersenen en het ruggenmerg naar andere delen van het lichaam, vooral naar skeletspieren. De zenuwen aan de achterkant zijn sensibele zenuwen. Deze geleiden sensibele informatie (over lichaamshouding, licht, tast, temperatuur en pijn) naar de hersenen vanuit andere delen van het lichaam. Elke sensibele zenuw geleidt informatie vanuit een specifiek gedeelte van het lichaam, ‘dermatoom' genaamd (zie Ruggenmergaandoeningen:Myelitis transversa (acute transversale myelitis)Illustraties).

Sommige ruggenmergzenuwen vormen nadat ze uit het ruggenmerg zijn getreden een netwerk van ineengevlochten zenuwen, ‘zenuwvlecht' of ‘plexus' genaamd. In een plexus worden zenuwvezels van verschillende ruggenmergzenuwen gesorteerd en zo gecombineerd dat alle vezels die van of naar een gebied van een bepaald lichaamsdeel lopen, in één zenuw zijn samengevoegd (zie Aandoeningen van de perifere zenuwen: Plexusaandoeningen).

illustrative-material.figure-short 3

Kenmerkende structuur van een zenuwcel

Kenmerkende structuur van een zenuwcel

Een zenuwcel (neuron) bestaat uit een groot cellichaam en zenuwvezels: één langgerekte uitloper (axon) voor het verzenden van impulsen en meestal veel vertakkingen (dendrieten) om impulsen te ontvangen. Elk groot axon wordt in de hersenen en het ruggenmerg omgeven door oligodendrocyten en in het perifere zenuwstelsel door cellen van Schwann. De membranen van deze cellen bestaan uit een vet (lipoproteïne), ‘myeline' genaamd. De membranen zitten strak rond het axon, waardoor een schede bestaande uit meerdere lagen ontstaat. Deze myelineschede lijkt op de isolatie van een elektriciteitsdraad. Zenuwimpulsen bewegen zich veel sneller door zenuwen met een myelineschede dan door zenuwen zonder een dergelijke schede. Als de myelineschede van een zenuw beschadigd raakt, vertraagt of stopt de zenuwgeleiding.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Hersenen

Volgende: Ruggenmerg

Illustraties
Tabellen
Disclaimer