MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Parasomnieën
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Parasomnieën

Parasomnieën zijn ongewone gedragingen die tijdens de slaap optreden.

Tijdens de slaap kan, bij kinderen vaker dan bij volwassenen, allerlei onbewust gedrag optreden dat de betreffende persoon zich later vrijwel niet meer herinnert. Vrijwel iedereen ervaart vlak voor het in slaap vallen wel eens een aantal korte, onwillekeurige, schokkende bewegingen van de armen of het gehele lichaam. Soms maken ook de benen schokkende bewegingen. Tijdens het inslapen of ontwaken treedt bij sommige mensen ook slaapverlamming op (proberen te bewegen, maar het niet kunnen) of korte hallucinaties. Sommige mensen klemmen hun kaken op elkaar, knarsen met hun tanden of hebben nachtmerries. Slaapwandelen, met het hoofd bonzen en nachtelijke angsten komen vaker bij kinderen voor en kunnen zeer belastend zijn voor de ouders. Kinderen herinneren zich deze voorvallen meestal niet.

Het rusteloze-benensyndroom is een relatief veelvoorkomende aandoening, waarvan waarschijnlijk 1 tot 5% van de mensen last heeft. Het treedt vooral op bij mensen boven de 50. De oorzaak is niet bekend, maar bij minstens eenderde van de mensen met dit syndroom komt het ook bij andere familieleden voor. Risicofactoren zijn weinig bewegen, roken en overgewicht. Het syndroom wordt verergerd door het gebruik van alcohol, cafeïne en een groot aantal geneesmiddelen (vooral antidepressiva), maar ook door ijzertekort en zwangerschap.

Mensen met het rusteloze-benensyndroom hebben meestal een vaag, maar intens kriebelend gevoel in hun benen en voelen een sterke drang om hun benen te bewegen wanneer ze stil zitten of in bed liggen voor het inslapen. Door te lopen of de benen te bewegen kan het gevoel overgaan. Tijdens de slaap bewegen de benen spontaan en ongecontroleerd, waardoor de persoon vaak wakker wordt. De symptomen komen eerder voor bij stress. Het slaapgebrek en het leed als gevolg van het syndroom kunnen aanzienlijk zijn.

Soms verlichten benzodiazepinen (zoals clonazepam Handelsnaam
Rivotril
in lage doses), ingenomen voor het slapengaan, de symptomen van het rusteloze-benensyndroom. Mensen met ernstige symptomen kunnen baat hebben bij geneesmiddelen die ook bij behandeling van de ziekte van Parkinson worden gebruikt, zoals pergolide Handelsnaam
Permax
, levodopa-carbidopa Handelsnaam
en pramipexol Handelsnaam
Sifrol
(zie Stoornissen van het bewegingsapparaat:Ziekte van ParkinsonTabellen) of de anti-epileptica gabapentine Handelsnaam
Neurontin
of carbamazepine Handelsnaam
Tegretol
(zie Epileptische aandoeningen:IntroductieTabellen), zijn bij sommige mensen effectief.

Nachtelijke angsten zijn beangstigende aanvallen waarbij de persoon rechtop zit, schreeuwt en wild om zich heen slaat. De ogen zijn wijd open en het hart gaat tekeer. De aanvallen treden meestal tijdens de non-REM-stadia van de slaap op. Nachtelijke angst komt vaker voor bij kinderen. Het kind kan beter niet worden gewekt. De aanvallen verdwijnen meestal naarmate het kind ouder wordt. Aanvallen bij volwassen hangen vaak samen met psychische problemen of alcoholisme. Behandeling met benzodiazepinen, zoals clonazepam Handelsnaam
Rivotril
, of tricyclische antidepressiva, zoals imipramine Handelsnaam
Tofranil
, kan uitkomst bieden.

Nachtmerries zijn levendige, beangstigende dromen die worden gevolgd door plotseling ontwaken. Zowel kinderen als volwassenen kunnen nachtmerries hebben. Nachtmerries treden tijdens de REM-slaap op. De kans op nachtmerries is groter bij stress, koorts, extreme vermoeidheid of na alcoholgebruik. Behandeling, indien nodig, is gericht op het onderliggende probleem.

Slaapwandelen (somnambulisme) komt voornamelijk voor op de late kinderleeftijd en tijdens de adolescentie en wordt gekenmerkt door in schijnbaar wakkere toestand rond te wandelen zonder dat de betreffende persoon zich dat herinnert. Slaapwandelen doet zich voor in de diepste stadia van de slaap. Mensen die slaapwandelen, dromen niet. De hersenactiviteit is weliswaar afwijkend, maar heeft meer weg van een waak- dan van een slaaptoestand. Slaapwandelaars kunnen monotoon mompelen en zich bezeren doordat ze tegen voorwerpen aanlopen. De meeste mensen die slaapwandelen, herinneren zich dit niet.

Er bestaat geen specifieke behandeling, maar de slaapwandelaar kan voorzichtig naar bed worden teruggeleid. De neiging tot slaapwandelen kan soms worden verminderd door in de slaapkamer of op de gang het licht aan te laten. Een slaapwandelaar opzettelijk wakker maken kan een woedende reactie uitlokken en wordt niet aangeraden. Breekbare voorwerpen en andere obstakels dienen uit het mogelijke pad van de slaapwandelaar te worden verwijderd en ramen moeten afgesloten blijven. Benzodiazepinen, in het bijzonder diazepam Handelsnaam
Valium
Stesolid
en alprazolam Handelsnaam
Xanax
, kunnen uitkomst bieden. Selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI's (zie Depressie en manie:DepressieTabellen)) kunnen helpen als benzodiazepinen niet effectief zijn.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Narcolepsie

Volgende: Slaapapneu

Illustraties
Tabellen
Disclaimer