MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Plexusaandoeningen

Een plexus lijkt op een elektrische schakelkast van waaruit de bedrading over de verschillende delen van een huis wordt verdeeld. In een plexus worden de zenuwvezels van verschillende ruggenmergzenuwen uitgesplitst en opnieuw samengevoegd, zodat alle vezels die naar een bepaald lichaamsdeel gaan in één zenuw worden gecombineerd. Beschadiging van de zenuwen in de belangrijke plexussen veroorzaakt problemen in de armen of benen die door de betreffende zenuwen worden geïnnerveerd. De belangrijkste plexussen in het lichaam zijn de plexus brachialis, die in de hals ligt en de zenuwen over de armen verdeelt, en de plexus lumbosacralis onder in de rug, die de zenuwen over het bekken en de benen verdeelt.

illustrative-material.figure-short 2

De zenuwplexussen: de schakelkasten van het zenuwstelsel

Een zenuwplexus is een netwerk van ineengevlochten zenuwen en lijkt op een schakelkast in een huis. Zenuwvezels van verschillende ruggenmergzenuwen worden uitgesplitst en opnieuw samengevoegd in een plexus, zodat alle vezels die naar een bepaald gedeelte van het lichaam gaan, samen in één zenuw terechtkomen. Er zijn vier locaties in de romp van het lichaam waar zich een zenuwplexus bevindt. De plexus cervicalis verzorgt de zenuwverbindingen naar hoofd, nek en schouders. De plexus brachialis verzorgt de verbindingen naar borst, schouders, bovenarmen, onderarmen en handen. De plexus lumbalis verzorgt de verbindingen naar rug, onderbuik, liezen, dijbenen, knieën en kuiten. De plexus sacralis verzorgt de verbindingen naar bekken, billen, geslachtsdelen, dijbenen, kuiten en voeten. Omdat de plexus lumbalis en plexus sacralis onderling zijn verbonden, worden ze ook wel samen de ‘plexus lumbosacralis' genoemd. De ruggenmergzenuwen in de borstkas sluiten niet aan op een plexus; deze zenuwen – de intercostale zenuwen – bevinden zich tussen de ribben.

Oorzaken

De meest voorkomende oorzaken van beschadiging van een plexus zijn lichamelijk letsel en kanker. Een ongeluk waarbij aan de arm wordt getrokken of waarbij de arm krachtig in de gewrichtskom wordt gebogen, kan de plexus brachialis (gelegen bij de schouder) beschadigen. Op vergelijkbare wijze kan door een val de plexus lumbosacralis (gelegen bij de heup) beschadigd raken. Een kwaadaardig gezwel dat in het bovenste deel van de long groeit, kan doorgroeien in de plexus brachialis en deze vernietigen. Een tumor van de darmen, de blaas of de prostaat kan zich uitbreiden tot in de plexus lumbosacralis. Andere weefselmassa's, zoals een goedaardig (benigne) gezwel, een abces of een ophoping van bloed (hematoom), kunnen ook plexusaandoeningen veroorzaken doordat ze druk uitoefenen op een plexus.

Een plexusbeschadiging kan ook ontstaan wanneer het lichaam antilichamen tegen het eigen weefsel (een auto-immuunreactie) vormt. Acute neuritis van de plexus brachialis (een plotseling defect van de plexus brachialis) ontstaat waarschijnlijk door een dergelijke auto-immuunreactie. Deze aandoening treedt vooral op bij mannen, doorgaans bij jongvolwassenen, maar kan op elke leeftijd optreden.

Symptomen en diagnose

Een niet goed functionerende plexus brachialis veroorzaakt pijn en spierzwakte in een arm. Deze zwakte kan de gehele arm betreffen of slechts een gedeelte, bijvoorbeeld de onderarm of de biceps. Wanneer de oorzaak een auto-immuunreactie is (zoals bij acute neuritis van de plexus brachialis), verdwijnt de spierkracht van de arm binnen een dag tot een week en herstelt langzaam binnen een paar maanden. Herstel van een verwonding verloopt meestal ook langzaam en duurt een aantal maanden, hoewel bij bepaalde zware verwondingen de zwakte blijvend kan zijn.

Een niet goed functionerende plexus lumbosacralis veroorzaakt pijn in de onderrug en in een been en leidt ook tot spierzwakte in het gehele been of een gedeelte ervan. De zwakte kan tot bewegingen van de voet of de kuit beperkt blijven, maar het is ook mogelijk dat het gehele been verlamd raakt. Herstel is afhankelijk van de oorzaak. Als de plexus door een auto-immuunreactie is beschadigd, kan het verscheidene maanden duren voordat deze weer is hersteld.

De arts kan op grond van het onvoorspelbare, onregelmatige patroon van stoornissen in gevoel, spieren (beweging) en reflexen vaststellen of het om een aandoening van een plexus gaat. De plaats van de symptomen geeft aan welke plexus is aangedaan. Door elektromyografie en zenuwgeleidingsonderzoek kan ook de plaats van de beschadiging worden bepaald (zie Diagnose van aandoeningen van hersenen, ruggenmerg en zenuwen: Elektromyografie). Met computertomografie (CT) of met kernspinresonantie (MRI) kan worden vastgesteld of de plexusaandoening het gevolg is van een kwaadaardig gezwel, een andere weefselmassa of een verwonding.

Behandeling

De behandeling is afhankelijk van de oorzaak van de plexusaandoening. Een tumor in de nabijheid van de plexus is mogelijk te behandelen met radiotherapie of chemotherapie. Soms moet een tumor of een andere weefselmassa operatief worden verwijderd als deze de plexus beschadigt. Bij acute neuritis van de plexus brachialis en andere aandoeningen van de plexus worden soms corticosteroïden voorgeschreven als wordt vermoed dat een auto-immuunreactie de oorzaak is. Het voordeel hiervan is echter niet bewezen. Wanneer een plexusaandoening door verwonding is veroorzaakt, vraagt het genezingsproces vaak alleen tijd.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Mononeuropathie

Volgende: Polyneuropathie

Illustraties
Tabellen
Disclaimer