MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Introductie
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Introductie

Twaalf paar zenuwen, de nervi craniales of hersenzenuwen, lopen vanaf de hersenen rechtstreeks naar allerlei delen van hoofd en nek. De verbindingen tussen de hersenzenuwen binnen de hersenen kunnen door een aandoening worden aangetast. Een voorbeeld hiervan is internucleaire oftalmoplegie. Een aandoening kan ook slechts één hersenzenuw aantasten. Voorbeelden hiervan zijn trigeminusneuralgie, aangezichtsverlamming, hemifaciale spasmen en glossopharyngeusneuralgie. Bij het vermoeden van een aandoening aan de hersenzenuwen wordt de functie van een hersenzenuw getest door de patiënt te vragen om bepaalde simpele opdrachten uit te voeren, zoals een bewegend voorwerp met de ogen te volgen.

illustrative-material.table-short 1

ONDERZOEK VAN DE HERSENZENUWEN

nummer van de hersenzenuw

naam

functie

test

I

nervus olfactorius of reukzenuw

reuk

Het reukvermogen wordt getest door de persoon te vragen om voorwerpen met een zeer specifieke geur te benoemen (zoals zeep, koffie en kruidnagelen). Elk neusgat wordt hierbij afzonderlijk getest.

II

nervus opticus of gezichtszenuw

gezichtsvermogen en waarnemen van licht door de pupil

Het gezichtsvermogen wordt getest door de persoon te vragen een visuskaart te lezen. Het perifere gezichtsveld wordt getest door de persoon te vragen voorwerpen of beweging vanuit de ooghoeken waar te nemen (perifeer zicht).

III

nervus oculomotorius

oogbeweging naar boven, naar beneden en naar binnen; vernauwing (constrictie) of verwijding (dilatatie) van de pupil in reactie op licht

Het vermogen elk oog naar boven, naar beneden en naar de neus te bewegen wordt getest door de persoon te vragen een doel te volgen dat door de onderzoeker wordt bewogen. Het bovenste ooglid wordt gecontroleerd op afhangen (ptosis).

IV

nervus trochlearis

oogbeweging naar beneden en naar binnen

Het vermogen om elk oog naar beneden en naar de neus te bewegen wordt getest door de persoon te vragen een doel te volgen dat door de onderzoeker wordt bewogen.

V

nervus trigeminus of drielingzenuw

gevoel in het gezicht en kauwen

Het gevoel in delen van het gezicht wordt getest met een speld en een watje. De knipperreflex wordt getest door het hoornvlies van het oog met een watje aan te raken. De kracht en beweging van de spieren die de kaak aansturen, worden getest door de persoon te vragen de tanden op elkaar te klemmen en de kaken van elkaar te doen tegen een weerstand in.

VI

nervus abducens

zijwaartse oogbewegingen

Het vermogen elk oog voorbij de middenlijn naar buiten te bewegen wordt getest.

VII

nervus facialis

gezichtsuitdrukking en smaak in het voorste tweederde gedeelte van de tong

Het vermogen om het gezicht te bewegen wordt getest door de persoon te vragen om te lachen, de mond te openen en de tanden te ontbloten en om de ogen stijf dicht te knijpen. De smaak wordt getest met stoffen die zoet (suiker), zuur (citroensap), zout en bitter ( acetylsalicylzuur Handelsnaam
Acetylsalicylzuur
Aspirine
Aspro
(aspirine) kinine of aloë) smaken.

VIII

nervus vestibulo-cochlearis

gehoor en evenwicht

Het gehoor wordt getest met een stemvork. Het evenwicht wordt getest door de persoon te vragen in een rechte lijn te lopen.

IX

nervus glosso-pharyngeus

slikken, kokhalsreflex en spraak

Omdat hersenzenuwen IX en X dezelfde functies controleren, worden ze samen getest. De persoon wordt gevraagd te slikken. De persoon wordt gevraagd ‘aaa' te zeggen om de beweging van het verhemelte en de huig achter in de keel te controleren. De achterkant van de keel wordt aangeraakt met een tongspatel, wat bij de meeste mensen de kokhalsreflex uitlokt. De persoon wordt gevraagd te praten om de stem te controleren op heesheid.

X

nervus vagus

slikken, kokhalsreflex en spraak; aansturing van de spieren in inwendige organen (zoals het hart)

Dezelfde tests als bij hersenzenuw IX.

XI

nervus accessorius

draaien van de nek en ophalen van de schouders

De persoon wordt gevraagd het hoofd te draaien en de schouders op te halen tegen een door de onderzoeker uitgeoefende weerstand in.

XII

nervus hypoglossus

beweging van de tong

De persoon wordt gevraagd de tong uit te steken; hierbij wordt gekeken of er een afwijking is naar een van beide kanten.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Volgende: Aandoeningen van de nervus hypoglossus

Illustraties
Tabellen
Disclaimer