MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Trigeminusneuralgie

Trigeminusneuralgie, ook bekend onder de naam ‘tic douloureux', is pijn als gevolg van een slecht functionerende hersenzenuw V (de nervus trigeminus of ‘drielingzenuw'). Deze zenuw voert sensibele informatie van het gezicht naar de hersenen en stuurt de spieren aan die nodig zijn bij het kauwen.

Trigeminusneuralgie treedt voornamelijk op bij mensen van middelbare leeftijd en bij ouderen, al kan de aandoening zich op elke volwassen leeftijd voordoen. De aandoening komt vaker voor bij vrouwen.

In de meeste gevallen is de oorzaak onbekend. Een veelvoorkomende oorzaak is een afwijkend gelegen slagader die de nervus trigeminus samendrukt op de plek waar deze uit de hersenen komt. Bij jongere mensen wordt trigeminusneuralgie soms veroorzaakt door zenuwbeschadiging als gevolg van multipele sclerose. In zeldzame gevallen wordt trigeminusneuralgie door beschadiging als gevolg van herpes zoster (een virusinfectie) of van samendrukking door een tumor veroorzaakt.

Symptomen

De pijn kan spontaan optreden, maar wordt vaak opgewekt door aanraking van een bepaalde plek (trigger point) in het gelaat, op de lippen of de tong of door een activiteit als tandenpoetsen of kauwen. Herhaalde korte, uitbarstingen van onverdraaglijke pijnscheuten zijn voelbaar op een willekeurige plek in de onderste gezichtshelft, maar meestal in de wang naast de neus of in de kaak. Gewoonlijk is slechts één kant van het gelaat aangedaan. De pijn duurt meestal maar enkele seconden, maar soms ook wel 2 minuten. Doordat deze aanvallen wel tot honderdmaal per dag kunnen optreden, kan de pijn invaliderend zijn. Doordat de pijn zo hevig is en de patiënten vaak hun gezicht vertrekken, wordt de aandoening soms ook ‘tic' genoemd. De aandoening gaat meestal vanzelf over, maar na een lange pijnvrije periode komen de aanvallen vaak weer terug.

Diagnose en behandeling

Hoewel er geen specifiek onderzoek bestaat om trigeminusneuralgie vast te stellen, maken de kenmerkende pijnaanvallen de diagnose toch gemakkelijk. De arts moet echter trigeminusneuralgie onderscheiden van andere mogelijke oorzaken voor aangezichtspijn, zoals aandoeningen van de kaak, het gebit of de neusbijholten, en trigeminusneuropathie, die vaak door samendrukking van de nervus trigeminus door een tumor of een aneurysma wordt veroorzaakt. Bij trigeminusneuropathie verdwijnt bijvoorbeeld het gevoel in het gezicht, wat bij trigeminusneuralgie niet het geval is.

Doordat de pijnaanvallen kort duren en steeds terugkeren, hebben normale pijnstillers meestal weinig zin, maar andere geneesmiddelen, vooral bepaalde middelen tegen epilepsie (anti-epileptica, die de membranen van de zenuwen stabiliseren) kunnen wel effect hebben. Meestal wordt eerst het anti-epilepticum carbamazepine Handelsnaam
Tegretol
geprobeerd. Als carbamazepine Handelsnaam
Tegretol
niet werkt of ernstige bijwerkingen heeft, kan fenytoïne Handelsnaam
Diphantoine‑Z
Epanutin
of valproaat worden voorgeschreven. In plaats daarvan kunnen ook baclofen Handelsnaam
Lioresal
(een geneesmiddel dat wordt gebruikt om spierspasmen te verminderen) of een tricyclisch antidepressivum (zie Depressie en manie:DepressieTabellen) worden gebruikt.

Wanneer trigeminusneuralgie een gevolg is van een afwijkend gelegen slagader, wordt deze slagader operatief van de zenuw losgemaakt waarna er een sponsje tussen wordt geplaatst. Deze ingreep biedt meestal jarenlange verlichting van de pijn. Als de oorzaak een tumor is, kan deze operatief worden verwijderd.

Bij patiënten bij wie de pijn niet met geneesmiddelen kan worden verlicht en voor wie een operatie geen goede optie is, kan er een onderzoek worden uitgevoerd om te bepalen welke behandeling dan wel zinvol zou kunnen zijn. Bij dit onderzoek wordt er alcohol in de zenuw geïnjecteerd om de functie ervan tijdelijk te blokkeren. Als hierdoor de pijn wordt verlicht, kan operatief of met behulp van radiofrequente ablatie (behandeling met hitte) het doorsnijden van de zenuw de pijn permanent verlichten. Een andere mogelijkheid is om de zenuw blijvend te vernietigen door een injectie met een middel als glycerol. Deze behandelwijzen worden echter alleen als laatste redmiddel gebruikt. Ze geven vaak slechts tijdelijk verlichting (een paar maanden tot een paar jaar), waarna de pijn in het gezicht weer terugkomt.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Internucleaire oftalmoplegie

Volgende: Verlamming van hersenzenuwen die de oogbewegingen controleren

Illustraties
Tabellen
Disclaimer