MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Posttraumatische stressstoornis

Een posttraumatische stressstoornis (PTSS) is een angststoornis die wordt veroorzaakt door blootstelling aan een overweldigende, traumatische gebeurtenis, waarbij de persoon de gebeurtenis later herhaaldelijk herbeleeft.

Ervaringen die levensbedreigend zijn of met ernstige verwonding gepaard gaan, kunnen nog lang nadat de ervaring voorbij is invloed uitoefenen op mensen. Intense angst, hulpeloosheid of afschuw kunnen een persoon blijven achtervolgen.

Traumatische ervaringen kunnen zijn: met de dood of met ernstige verwonding zijn bedreigd of getuige zijn geweest van geweld tegen iemand anders. Voorbeelden hiervan zijn deelnemen aan een militair conflict, het ervaren of zien van seksuele of fysieke agressie, het meemaken van een natuurramp (een orkaan bijvoorbeeld) of een door de mens veroorzaakte ramp (een ernstig auto-ongeluk bijvoorbeeld). Soms doen de symptomen zich pas vele maanden of zelfs jaren na de traumatische gebeurtenis (verlaat begin) voor. Als de posttraumatische stressstoornis drie maanden of langer aanwezig is, wordt deze als chronisch beschouwd.

Minstens 8% van alle mensen heeft op enig moment in hun leven (inclusief de kinderjaren) te maken met een posttraumatische stressstoornis (zie Psychische stoornissen:GedragsstoornisKader). Veel mensen die deelgenoot of getuige zijn geweest van traumatische gebeurtenissen, zoals oorlogsveteranen en slachtoffers van verkrachting en andere gewelddadige handelingen, ervaren een posttraumatische stressstoornis.

De traumatische situatie wordt herhaaldelijk herbeleefd, gewoonlijk in de vorm van nachtmerries of flashbacks. De persoon raakt vaak volkomen van streek wanneer hij wordt blootgesteld aan een gebeurtenis of situatie die hem aan het oorspronkelijke trauma herinnert. Voorbeelden daarvan zijn de gedenkdag van de traumatische gebeurtenis, het zien van een wapen nadat hij tijdens een roofoverval met een pistool is neergeslagen, of in een kleine boot zitten nadat hij ooit bijna verdronken is.

De persoon vermijdt hardnekkig alle dingen die hem aan het trauma herinneren. Hij probeert ook gedachten, gevoelens of gesprekken over de traumatische gebeurtenis te vermijden. Hij zal activiteiten, situaties of mensen uit de weg gaan die hem aan de gebeurtenis herinneren. Ook geheugenverlies voor een bepaald aspect van de traumatische gebeurtenis kan bij de vermijding horen. De persoon vertoont een verdoofde of verflauwde emotionele reactie en tekenen van toegenomen waakzaamheid (zoals problemen met inslapen of schrikachtigheid). Symptomen van depressie komen vaak voor. De persoon vertoont minder belangstelling voor activiteiten die hij vroeger leuk vond. Schuldgevoelens komen eveneens vaak voor.

Behandeling

De behandeling van posttraumatische stressstoornis bestaat uit psychotherapie (waaronder exposure-therapie) en medicatie. Vanwege de vaak intense angst die verbonden is met de traumatische herinneringen, speelt ondersteunende psychotherapie een zeer belangrijke rol in de behandeling. De therapeut toont openlijk zijn empathie en sympathie door de psychische pijn van de persoon te erkennen. Hij verzekert de persoon dat zijn reactie gerechtvaardigd is, maar moedigt hem ook aan (als een vorm van exposure-therapie) de herinneringen onder ogen te zien. De betrokkene leert ook manieren om zijn angstgevoelens in bedwang te houden. Hij kan hierdoor de pijnlijke herinneringen reguleren en integreren in zijn persoonlijkheid.

Door inzichtgevende psychotherapie krijgen mensen inzicht in hun schuldgevoelens en leren ze begrijpen waarom ze zichzelf straffen. Daarmee worden ze geholpen om van hun schuldgevoelens af te komen.

Antidepressiva, vooral SSRI's, tricyclische antidepressiva en MAO-remmers, lijken soms uitkomst te bieden.

Chronische posttraumatische stressstoornis verdwijnt niet, maar wordt vaak na verloop van tijd minder intens, zelfs zonder behandeling. Toch ondervinden sommige mensen door de stoornis permanent ernstige belemmeringen.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Paniekaanvallen en paniekstoornis

Illustraties
Tabellen
Disclaimer