MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Parafilieën

Parafilieën zijn in extreme vorm sociaal onacceptabele afwijkingen van de traditionele normen op het gebied van seksuele relaties en aantrekkingskracht.

De voornaamste kenmerken van een parafilie zijn herhaalde, intense en seksueel opwindende fantasieën of gedragingen waarbij gewoonlijk bepaalde voorwerpen zijn betrokken (bijvoorbeeld schoenen, ondergoed, producten van leer of rubber), waarbij men zichzelf of de partner laat lijden of pijn doet of waarbij de geslachtsdaad wordt uitgevoerd met personen die hierin niet toestemmen (bijvoorbeeld kinderen, hulpeloze personen of bij verkrachtingen). Zodra een dergelijk gedragspatroon zich heeft ontwikkeld, wat gewoonlijk laat in de kinderjaren of vlak voor de puberteit gebeurt, blijft dit vaak levenslang bestaan.

Een bepaalde mate van variatie is heel normaal in gezonde seksuele relaties en fantasieën van volwassenen. Wanneer beide partners dat willen, kunnen seksuele gedragingen van een ongebruikelijke aard een wezenlijk onderdeel van een liefdevolle en zorgzame relatie vormen. Wanneer dergelijke seksuele gedragingen tot in het extreme worden doorgevoerd, is er sprake van parafilieën, psychoseksuele stoornissen die een ernstige belemmering vormen voor liefdevolle, wederkerige seksuele activiteit. Partners van mensen met een parafilie kunnen zich een object voelen of het idee krijgen dat ze onbelangrijk of overbodig zijn in de seksuele relatie.

Parafilieën kunnen de vorm aannemen van onder meer fetisjisme, travestie, pedofilie, exhibitionisme, voyeurisme, masochisme of sadisme. De meeste mensen met een parafilie zijn van het mannelijk geslacht en velen hebben meer dan één soort parafilie.

Fetisjisme

Bij fetisjisme wordt er bij de seksuele activiteit gebruikgemaakt van tastbare voorwerpen (de fetisj), die soms de voorkeur hebben boven contact met mensen. Mensen met een fetisj kunnen seksueel gestimuleerd en bevredigd raken door andermans ondergoed te dragen, door kleding van rubber of leer te dragen of door bepaalde voorwerpen, zoals schoenen met hoge hakken vast te houden, te aaien of eraan te ruiken. Mensen met deze stoornis kunnen soms op seksueel gebied niet functioneren zonder hun fetisj.

Fetisjistisch travestitisme

Bij fetisjistisch travestitisme draagt een man liever vrouwenkleding of, wat minder gebruikelijk is, draagt een vrouw liever mannenkleding (travestie). In beide gevallen wil de man of vrouw niet van geslacht veranderen, wat bij transseksuelen wel het geval is. Dergelijk kleedgedrag wordt niet altijd gezien als een psychische stoornis en hoeft geen negatieve invloed te hebben op de seksuele relatie met de partner.

Fetisjistisch travestitisme is alleen een stoornis als deze problemen veroorzaakt, de gezondheid schaadt of gepaard gaat met roekeloos gedrag dat kan leiden tot verwondingen, tot verlies van baan of tot gevangenisstraf. Travestieten dragen ook om andere redenen dan seksuele stimulatie kleding van het andere geslacht, bijvoorbeeld om hun gevoelens van ongemak te verminderen, of (in het geval van mannelijke travestieten) om te ontspannen of om te experimenteren met de vrouwelijke kant van hun mannelijke persoonlijkheid.

Pedofilie

Pedofilie is een voorkeur voor seksuele activiteiten met jonge kinderen. In de westerse samenleving wordt pedofilie omschreven als een seksuele fantasie over of een seksuele relatie met een kind jonger dan 13 jaar door een persoon van 16 jaar of ouder. Sommige pedofielen voelen zich uitsluitend aangetrokken tot kinderen, vaak in een bepaalde leeftijdscategorie of ontwikkelingsfase, terwijl andere pedofielen zich tot zowel kinderen als volwassenen aangetrokken voelen.

De wet spreekt van ‘ontucht' wanneer een volwassene seksuele handelingen met iemand van 16 jaar of jonger pleegt. Gevallen van ontucht voldoen vaak niet aan de definitie van pedofilie, waarmee duidelijk wordt dat in een medische of wettelijke definitie elke leeftijdsgrens tamelijk willekeurig is.

Pedofilie komt veel meer voor bij mannen dan bij vrouwen. Zowel jongens als meisjes kunnen het slachtoffer zijn, maar bij de gerapporteerde gevallen betreft het vaker meisjes. Sommige pedofielen richten zich alleen op kinderen binnen hun gezin (incest), andere zoeken hun slachtoffers in de omgeving. Soms wordt geweld of dwang gebruikt om de kinderen tot seks te dwingen en de slachtoffers worden vaak bedreigd om te voorkomen dat ze het delict in de openbaarheid brengen.

Pedofilie kan worden behandeld met psychotherapie en geneesmiddelen die de seksuele aandrang veranderen, maar met wisselend resultaat. Iemand kan een dergelijke behandeling vrijwillig ondergaan of pas na arrestatie en veroordeling. Door opsluiting, zelfs voor langere tijd, veranderen de pedofiele verlangens of fantasieën niet.

Exhibitionisme

Bij exhibitionisme toont een persoon (meestal een man) zijn geslachtsdelen aan nietsvermoedende vreemden en raakt hiervan seksueel opgewonden. Er wordt bijna nooit nader seksueel contact gezocht, exhibitionisten maken zich zelden aan verkrachting schuldig. De meeste exhibitionisten zijn jonger dan 40 jaar en kunnen al dan niet getrouwd zijn. Bij vrouwen komt het tonen van de geslachtsdelen aan nietsvermoedende vreemden voor seksuele opwinding zelden voor. Het wordt steeds meer als normaal gezien dat vrouwen zich uitdagend kleden. Ook zijn er al heel wat plaatsen waar vrouwen zichzelf kunnen ontbloten. Dit gedrag hoeft niet te duiden op een psychische stoornis.

Voyeurisme

Bij voyeurisme raakt een persoon seksueel opgewonden door te kijken naar iemand die zich uitkleedt, naakt is of seks bedrijft. De daad van het ‘gluren' werkt opwindend, niet de seksuele activiteit met de geobserveerde persoon. Enige mate van voyeurisme is heel gewoon en komt meer voor bij jongens en mannen, maar ook steeds vaker bij vrouwen. Lichte vormen van dit gedrag worden over het algemeen als normaal gezien. Voyeurisme komt als stoornis veel meer bij mannen voor. Het wordt soms de favoriete manier van seks bedrijven en er worden veel uren aan het kijken besteed. De hoeveelheid en variatie aan seksueel materiaal en shows voor mannen en vrouwen is aanmerkelijk toegenomen. Bij dergelijke activiteiten ontbreekt echter het element van onopgemerkt toekijken dat kenmerkend is voor voyeurisme. Door het internet is voyeurisme veel gemakkelijker geworden. Het is dan niet meer nodig om door de buurt te sluipen, iets wat traditioneel verbonden was aan dit gedrag.

Seksueel masochisme en sadisme

Bij seksueel masochisme gaat het om handelingen waarbij iemand seksueel opgewonden raakt door te worden vernederd, geslagen, vastgebonden of anderszins mishandeld. Bij seksueel sadisme gaat het om handelingen waarbij iemand seksueel opgewonden raakt door het toebrengen van lichamelijk of psychisch letsel aan iemand anders. Sommige mensen bevredigen hun sadistische aandrang bij een willige partner (die misschien seksueel masochistisch is); in een enkel geval gebeurt dat bij onwillige slachtoffers. Fantasieën van absolute macht en overheersing zijn vaak belangrijk en soms bindt en knevelt de sadist de partner op ingewikkelde manieren.

Een bepaalde mate van sadisme en masochisme komt gewoonlijk op speelse wijze voor in elke gezonde seksuele relatie en vaak zoeken bij elkaar passende partners elkaar op. Zo zijn het gebruik van zijden zakdoeken voor nagespeelde bondage en het geven van lichte tikken tijdens de seksuele activiteit gewone daden tussen willige partners en worden deze niet als sadomasochistisch beschouwd.

Bij de stoornis van seksueel masochisme of van seksueel sadisme gaan deze handelingen door tot in het extreme. Dit kan ernstig lichamelijk of psychisch letsel en zelfs de dood tot gevolg hebben. Een voorbeeld hiervan is asfyxiofilie of wurgseks, waarbij de persoon bijna stikt of wordt gewurgd (ofwel door een partner ofwel door zelf een strop om de nek te binden). Hierbij wordt gestreefd naar een tijdelijke afname van de zuurstoftoevoer naar de hersenen op het moment van het orgasme, met als doel de seksuele ontlading te intensiveren, maar dit kan onbedoeld tot de dood leiden.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Genderidentiteit

Illustraties
Tabellen
Disclaimer