MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Dissociatieve fugue

Een dissociatieve fugue is een stoornis waarbij iemand gedurende een of meer perioden plotseling, onverwacht en doelbewust van huis gaat. Gedurende deze perioden kan hij zich zijn verleden of gedeelten daarvan niet meer herinneren.

Een dissociatieve fugue komt voor bij ongeveer 2 op de 1000 mensen. Deze stoornis komt veel vaker voor bij personen die een oorlog, een ongeval of een natuurramp hebben meegemaakt.

Oorzaken

De oorzaken van een dissociatieve fugue zijn vergelijkbaar met die van dissociatieve amnesie. Dissociatieve fugue wordt vaak gezien als simuleren; beide situaties kunnen zich voordoen onder omstandigheden waarvan te begrijpen is dat iemand die wil ontlopen. Dissociatieve fugue doet zich echter spontaan voor en wordt niet geveinsd. Simulatie is een toestand waarbij een persoon een ziekte voorwendt, omdat dat hem ontslaat van aansprakelijkheid voor zijn daden, hem een excuus geeft om verantwoordelijkheid te ontlopen of blootstelling aan een bekend risico, zoals een gevaarlijke werkopdracht, beperkt. Veel gevallen van fugue lijken gemaskeerde vervullingen van een wens (bijvoorbeeld een vlucht uit overweldigende stress, zoals een echtscheiding of financiële ondergang). Andere gevallen van fugue houden verband met gevoelens van afwijzing of scheiding, of kunnen de persoon beschermen tegen suïcidale of moorddadige neigingen.

Wanneer een dissociatieve fugue zich vaker dan een paar keer voordoet, heeft de persoon gewoonlijk een onderliggende dissociatieve-identiteitsstoornis.

Symptomen en diagnose

Een fugue kan uren, weken of maanden, of soms zelfs nog langer duren. Een in fuguetoestand verkerende persoon verdwijnt meestal uit zijn vertrouwde omgeving en laat zijn gezin en zijn werk in de steek aangezien hij zijn eigen identiteit kwijt is. Als de fugue kort is, lijkt het alsof iemand alleen maar een keer is weggebleven van zijn werk of te laat is thuisgekomen. Als hij verward is, zal hij onder de aandacht van een medische of gerechtelijke instantie komen. Als de fugue een aantal dagen of langer duurt, kan de betrokkene ver van huis aan een nieuwe baan beginnen en een nieuwe identiteit aannemen, zich niet bewust van enige verandering in zijn leven. Tijdens de fugue kan iemand normaal overkomen en niet opvallen. Op een gegeven ogenblik kan hij zich echter bewust worden van de amnesie of twijfels krijgen over zijn identiteit.

Vaak vertoont de persoon tijdens de fugue geen symptomen of is hij slechts licht verward. Wanneer de fugue voorbij is, kan hij echter depressiviteit, verwarring, verdriet, schaamte, heftige conflicten en suïcidale of agressieve neigingen vertonen.

Een arts zal vermoeden dat er sprake is van een dissociatieve fugue wanneer iemand verward overkomt wanneer zijn identiteit of zijn verleden ter sprake komt, of wanneer hij geconfronteerd wordt met vragen over zijn nieuwe identiteit of het ontbreken hiervan. Om de diagnose te stellen bekijkt de arts nauwgezet de symptomen en doet lichamelijk onderzoek om lichamelijke stoornissen uit te sluiten die de oorzaak van het geheugenverlies zouden kunnen zijn, of die aan het ontstaan ervan zouden kunnen bijdragen. Er wordt ook een psychologisch onderzoek uitgevoerd.

Soms kan een dissociatieve fugue pas worden gediagnosticeerd wanneer iemand abrupt terugkeert in zijn vroegere identiteit en van streek is doordat hij zich in een onbekende omgeving bevindt. Doorgaans wordt de diagnose achteraf gesteld door een arts. Hij doet dat door de voorgeschiedenis van de betrokkene te bestuderen en informatie te verzamelen over de omstandigheden voordat de persoon van huis ging, over de reis zelf en over het nieuwe bestaan dat hij had opgebouwd.

Behandeling en prognose

De meeste fugues duren enige uren of dagen en gaan vanzelf over. Een dissociatieve fugue wordt nagenoeg op dezelfde manier behandeld als dissociatieve amnesie, waarbij kan worden gebruikgemaakt van hypnose of angstverminderende medicatie (zie Amnesie en verwante stoornissen: Behandeling en prognose). Pogingen om de herinneringen van de fugueperiode terug te halen mislukken meestal. Een therapeut kan iemand helpen na te gaan volgens welke patronen hij reageert op verschillende situaties, conflicten en stemmingen die de fugue hebben veroorzaakt of eraan voorafgingen, om te voorkomen dat er opnieuw een fugue-episode plaatsvindt.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Dissociatieve amnesie

Volgende: Dissociatieve-identiteitsstoornis

Illustraties
Tabellen
Disclaimer