MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Amfetaminen

Tot de amfetaminen worden gerekend amfetamine, methamfetamine (speed) en methyleendioxymethamfetamine (MDMA, ecstasy, XTC of Adam). Methamfetamine wordt met een zeker regelmaat in ecstasypillen aangetroffen. Methamfetamine is sterker en werkt langer dan amfetamine. Wanneer cocaïne schaars is, wordt (meth)amfetamine gebruikt. Het gebruik van MDMA wordt steeds populairder. Amfetaminen worden meestal geslikt, maar kunnen ook worden gesnoven, gerookt of gespoten.

Amfetaminen kunnen voortdurend of incidenteel worden gebruikt. Sommige amfetaminen zijn niet voor medisch gebruik goedgekeurd en andere worden illegaal geproduceerd en gebruikt.

Sommige amfetaminegebruikers leiden aan een depressie en maken gebruik van de stemmingsverbeterende effecten van deze stimulerende middelen om de depressie tijdelijk te verlichten. Anderen gebruiken ze tijdens activiteiten die veel energie vergen, zoals bij danceparty's. Door amfetamine komt er meer dopamine Handelsnaam
Dynatra
in de hersenen vrij. Dit is waarschijnlijk de oorzaak van de stemmingsverbetering. MDMA verschilt van de andere amfetaminen, omdat het middel de heropname van serotonine (een van de neurotransmitters van het lichaam) in de hersenen beïnvloedt. Amfetaminegebruikers worden vaak afhankelijk van het middel.

Symptomen en complicaties

Amfetaminen verhogen de alertheid (verminderen de vermoeidheid), verhogen de concentratie, verminderen de eetlust en verbeteren de lichamelijke prestaties. Ze kunnen een gevoel van welbehagen, euforie en ongeremdheid opwekken.

Naast het stimuleren van de hersenactiviteit verhogen amfetaminen de bloeddruk en de hartslag. Voor de meeste effecten van amfetaminen treedt tolerantie op. Dit is niet het geval voor de effecten op bloeddruk en hartslag (partiële tolerantie), waardoor bij het verhogen van de dosis levensgevaarlijke situaties kunnen ontstaan. Er hebben zich hartinfarcten voorgedaan, zelfs bij gezonde, jonge sportieve mensen. De bloeddruk kan zo hoog worden dat er een bloedvat in de hersenen scheurt, met een CVA (‘beroerte') tot gevolg. Er doen zich eerder complicaties voor wanneer middelen als MDMA worden gebruikt in warme ruimten met weinig ventilatie, wanneer de gebruiker lichamelijk erg actief is (bijvoorbeeld wild danst), of wanneer de gebruiker hevig zweet en niet genoeg drinkt om het verloren gegane vocht aan te vullen.

Bij mensen die vaak amfetaminen gebruiken, treedt snel tolerantie op. De uiteindelijk gebruikte hoeveelheid kan meer dan enkele honderden malen de oorspronkelijke dosis zijn. Bij dergelijke doses worden bijna alle gebruikers psychotisch, doordat amfetaminen hevige angst, paranoia en een vervormd besef van de werkelijkheid kunnen veroorzaken. Er treden psychotische reacties op, zoals auditieve en visuele hallucinaties (horen en zien van dingen die er niet zijn) en gevoelens van almacht. Hoewel deze effecten bij elke gebruiker kunnen optreden, zijn personen met een psychische stoornis, zoals schizofrenie, er gevoeliger voor.

Wanneer het amfetaminegebruik plotseling wordt gestaakt, treden symptomen op die tegengesteld zijn aan de effecten van het middel. Iemand die afhankelijk is van amfetaminen wordt moe of slaperig, een effect dat tot twee of drie dagen na het staken van het gebruik kan aanhouden. Sommige mensen zijn zeer angstig en rusteloos en anderen (vooral mensen die gemakkelijk depressief worden) worden gedeprimeerd wanneer ze het gebruik staken. Ze kunnen suïcidaal worden, maar het ontbreekt hen doorgaans een aantal dagen aan energie om een poging tot zelfdoding te doen.

Behandeling

Er is zelden een noodbehandeling nodig. Aan iemand die wanen en hallucinaties heeft, kan een antipsychoticum, zoals chloorpromazine Handelsnaam
Largactil
, worden toegediend dat een kalmerend effect heeft en de angst verlicht. Door een antipsychoticum kan de bloeddruk echter sterk dalen. Gewoonlijk kunnen geruststelling en een rustige, niet-bedreigende omgeving een patiënt helpen te herstellen.

Mogelijk moeten uitdroging en andere complicaties worden behandeld. Langdurige gebruikers moeten soms tijdens de ontwenning ter observatie in het ziekenhuis worden opgenomen vanwege suïcidaal gedrag. Verder is er echter meestal geen behandeling nodig tijdens de ontwenning.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Alcohol

Volgende: Angstremmers en slaapmiddelen

Illustraties
Tabellen
Disclaimer