MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Zwelling van de speekselklieren

Er kan zwelling van de speekselklieren optreden wanneer een van de afvoerbuisjes die het speeksel van de speekselklieren naar de mond vervoeren, verstopt is geraakt. Hierdoor kan pijn ontstaan, vooral tijdens het eten.

De meest voorkomende oorzaak van verstopping is een steen. Uit de stoffen in het speeksel kan zich een steen vormen. Door de verstopping hoopt het speeksel zich op in het buisje, waardoor de speekselklier opzet. Zowel een verstopt buisje als een met stilstaand speeksel gevulde klier kunnen door bacteriën geïnfecteerd raken. Een kenmerkend symptoom van een verstopt speekselbuisje is een zwelling die vlak voor de maaltijd toeneemt, of in het bijzonder wanneer iemand een augurk eet (de smaak van een zure augurk stimuleert de speekselvloed, maar als het buisje geblokkeerd is, kan het speeksel nergens naar toe waardoor de speekselklier opzet).

De bof, bepaalde bacteriële infecties en andere ziekten (zoals aids, Sjögren-syndroom, diabetes mellitus en sarcoïdose) kunnen met zwelling van de grote speekselklieren gepaard gaan. Zwelling kan ook het gevolg zijn van kwaadaardige of goedaardige tumoren in de speekselklieren. Zwelling die wordt veroorzaakt door een tumor is gewoonlijk steviger dan wanneer een infectie de oorzaak is. Als de tumor kwaadaardig is, kan de klier keihard aanvoelen en stevig aan het omliggende weefsel vast zitten (Gezwellen in de mond: Kwaadaardige gezwellen).

Een verwonding aan de onderlip, bijvoorbeeld door per ongeluk bijten, kan op die plaats de uitvoergang van een kleine speekselklier beschadigen en zo de speekselvloed belemmeren. De aangetaste gang kan hierdoor zwellen en een klein, zacht, blauwachtig bultje (mucokèle) vormen. Deze mucokèle verdwijnt soms spontaan, maar moet meestal chirurgisch worden verwijderd.

Diagnose en behandeling

Er zijn geen goede kwantitatieve tests waarmee disfunctie van de speekselklieren kan worden vastgesteld. Het is echter wel mogelijk in de speekselklieren te knijpen (‘melken') om vervolgens de afvoerbuisjes op speekselvloed te controleren.

Bij een relatie tussen pijn en maaltijden wordt zwelling door verstopping van een speekselklierbuisje gediagnosticeerd. Voor het vaststellen van een andere oorzaak voor de zwelling kan een tandarts of arts via een biopsie een stukje speekselklierweefsel afnemen en dit onder een microscoop laten onderzoeken.

Als een speekselklierbuisje door een steen verstopt zit, kan een tandarts de steen er soms uitduwen door aan weerszijden van de buisopening druk uit te oefenen. Meestal moet de steen operatief worden verwijderd.

Goedaardige en kwaadaardige gezwellen van de speekselklieren komen voor en moeten gewoonlijk operatief worden verwijderd. Behandeling van zwelling van een speekselklier door andere oorzaken is afhankelijk van de betreffende oorzaak.

Iedereen die een aandoening heeft of een geneesmiddel gebruikt waardoor de mond uitdroogt, moet zorgen voor een zeer zorgvuldige mondhygiëne (tanden poetsen, flossen, spoelen met fluorideoplossingen), het gebruik van suiker vermijden en elke 3 tot 4 maanden naar de tandarts gaan voor controle, reiniging en fluoridebehandelingen.

Een geneesmiddel waarbij sommige mensen gebaat zijn, is pilocarpine Handelsnaam
Isopto Carpine
Pilogel
Salagen
, maar dit middel is vaak niet effectief als de speekselklieren door bestraling zijn beschadigd. Wanneer er geen specifieke behandeling mogelijk is, kunnen speekselvervangende middelen mogelijk helpen.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Disfunctie van de speekselklieren

Illustraties
Tabellen
Disclaimer