MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Aften

Aften zijn kleine, pijnlijke zweertjes in de mondholte.

Aften komen zeer veel voor. De oorzaak is niet bekend, maar stress lijkt een rol te spelen. Zo kan iemand in de eindexamenperiode aften krijgen. Een afte verschijnt als een rond, wit vlekje met een rode begrenzing. Het zweertje ontstaat bijna altijd op zacht, vrij beweegbaar weefsel, aan de binnenkant van de lippen of wangen, op de tong, de mondbodem of het zachte gehemelte, of in de keel. Kleine aften (met een diameter van 1 cm en kleiner) verschijnen vaak in groepjes van twee of drie. Meestal verdwijnen ze vanzelf binnen 10 dagen zonder littekens achter te laten. Grotere aften komen minder vaak voor. Ze hebben een grillige vorm en het kan weken duren voordat ze genezen, waarbij vaak littekens achterblijven. Patiënten met aids hebben vaak grote aften die wekenlang aanhouden.

Bij veel mensen komen aften na een bepaalde tijd weer terug, vaak verscheidene keren per jaar.

Symptomen en diagnose

Het belangrijkste symptoom van aften is pijn en deze is veel heviger dan men van zoiets kleins zou verwachten. De pijn houdt 4 tot 7 dagen aan en wordt heviger als met de tong of met voedsel over het zweertje wordt gewreven of als er zeer warm of gekruid voedsel wordt gegeten. Grote aften kunnen koorts, gezwollen lymfeklieren in de hals en een vermoeid gevoel veroorzaken.

Een arts of tandarts herkent een afte aan het uiterlijk en de pijn die de afte veroorzaakt.

Behandeling

De behandeling bestaat uit pijnbestrijding totdat de afte vanzelf geneest. Een verdovend middel als lidocaïne Handelsnaam
Xylocaïne
kan als mondspoeling worden gebruikt. Omdat deze mondspoelingen de mond en keel verdoven en daardoor het slikken bemoeilijken, moet bij gebruik bij kinderen worden opgelet dat ze niet in hun voedsel stikken. De afte kan ook rechtstreeks worden aangestipt met lidocaïne Handelsnaam
Xylocaïne
in een dikkere samenstelling (in viskeuze vorm). Om de zweer te beschermen en de pijn tijdelijk te verlichten door remming van de ontsteking kan een beschermende gel van carboxymethylcellulose, vaak in combinatie met een corticosteroïde (zoals triamcinolon Handelsnaam
Kenacort
Kenalog
Albicort
Nasacort
of betamethason Handelsnaam
Celestone
Betnelan
Betnesol
Celestoderm
), worden aangebracht.

Als iemand veel aften heeft, kan een arts of tandarts een mondspoeling met tetracycline Handelsnaam
Tetracycline
voorschrijven. Iemand die regelmatig last heeft van aften kan zodra een nieuwe zweer opkomt een mondspoeling met tetracycline Handelsnaam
Tetracycline
gebruiken. Een andere behandelmogelijkheid is het rechtstreeks aanbrengen van zilvernitraat op de afte, waardoor de zenuwtakjes eronder worden uitgeschakeld.

Ten slotte kan er in de ernstigste gevallen een corticosteroïde worden voorgeschreven, zoals een mondspoeling met dexamethason Handelsnaam
Decadron
Maxitrol
Oradexon
Tobradex
of, in zeldzame gevallen, prednisontabletten die oraal (via de mond) worden ingenomen. Voor het voorschrijven van een corticosteroïde moet de arts zich er echter eerst van overtuigen dat de patiënt niet ook een herpes-simplex-infectie in de mond heeft, omdat deze zich door corticosteroïden verder kan verspreiden. Spoelingen en tabletten met corticosteroïden worden sterker door het lichaam geabsorbeerd dan in gelvorm toegediende corticosteroïden en daarom kunnen de bijwerkingen een punt van zorg zijn (zie Reumatoïde artritis en andere typen artritis:Reumatoïde artritisKader).

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Andere mondzweren

Illustraties
Tabellen
Disclaimer