MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Goedaardige gezwellen

In en rond de mond kunnen diverse soorten goedaardige gezwellen ontstaan. Een knobbel of verdikking op het tandvlees (gingiva) is geen reden tot bezorgdheid. Zo'n knobbel kan door een tandwortel- of tandvleesabces of door irritatie worden veroorzaakt. Goedaardige zwellingen als gevolg van irritatie komen relatief veel voor en kunnen, indien nodig, operatief worden verwijderd. Bij 10 tot 40% van de mensen komen goedaardige zwellingen van het tandvlees terug doordat de irritatie blijft bestaan. In incidentele gevallen kan een dergelijke irritatie, vooral als deze gedurende lange tijd aanhoudt, tot kanker leiden. Omdat elke ongebruikelijke zwelling in of rondom de mond een vorm van kanker kan zijn, moet deze zo snel mogelijk door een arts of tandarts worden gecontroleerd.

Gewone wratten (verrucae) kunnen met hun virus de mond infecteren, bijvoorbeeld als aan een vingerwrat wordt gezogen. Een ander soort wrat – een genitale wrat (zie Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's): Genitale wratten) – kan via orale seks worden overgedragen. Een arts kan een normale wrat via verschillende methoden verwijderen (zie Virale huidinfecties: Behandeling). Genitale wratten kunnen op verschillende manieren worden verwijderd, maar hebben de neiging terug te komen.

In het midden van het gehemelte of op de onderkaak onder de tong kan een langzaam groeiende botuitstulping (torus) ontstaan. Deze harde uitstulping komt vaak voor en kan geen kwaad. Hij verschijnt in de puberteit en blijft het gehele leven aanwezig. Zelfs een grote uitstulping behoeft geen behandeling, tenzij hierdoor tijdens het eten een schaafwond ontstaat of de uitstulping het dragen van een kunstgebit bemoeilijkt. Meer dan één botuitwas in de mond kan echter wijzen op het syndroom van Gardner, een erfelijke aandoening van het spijsverteringskanaal (zie Tumoren van het spijsverteringsstelsel: Poliepen van dikke darm en endeldarm).

Keratoacanthomen zijn goedaardige gezwellen die ontstaan op de lippen en op andere aan zonlicht blootgestelde plaatsen als het gezicht en de handen. Een keratoacanthoom bereikt gewoonlijk binnen 1 tot 2 maanden zijn volle omvang met een doorsnede van 12 tot 25 mm of meer, wordt na nog een paar maanden weer kleiner en verdwijnt uiteindelijk zonder behandeling.

Veel soorten cysten (holle, met vocht gevulde zwellingen) veroorzaken pijn en zwelling van de kaak. Vaak bevinden ze zich naast een niet-doorgebroken, in de kaak achtergebleven verstandskies en hoewel ze niet kwaadaardig zijn, kunnen ze naarmate ze zich uitbreiden een aanzienlijke hoeveelheid botweefsel vernietigen. Bepaalde soorten cysten komen na een operatieve verwijdering vaker terug dan andere. Ook in de mondbodem kunnen allerlei cysten ontstaan. Vaak worden deze cysten operatief verwijderd omdat ze slikken onaangenaam maken of omdat ze lelijk zijn.

Odontomen zijn woekeringen van tandvormende cellen die kleine en misvormde tanden aanmaken. Bij kinderen kunnen ze in de weg zitten wanneer de blijvende tanden doorbreken. Bij volwassenen kunnen ze de tanden van hun plaats wegdrukken. Ze worden gewoonlijk operatief verwijderd.

De meeste (75 tot 80%) tumoren van de speekselklieren zijn goedaardig, pijnloos en groeien langzaam. Gewoonlijk doen ze zich voor als een enkele zachte, beweegbare knobbel onder normale huid of onder het mondslijmvlies (mucosa) aan de binnenkant van de wang. In sommige gevallen, wanneer ze hol en met vocht gevuld zijn, voelen ze stevig aan. Het meest voorkomende type (een mengtumor of pleiomorf adenoom) treedt voornamelijk op bij vrouwen ouder dan 40 jaar. Deze tumoren kunnen kwaadaardig worden en worden operatief verwijderd. Tenzij ze volledig worden verwijderd, keren ze waarschijnlijk weer terug. Andere typen goedaardige tumoren worden ook operatief verwijderd, maar het risico dat ze kwaadaardig worden of weer aangroeien nadat ze zijn verwijderd is veel kleiner.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Kwaadaardige gezwellen

Illustraties
Tabellen
Disclaimer