MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Chemische voedselvergiftiging

Chemische voedselvergiftiging is het gevolg van het eten van planten of dieren die een toxine bevatten.

Paddestoelvergiftiging: paddestoelvergiftiging kan optreden na het eten van een aantal soorten paddestoelen. De kans op vergiftiging kan zelfs binnen dezelfde soort, op verschillende tijdstippen in het groeiseizoen en met koken variëren. Bij vergiftiging door veel soorten Inocybe en sommige soorten Clitocybe is het vergif muscarine. De symptomen beginnen enkele minuten tot twee uur na het eten van de paddestoel en bestaan onder meer uit tranenvloed en speekselvloed, vernauwing van de pupillen, transpireren, braken, maagkramp, diarree, duizeligheid, verwardheid, coma en soms epileptische aanvallen. Met de juiste behandeling herstelt iemand meestal binnen 24 uur. Zonder behandeling kan iemand binnen een paar uur overlijden.

Bij amanitinevergiftiging door het eten van Amanita phalloides (knolamaniet) en verwante paddestoelsoorten doen zich binnen 6 tot 24 uur symptomen voor. De darmsymptomen zijn vergelijkbaar met die van muscarinevergiftiging. Door beschadiging van de nieren vermindert of stopt de urineproductie. Geelzucht door leverbeschadiging komt veel voor en begint binnen twee tot drie dagen. Soms verdwijnen de symptomen vanzelf, maar ongeveer de helft van de mensen met amanitinevergiftiging overlijdt binnen vijf tot acht dagen.

Vergiftiging door planten en struiken: dit soort vergiftiging kan plaatsvinden door het eten van bladeren of vruchten van een groot aantal wilde en gecultiveerde planten en struiken. Groene of ontspruitende wortels in de grond die solanine bevatten, kunnen enige misselijkheid, braken, diarree en verzwakking veroorzaken. Het nationale fruit van Jamaica (het zogenaamde ‘Akee-fruit' van de boom Blighia sapida Konig) veroorzaakt Jamaica-vomiting sickness (Jamaica-braakziekte).

Vergiftiging door zeevis en schelpdieren: gastro-enteritis kan door het eten van subtropische of tropische vissen en schelpdieren worden veroorzaakt. Vergiftiging door het eten van subtropische of tropische vissen wordt gewoonlijk veroorzaakt door een van de drie volgende toxinen: ciguatera, tetraodon of histamine.

Ciguateravergiftiging kan voorkomen na het eten van een van de meer dan 400 soorten vissen rond de koraalriffen van Florida, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan. Het vergif wordt geproduceerd door bepaalde dinoflagellaten, microscopische zeeorganismen die door de vissen worden gegeten en zich in hun weefsel ophopen. Grotere, oudere vissen zijn giftiger dan kleinere, jongere vissen. De smaak van de vis wordt niet aangetast. Het is niet mogelijk de toxine te vernietigen met de technieken die thans in de voedselverwerkende industrie worden toegepast. De eerste symptomen (buikkramp, misselijkheid, overgeven en diarree) kunnen twee tot acht uur na het eten van de vis beginnen en 6 tot 17 uur aanhouden. Latere mogelijke symptomen zijn onder meer jeuk, tinteling, hoofdpijn, spierpijn, omkering van warmte- en koudesensaties en gezichtspijn. Deze sensaties kunnen maandenlang een handicap vormen.

De symptomen van tetraodonvergiftiging door de kogel- of egelvis, die vooral in de wateren rond Japan wordt aangetroffen, zijn vergelijkbaar met die van ciguateravergiftiging. Verlamming van de ademhalingsspieren kan fataal zijn.

Histaminevergiftiging door vissen als makreel, tonijn en blauwe dolfijn doet zich voor als de weefsels van de vis na de vangst afbreken. Hierbij komen grote hoeveelheden histamine vrij. Indien de histamine met het voedsel wordt ingenomen, kan het gezicht onmiddellijk rood worden. De histamine kan tevens binnen een paar minuten na het eten van de vis misselijkheid, braken, maagpijn en netelroos veroorzaken. De symptomen houden doorgaans minder dan 24 uur aan.

Neurotoxinevergiftiging kan optreden in de periode van juni tot oktober, vooral langs de kusten van de Stille Oceaan en van het Amerikaanse New England. Schelpdieren als mosselen, jakobsschelpen, oesters en kamschelpen kunnen bepaalde giftige dinoflagellaten opnemen wanneer het water rood kleurt, de zogenoemde ‘rode vloed'. Ze produceren een toxine die de zenuwen aantast, neurotoxine. (zie Aandoeningen van de perifere zenuwen: Botulisme) De toxine blijft zelfs na verhitting van het voedsel nog intact en veroorzaakt paralytische schelpdiervergiftiging. De tinteling rond de mond, het eerste symptoom, begint 5 tot 30 minuten na het eten. Hierna kunnen misselijkheid, overgeven en buikkramp ontstaan. Vervolgens ondervindt rond de 25% van de patiënten gedurende een paar uur verzwakking van de spieren, die zich soms kan uitbreiden tot verlamming van de armen en benen. In enkele gevallen raken de ademhalingsspieren zelfs zodanig verzwakt dat de vergiftiging fataal wordt.

Vergiftiging door chemische verontreiniging: gastro-enteritis kan optreden bij mensen die ongewassen groenten of fruit eten die zijn bespoten met arsenicum, lood of organische pesticiden, die zure vloeistoffen drinken die in geglazuurd aardewerk worden opgediend of die voedsel eten dat bewaard is in bakjes die cadmium bevatten.

illustrative-material.sidebar 2

Chineesrestaurantsyndroom

Wat in de volksmond het ‘chineesrestaurantsyndroom' wordt genoemd, is geen vorm van chemische voedselvergiftiging. Het gaat om een overgevoeligheidsreactie op ve-tsin, een veelgebruikte smaakverbeteraar in de Chinese keuken. Ve-tsin veroorzaakt bij mensen die overgevoelig zijn voor deze stof druk in het gezicht, pijn op de borst en een branderig gevoel op verschillende plaatsen in het lichaam. Veel mensen voelen zich ook angstig. De hoeveelheid ve-tsin die deze symptomen kan veroorzaken, verschilt sterk per individu.

Behandeling

De meeste mensen met chemische voedselvergiftiging herstellen volledig en snel wanneer simpelweg vocht en elektrolyten worden aangevuld. Zodra de symptomen beginnen, dient de betreffende persoon grote hoeveelheden vloeistof te drinken. Als vloeistoffen niet worden verdragen, dient de persoon naar de afdeling Spoedeisende Hulp van een ziekenhuis te gaan voor intraveneuze aanvulling van vloeistof.

Indien mogelijk is het vaak een goed idee om de giftige stof zo snel mogelijk uit de maag te verwijderen. De meeste mensen bereiken dit door over te geven. Het kan zinvol zijn wat van het eerste braaksel te bewaren als later onderzoek nodig mocht zijn. Als iemand niet goed kan overgeven en de symptomen ernstig zijn, kan de arts de maag ledigen door een klein buisje via de neus of mond in de maag in te brengen. Om de toxinen sneller uit de darmen te verwijderen, kan een laxeermiddel worden gebruikt.

Wanneer de toxine bekend is, wordt soms een specifieke behandeling gegeven. Zo wordt atropine gegeven bij bepaalde soorten paddestoelvergiftiging. Amanitinevergiftiging wordt behandeld met een dieet dat rijk is aan koolhydraten en intraveneus wordt suiker toegediend. Ciguateravergiftiging wordt soms behandeld met intraveneus toegediend mannitol. Antihistamines helpen om de symptomen van histaminevergiftiging te blokkeren.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Hemorragische colitis

Illustraties
Tabellen
Disclaimer