MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Diverticulitis

Diverticulitis is een ontsteking of infectie van een of meer divertikels.

Diverticulitis komt voor bij mensen met diverticulose. Meestal wordt het colon sigmoideum aangetast, het laatste deel van de dikke darm, vlak voor de endeldarm. Diverticulitis komt vaker voor bij mensen ouder dan 40 jaar. Hoewel de aandoening op elke leeftijd ernstige vormen kan aannemen, is ze bij ouderen het ernstigst, vooral bij mensen die corticosteroïden gebruiken of andere geneesmiddelen die het immuunsysteem onderdrukken en daardoor het risico van infectie vergroten. Bij driemaal zoveel mannen als vrouwen jonger dan 50 jaar is een operatie nodig wegens diverticulitis. Bij mensen ouder dan 70 jaar betreft het juist driemaal zoveel vrouwen als mannen.

Symptomen en diagnose

Diverticulitis veroorzaakt meestal pijn, drukpijn (meestal links onder in de buikholte) en koorts. In tegenstelling tot diverticulose veroorzaakt diverticulitis over het algemeen geen maag-darmbloedingen.

Als een arts weet dat de patiënt al diverticulose heeft, kan de diagnose bijna geheel op basis van de symptomen worden gesteld. Een groot aantal andere aandoeningen van de dikke darm en andere organen in de buikholte en het bekken kunnen echter symptomen veroorzaken die lijken op die van diverticulitis. Enkele van deze aandoeningen zijn appendicitis, colon- of ovariumkanker, een met pus gevulde infectiehaard (abces) en goedaardige gezwellen op de wand van de baarmoeder (vleesbomen).

Een CT-scan of een echogram kan helpen om onderscheid te maken tussen diverticulitis en appendicitis of een abces.

Als de ontsteking is verdwenen of de infectie is behandeld, kan de arts coloscopie uitvoeren (onderzoek van de dikke darm met behulp van een flexibele kijkbuis) of een röntgenonderzoek na toediening van een klysma met bariumpap. Deze onderzoeken worden uitgevoerd om de aanwezigheid van divertikels te bevestigen of de ernst daarvan te bepalen. Coloscopie of röntgenonderzoek na toediening van een klysma met bariumpap kan meestal pas verschillende weken na de behandeling worden uitgevoerd omdat tijdens deze onderzoeken de ontstoken darm kan beschadigen of perforeren. Mogelijk is operatief onderzoek nodig om de diagnose te bevestigen.

Complicaties

Door de ontsteking van de darmwand kunnen fistels (abnormale kanaaltjes) ontstaan die de dikke darm met andere organen verbinden. Fistels ontstaan meestal wanneer een divertikel in de dikke darm tegen een ander orgaan (zoals de blaas) aanligt en de divertikel scheurt. De daardoor veroorzaakte ontsteking dringt samen met de bacterie-inhoud van de dikke darm langzaam het naastgelegen orgaan binnen, wat tot een fistel leidt. De meeste fistels komen voor tussen het colon sigmoideum en de blaas. Deze fistels komen vaker voor bij mannen dan bij vrouwen, hoewel vrouwen bij wie de baarmoeder is verwijderd (hysterectomie) een verhoogd risico hebben, omdat de dikke darm en de blaas niet langer door de baarmoeder worden gescheiden. Wanneer tussen de dikke darm en de blaas fistels ontstaan, komt de darminhoud, inclusief de normale bacteriële darmflora, in de blaas terecht en veroorzaakt urineweginfecties. Er kunnen ook fistels ontstaan tussen dikke darm en dunne darm, baarmoeder, vagina, buikwand en zelfs heup of borst, maar die komen minder vaak voor.

Andere mogelijke complicaties van diverticulitis zijn ontsteking van nabijgelegen organen (zoals de baarmoeder, blaas of andere delen van het spijsverteringskanaal), ruptuur van de wand van een divertikel, een abces (met pus gevulde infectiehaard), infectie van het buikvlies (peritonitis) en bloedingen. Herhaaldelijke aanvallen van diverticulitis kunnen leiden tot darmafsluiting, omdat de daardoor veroorzaakte littekenvorming en spierverdikking de binnenzijde van de dikke darm kan vernauwen zodat vaste ontlasting niet meer kan passeren.

Behandeling

Een lichte vorm van diverticulitis kan worden behandeld met rust, een vloeibaar dieet en orale antibiotica. De symptomen verdwijnen meestal snel. Na een paar dagen kan dan worden overgegaan op een zacht, vezelarm dieet en dagelijkse inname van psylliumzaadpreparaten. Na een maand kan met een vezelrijk dieet worden begonnen.

Als de symptomen ernstiger zijn en er bijvoorbeeld sprake is van buikpijn, een lichaamstemperatuur van meer dan 38 °C, weinig reactie op orale antibiotica en andere aanwijzingen voor een ernstige infectie of complicatie, is doorgaans ziekenhuisopname noodzakelijk. De patiënten krijgen dan intraveneus vocht en antibiotica toegediend, moeten het bed houden en krijgen niets via de mond toegediend totdat de symptomen verdwijnen. Bij ongeveer 20% van de mensen met diverticulitis is een operatieve ingreep nodig omdat de symptomen niet verminderen.

Als de bron van de bloedingen bekend is, wordt bij de meeste mensen alleen het aangetaste darmgedeelte verwijderd. Als de bron van de bloedingen niet bekend is, wordt een groter deel van de darm weggenomen, een ingreep die ‘subtotale colectomie' wordt genoemd.

Patiënten bij wie de darm is geperforeerd, moeten met spoed worden geopereerd. Een darmruptuur leidt namelijk altijd tot infectie van de buikholte. De chirurg verwijdert doorgaans het geperforeerde gedeelte en maakt een opening tussen de dikke darm en het huidoppervlak. Zo'n opening wordt een ‘colostoma' genoemd (zie Tumoren van het spijsverteringsstelsel:Tumoren van dikke darm en endeldarmIllustraties). Ongeveer 10 tot 12 weken later (of soms nog later) worden de doorgesneden uiteinden van de darm bij een volgende operatie weer met elkaar verbonden en wordt het colostoma afgesloten.

Niet bij alle mensen met diverticulitis is operatief ingrijpen noodzakelijk. Als een abces wordt ontdekt, kan worden geprobeerd de inhoud via de huid te laten weglopen voordat een operatie wordt overwogen.

Behandeling van een fistel omvat het wegnemen van het deel van de dikke darm waarin de fistel begint, het op elkaar aansluiten van de doorgesneden uiteinden van de dikke darm en het herstellen van het andere aangetaste gebied (bijvoorbeeld de blaas of de dunne darm).

illustrative-material.table-short 1

DIVERTICULITIS: REDENEN VOOR EEN OPERATIEVE INGREEP

probleem

reden

twee of meer ernstige aanvallen van diverticulitis (of één ernstige aanval bij iemand ouder dan 50 jaar)

hoog risico van ernstige complicaties

vernauwing van het laatste deel van de dikke darm (colon sigmoideum) door littekenvorming

hoog risico van ernstige complicaties

aanhoudend pijnlijke massa in de buik

mogelijk kanker

röntgenopname waarop verdachte veranderingen in het laatste deel van de dikke darm (colon sigmoideum) zichtbaar zijn

mogelijk kanker

pijn bij het plassen

kan een waarschuwing zijn voor dreigende fistelvorming tussen de dikke darm en de blaas

plotseling optredende buikpijn bij mensen die corticosteroïden gebruiken

dikke darm kan geperforeerd zijn naar de buikholte

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Diverticulose

Illustraties
Tabellen
Disclaimer