MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Aambeien

Aambeien (hemorroïden) zijn gezwollen, verdraaide (spat)aders die zich in de wand van het rectum en de anus bevinden.

Aambeien ontstaan wanneer de bloedvaten in rectum of anus wijder worden. Deze bloedvaten kunnen uiteindelijk gaan bloeden. Aambeien kunnen ook ontstoken raken of er kan een bloedstolsel (trombus) in ontstaan. Aambeien die ontstaan boven de grens tussen het rectum en de anus (anorectale overgang) worden ‘inwendige aambeien' genoemd. Aambeien die onder deze overgang ontstaan, noemt men ‘uitwendige aambeien'. Zowel inwendige als uitwendige aambeien kunnen in de anus blijven zitten of buiten de anus uitstulpen.

Verhoogde druk in de bloedvaten van het anorectale gebied leidt tot aambeien. Deze druk kan het gevolg zijn van zwangerschap, van het vaak tillen van zware lasten of van herhaald ‘persen' tijdens de stoelgang (defecatie). Bij dit persen kan obstipatie een rol spelen. Bij sommige mensen ontstaan aambeien als gevolg van een verhoogde bloeddruk in de poortader. Een arts kan de verwijde, verdraaide bloedvaten die bij deze aandoening voorkomen, onderscheiden van ‘gewone' aambeien.

Symptomen en diagnose

Aambeien kunnen bloeden, doorgaans na defecatie, wat blijkt uit strepen bloed in de ontlasting of op het toiletpapier. Het bloed kan het water in de wc rood kleuren. De hoeveelheden bloed zijn echter meestal klein. Aambeien leiden zelden tot zwaar bloedverlies of bloedarmoede (anemie).

Aambeien die buiten de anus uitstulpen, moeten soms voorzichtig met de vinger worden teruggedrukt of gaan uit zichzelf terug. Een aambei kan verder opzetten en pijnlijk worden als het oppervlak door wrijving wordt geprikkeld of als zich in de aambei een bloedstolsel vormt. In zeldzamere gevallen kunnen aambeien slijm afscheiden en het gevoel geven dat het rectum na de stoelgang niet volledig is geledigd. Jeuk in het anale gebied (pruritus ani) is meestal geen symptoom van aambeien, maar kan ontstaan als het anale gebied door de aambeien moeilijk schoon is te houden.

De arts kan gezwollen, pijnlijke aambeien gemakkelijk diagnosticeren door de anus en het rectum te onderzoeken. Door onderzoek met een anoscoop of sigmoïdoscoop kan worden vastgesteld of de patiënt mogelijk een ernstiger aandoening heeft, bijvoorbeeld een tumor.

Behandeling

Aambeien hoeven doorgaans niet te worden behandeld, tenzij ze klachten veroorzaken. Gebruik van emollientia (weekmakers) of volumevergrotende laxeermiddelen als psylliumpreparaten kan het persen bij de ontlasting verlichten. De symptomen kunnen soms worden verlicht door de anus in warm water te weken tijdens een zogenoemd ‘zitbad'. De beste manier om een zitbad te nemen is door in een gedeeltelijk gevulde badkuip te hurken of door te gaan zitten in een bak met warm water die op de toiletpot is gezet.

Bloedende aambeien kunnen worden behandeld door injectie van een stof die de aambeien laat verschrompelen, waarbij littekenweefsel wordt gevormd. De behandeling noemt men ‘sclerotherapie'.

Grote inwendige aambeien en aambeien die niet op sclerotherapie reageren, kunnen worden afgebonden met elastieken (een methode die ‘bandligatie' wordt genoemd). Het elastiek zorgt ervoor dat de aambei verschrompelt en zonder pijn loslaat. De behandeling wordt doorgaans bij één aambei tegelijk toegepast, met tussenpozen van twee weken of langer. Inwendige aambeien kunnen ook worden vernietigd met een laserstraal, infrarood licht (infrarode fotocoagulatie) of een elektrisch stroompje (elektrocoagulatie).

Als andere behandelingen niet helpen, kunnen de aambeien operatief worden verwijderd. Deze operatie kan echter ernstige pijn veroorzaken. Er wordt onderzoek gedaan naar nieuwe, minder pijnlijke technieken, waaronder dopplergeleide ligatie van aambeien. Hierbij worden slagaders met aambeien opgespoord en afgebonden, waardoor de bloedtoevoer naar de aambeien afneemt. Een andere techniek is de circumferential stapled hemorroïdectomie.

Wanneer een aambei met een bloedstolsel pijn veroorzaakt, wordt deze behandeld met warme zitbaden, plaatselijk verdovende crème of met compressieverband gedrenkt in hamamelisextract. De pijn en zwelling verminderen doorgaans snel en de bloedprop verdwijnt binnen vier tot zes weken. Als alternatief, vooral wanneer de patiënt veel pijn heeft, kan de arts het bloedvat doorsnijden en het bloedstolsel verwijderen, wat soms snel tot vermindering van de pijn leidt.

illustrative-material.figure-short 1

Afbinden van een aambei

Afbinden van een aambei

Sommige inwendige aambeien worden verwijderd door ze af te binden met elastiekjes. Dit is een poliklinische ingreep die ‘bandligatie' wordt genoemd. Het instrument dat hiervoor wordt gebruikt (ligator) bestaat uit een tang (forceps) die is omgeven door een cilinder waarop aan het uiteinde elastiekjes van 0,5 cm zijn aangebracht. De ligator wordt in de anus ingebracht via een anoscoop (een korte, stugge kijkbuis), waarna de aambei met de forceps wordt omklemd. De cilinder wordt over de forceps en de aambei geschoven, waardoor de elastiekjes van de cilinder en rond de basis van de aambei worden geduwd. De elastiekjes snijden de bloedtoevoer naar de aambei af, waardoor deze verschrompelt en na een paar dagen pijnloos loslaat.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Anale jeuk

Illustraties
Tabellen
Disclaimer