MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Buikabcessen

Een abces is een pusophoping, meestal veroorzaakt door een bacteriële infectie.

Buikabcessen kunnen ontstaan onder het middenrif (subfrenisch abces), halverwege de onderbuik, in het bekken of achter de buikholte. Er kunnen ook abcessen ontstaan in of rond een orgaan in de buikholte, zoals de nieren, milt, alvleesklier, lever of prostaat. Vaak worden buikabcessen veroorzaakt door beschadiging, infectie of perforatie van de darmen of infectie van een ander orgaan in de buikholte.

Oorzaken en symptomen

Een abces onder het middenrif kan ontstaan wanneer geïnfecteerd vocht, bijvoorbeeld uit een geperforeerde blindedarm (appendix), omhoog wordt gewerkt door de druk van de organen in de buikholte en door de zuigende werking van het middenrif, die wordt veroorzaakt door bewegingen tijdens het ademhalen. De symptomen kunnen onder andere bestaan uit hoesten, pijnlijke ademhaling en pijn in een schouder. Dit laatste is een voorbeeld van uitstralingspijn die optreedt omdat de schouder en het middenrif dezelfde zenuwen delen en de hersenen de bron van de pijn daardoor niet correct interpreteren (zie Pijn:Beoordeling van pijnIllustraties).

Abcessen halverwege de onderbuik kunnen het gevolg zijn van een geperforeerde blindedarm, een geperforeerde dikke darm, een chronische darmontsteking, diverticulitis of een buikwond. De buikholte rondom het abces is meestal gevoelig.

Bekkenabcessen kunnen het gevolg zijn van dezelfde aandoeningen als abcessen halverwege de buikholte of van gynaecologische infecties. De symptomen kunnen onder andere buikpijn, diarree door darmirritatie en een urgente of frequente aandrang om te plassen door blaasirritatie zijn.

Abcessen achter de buikholte (‘retroperitoneale abcessen' genoemd) liggen achter het buikvlies (peritoneum), het vlies dat de buikholte en de buikorganen bekleedt. De oorzaken zijn dezelfde als bij abcessen in de buikholte en omvatten ontsteking en infectie van de blindedarm (appendicitis) en van de alvleesklier (pancreatitis). De pijn, gewoonlijk laag in de rug, verergert wanneer de patiënt een been beweegt vanuit de heup.

Abcessen in de alvleesklier (pancreas) ontstaan vaak na een aanval van acute pancreatitis. Symptomen als koorts, buikpijn, misselijkheid en braken beginnen vaak een week of langer nadat een patiënt is hersteld van pancreatitis.

Leverabcessen kunnen worden veroorzaakt door bacteriën of door amoeben (eencellige parasieten). Bacteriën kunnen de lever bereiken vanuit een geïnfecteerde galblaas, een steek- of stootwond, een infectie in de buikholte, zoals een nabijgelegen abces, of een infectie elders in het lichaam die zich verplaatst via de bloedbaan. Amoeben die afkomstig zijn van een darminfectie bereiken de lever via de lymfevaten. Symptomen van leverabcessen zijn onder andere verminderde eetlust, misselijkheid en koorts. De patiënt kan al of niet last hebben van buikpijn.

Abcessen in de milt worden veroorzaakt door een infectie die zich via de bloedbaan naar de milt verplaatst, door een beschadiging van de milt, of door verspreiding van een infectie uit een nabijgelegen abces, zoals een abces onder het middenrif. Er kan pijn ontstaan aan de linkerkant van de onderbuik, de rug of in de linker schouder.

Diagnose en behandeling

Bij een abces kan de arts gemakkelijk een verkeerde diagnose stellen, omdat de symptomen vaak door minder ernstige problemen worden veroorzaakt. Wanneer een patiënt een abces heeft, wordt vaak een abnormaal hoog aantal witte bloedcellen in het bloed aangetoond. Om een abces te onderscheiden van andere problemen (bijvoorbeeld tumoren of cysten) kan worden gebruikgemaakt van röntgenonderzoek, echografie, computertomografie (CT) of kernspinresonantie (MRI). Hiermee kunnen ook de grootte en de locatie van een abces worden bepaald nadat dit is vastgesteld. Om een definitieve diagnose te kunnen stellen is het soms nodig voor microscopisch onderzoek een pusmonster af te nemen of het abces chirurgisch te verwijderen, omdat abcessen en tumoren vaak dezelfde symptomen veroorzaken en bij beeldvormend onderzoek vergelijkbare resultaten opleveren.

Bij vrijwel alle patiënten met een buikabces moet de pus worden gedraineerd door middel van een operatie of via een naald die door de huid in het abces wordt gebracht. Om een richtpunt te hebben bij de plaatsing van de naald wordt gebruikgemaakt van computertomografie (CT) of echografie. Om te voorkomen dat de infectie zich verspreid en om de infectie volledig te laten verdwijnen wordt drainage meestal gecombineerd met antibiotica. Door laboratoriumonderzoek van de pus wordt het infecterende micro-organisme geïdentificeerd, zodat het meest effectieve antibioticum kan worden geselecteerd. Het komt niet vaak voor dat een abces geneest wanneer alleen antibiotica worden voorgeschreven en het abces niet wordt gedraineerd.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Bloedingen in het maag‑darmkanaal

Volgende: Ileus

Illustraties
Tabellen
Disclaimer