MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Appendicitis

Appendicitis is een ontsteking van de appendix (wormvormig aanhangsel van de blindedarm).

De appendix is een vingervormige buis die uit de dikke darm steekt op de overgang met de dunne darm. De appendix heeft mogelijk een functie binnen het afweersysteem, maar is geen essentieel orgaan.

In Nederland is een ‘blindedarmontsteking', op beklemde breuken na, de meest algemene oorzaak van plotselinge ernstige buikpijn en van buikoperaties. Een blindedarmontsteking komt het meest voor in de leeftijdsgroep van 10 tot 30 jaar.

De oorzaak van een blindedarmontsteking is nog niet volledig opgehelderd. In de meeste gevallen wordt het proces waarschijnlijk ingezet door een afsluiting van de appendix die vervolgens ontstoken en geïnfecteerd raakt. Als de ontsteking onbehandeld blijft en aanhoudt, kan de appendix perforeren. Bij een geperforeerde appendix lekt de darminhoud vol bacteriën weg naar de buikholte en veroorzaakt buikvliesontsteking (peritonitis (zie Gastro-intestinale noodsituaties: Peritonitis)), een levensbedreigende aandoening. Een perforatie kan ook leiden tot de vorming van een abces (een met pus gevulde infectiehaard). Bij een vrouw kunnen de eierstokken en eileiders ontstoken raken en de afsluiting van de eileiders die daarvan een gevolg is, kan onvruchtbaarheid veroorzaken. Door perforatie van de appendix kunnen ook bacteriën in de bloedbaan terechtkomen, een levensbedreigende aandoening die ‘sepsis' (bloedvergiftiging (zie Bacteriëmie, sepsis en septische shock: Introductie)) wordt genoemd.

Symptomen

Minder dan de helft van de patiënten met een blindedarmontsteking heeft de traditioneel beschreven symptomen van misselijkheid, overgeven en ernstige pijn in de rechter onderbuik. De pijn kan plotseling boven in de buik of rond de navel beginnen. Vervolgens wordt de patiënt misselijk en gaat braken. Na een paar uur gaat de misselijkheid over en verschuift de pijn naar de rechter onderbuik. Verhoging van 37,7 tot 38,3 °C is gebruikelijk.

Vooral bij peuters en wat oudere kinderen kan de pijn verspreid zijn in plaats van geconcentreerd in de rechter onderbuik. Bij ouderen en zwangere vrouwen is de pijn doorgaans minder ernstig en is het ontstoken gebied minder gevoelig.

Als de blindedarm geperforeerd is, kunnen de pijn en koorts ernstige vormen aannemen. Een voortschrijdende infectie kan leiden tot shock. (zie Shock: Introductie)

Diagnose

De arts kan vermoeden dat er sprake is van een blindedarmontsteking nadat hij de symptomen van de patiënt heeft bestudeerd en de buik heeft onderzocht. Bloedonderzoek zal een matige verhoging van het aantal witte bloedcellen aantonen, een reactie op de infectie. In de vroege stadia van een blindedarmontsteking zijn de meeste onderzoeken nutteloos, ook röntgenonderzoek, echoscopie en computertomografie (CT). Bij een sterk vermoeden van een ontsteking van de appendix wordt doorgaans onmiddellijk een kijkoperatie uitgevoerd.

Behandeling

Operatief ingrijpen is de belangrijkste behandeling. Bij bijna 15% van de operaties voor een blindedarmontsteking blijkt de appendix normaal te zijn. Uitstel van een operatie totdat de oorzaak van de buikpijn zeker is, kan echter fataal zijn. Een geïnfecteerde appendix kan binnen 24 uur na het optreden van de eerste symptomen perforeren. Als een ontsteking wordt vastgesteld, wordt de blindedarm verwijderd (appendectomie). Zelfs als er geen ontsteking als oorzaak wordt vastgesteld, wordt de blindedarm doorgaans toch weggenomen.

Als vroeg genoeg operatief wordt ingegrepen, is het risico van een fatale afloop van een blindedarmontsteking gering. De patiënt kan het ziekenhuis meestal na twee tot drie dagen verlaten en doorgaans is het herstel snel en volledig.

Bij een geperforeerde blindedarm is de prognose minder gunstig. Nog maar vijftig jaar geleden was een perforatie fataal. Dankzij chirurgie en antibiotica is het aantal sterfgevallen tot bijna nul gedaald, maar mogelijk zijn verscheidene operaties nodig en de herstelperiode kan langdurig zijn.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Bloedingen in het maag‑darmkanaal

Illustraties
Tabellen
Disclaimer