MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Geelzucht

Geelzucht is een gelige verkleuring van de huid en het oogwit en wordt veroorzaakt door een abnormaal hoge concentratie van de kleurstof bilirubine in het bloed.

Oude of beschadigde rode bloedcellen worden voortdurend uit de bloedsomloop verwijderd, hoofdzakelijk door de milt. Tijdens dit proces wordt hemoglobine (de stof in rode bloedcellen die zuurstof transporteert) afgebroken tot een donkere, groengele kleurstof die ‘bilirubine' wordt genoemd. De bilirubine wordt vervolgens via de bloedsomloop naar de lever afgevoerd en wordt in de darmen uitgescheiden als een bestanddeel van gal (het door de lever geproduceerde spijsverteringssap). Als bilirubine niet snel genoeg in de gal kan worden uitgescheiden, hoopt de stof zich op in het bloed. Het teveel aan bilirubine wordt in de huid afgezet, met de gelige verkleuring (geelzucht) als gevolg.

Hoge bilirubinespiegels kunnen het gevolg zijn van problemen die binnen of buiten in de lever zijn ontstaan. Beschadiging van de lever, bijvoorbeeld door ontsteking of littekenvorming, kan tot gevolg hebben dat bilirubine minder goed in de gal kan worden uitgescheiden. Een andere mogelijkheid is dat de galwegen, die de gal van de lever naar de twaalfvingerige darm afvoeren, door bijvoorbeeld een galsteen of een tumor worden afgesloten. Een minder vaak voorkomende oorzaak is dat door een overproductie van bilirubine als gevolg van een overmatige afbraak van rode bloedcellen de lever de overmaat aan bilirubine niet kan meer verwerken. Een dergelijke overproductie komt nogal eens voor bij pasgeborenen met geelzucht. (zie Problemen bij pasgeborenen: Hyperbilirubinemie)

Bij het syndroom van Gilbert zijn de bilirubinespiegels licht verhoogd, maar meestal niet voldoende om geelzucht te veroorzaken. Deze soms erfelijke aandoening komt meestal bij jongvolwassenen aan het licht tijdens een routineonderzoek. De aandoening vertoont geen andere symptomen en veroorzaakt geen problemen.

De huid van mensen die veel wortels eten, kan lichtgeel verkleuren maar hun oogwit wordt niet geel. Dit is geen geelzucht en houdt ook geen verband met een leverziekte.

Symptomen

Bij geelzucht zijn de huid en het oogwit geelgekleurd. De urine is meestal donker doordat het teveel aan bilirubine door de nieren wordt uitgescheiden. Afhankelijk van de onderliggende oorzaak van geelzucht kunnen zich andere symptomen voordoen, zoals jeuk en lichtgekleurde ontlasting. Een acute leverontsteking (acute hepatitis) kan bijvoorbeeld tot slechte eetlust, misselijkheid, braken en koorts leiden. Een afsluiting van de galwegen kan tot symptomen van galstuwing (cholestase) leiden.

Diagnose en behandeling

De arts stelt de oorzaak van geelzucht vast met behulp van laboratoriumonderzoek en beeldvormend onderzoek. Als het probleem een ziekte van de lever zelf is, bijvoorbeeld acute virale hepatitis, zal de geelzucht meestal langzaam verdwijnen als de toestand van de lever verbetert. Als het probleem een galwegafsluiting betreft, wordt meestal zo snel mogelijk een operatie of endoscopie (een procedure met een flexibele kijkbuis met chirurgische hulpstukken) (zie Symptomen en diagnose van spijsverteringsstoornissen: Endoscopie) uitgevoerd om de aangetaste galweg weer vrij te maken. 

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Cholestase

Volgende: Leverencefalopathie

Illustraties
Tabellen
Disclaimer