MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Ascites

Ascites is ophoping van eiwitbevattend vocht in de buikholte.

Ascites treedt vaker op bij chronische (langdurige) aandoeningen dan bij acute (kortdurende) aandoeningen. De aandoening komt het meest voor bij levercirrose (ernstige littekenvorming van de lever), vooral bij cirrose als gevolg van alcoholisme. Ook bij andere leveraandoeningen kan ascites ontstaan, zoals alcoholhepatitis zonder cirrose, chronische hepatitis en afsluiting van de leverader. Ascites kan zich ook voordoen bij ziekten die niets met de lever te maken hebben, zoals kanker, hartfalen, nierinsufficiëntie, alvleesklierontsteking (pancreatitis) en tuberculose die het buikvlies aantast.

Bij mensen met een leverziekte lekt het ascitesvocht uit het oppervlak van de lever en de darm. De oorzaak is een combinatie van factoren, waaronder portale hypertensie en het verminderde vermogen van de bloedvaten om vocht binnen te houden, vocht vasthouden door de nieren en veranderingen in de concentraties van diverse hormonen en chemische stoffen die de vochtbalans van het lichaam reguleren.

Symptomen en diagnose

Kleine hoeveelheden vocht in de buik veroorzaken meestal geen symptomen, maar grote hoeveelheden kunnen tot zwelling van en een onaangenaam gevoel in de buik leiden. Druk op de maag door de opgezette buik kan tot verminderde eetlust leiden en druk op de longen (door hoogstand van het diafragma) kan kortademigheid veroorzaken. Wanneer de arts de buik beklopt (percussie), veroorzaakt het vocht een dof geluid. Bij grote hoeveelheden vocht is de buik strak gespannen en is de navel plat of puilt zelfs naar buiten. Bij sommige mensen met ascites worden ook de enkels dikker doordat vocht uit de bloedbaan treedt (oedeem).

Bij twijfel over de aanwezigheid of over de oorzaak van ascites kan een echogram worden gemaakt. Daarnaast kan via een naald die door de buikwand wordt ingebracht een monster van het ascitesvocht worden afgenomen. Deze methode wordt ‘diagnostische paracentese' genoemd. (zie Symptomen en diagnose van spijsverteringsstoornissen: Paracentese)

Door het vocht in een laboratorium te onderzoeken, kan de oorzaak mogelijk worden achterhaald.

Behandeling

De algemene behandeling van ascites bestaat uit bedrust en een zoutarm dieet, meestal in combinatie met vochtafdrijvende middelen (diuretica), die ervoor zorgen dat de nieren meer urine produceren. Als door ascites de ademhaling of het eten wordt bemoeilijkt, kan het vocht met behulp van een naald uit de buik worden verwijderd. Deze methode wordt ‘therapeutische paracentese' genoemd. Vaak hoopt zich opnieuw vocht op, tenzij de patiënt ook een diureticum inneemt. Mogelijk wordt intraveneus albumine toegediend omdat vaak veel albumine (het belangrijkste plasma-eiwit) uit het bloed in het ascitesvocht terechtkomt.

Een enkele keer ontstaat zonder duidelijke reden een infectie in het ascitesvocht, vooral bij mensen met alcoholische levercirrose. Een dergelijke ontsteking wordt een ‘spontane bacteriële buikvliesontsteking' genoemd. Zonder behandeling kan deze infectie dodelijk zijn. De kans op overleving hangt af van vroegtijdige, agressieve behandeling met antibiotica.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Cholestase

Illustraties
Tabellen
Disclaimer