MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Introductie
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Introductie

Voeding is het proces van inname, opname en gebruik van voedingsstoffen (nutriënten) die het lichaam nodig heeft voor groei, ontwikkeling en instandhouding van het leven.

Om voldoende en juiste voedingsstoffen op te nemen, is het nodig gezond voedsel te eten, dat allerlei verschillende voedingsstoffen (de chemische stoffen in de voeding die het lichaam voeden) bevat. Een gezonde voeding maakt het mogelijk een wenselijk lichaamsgewicht en een juiste samenstelling van het lichaam (het percentage vet en spierweefsel in het lichaam) te handhaven en de normale dagelijkse lichamelijke en geestelijke activiteiten uit te voeren (zie Diagrammen voor beoordeling van lichaamsgroei en -gewicht).

Inname van onvoldoende hoeveelheden van bepaalde voedingsstoffen kan leiden tot een voedingsdeficiëntie. Om te bepalen of iemand voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt, kan een arts vragen naar eetgewoonten en voeding en een lichamelijk onderzoek uitvoeren om de samenstelling en het functioneren van het lichaam te beoordelen. Een nauwkeurige bepaling van de samenstelling van het lichaam, inclusief het vetpercentage, wordt verkregen door weging onder water (hydrostatisch wegen) en kan bij benadering worden bepaald door huidplooidiktemeting of bio-elektrische impedantieanalyse. Om de concentratie van voedingsstoffen in bloed en weefsels te meten, kunnen laboratoriumonderzoeken worden uitgevoerd. Zo kan de concentratie van albumine (het belangrijkste eiwit in het bloed) worden gemeten. De concentratie van voedingsstoffen daalt bij ontoereikende voeding.

In het algemeen worden voedingsstoffen in twee categorieën ingedeeld: macronutriënten en micronutriënten. Macronutriënten zijn dagelijks in grote hoeveelheden nodig. Dit zijn eiwitten, vetten, koolhydraten, sommige mineralen en water. De benodigde hoeveelheid water bedraagt 1 milliliter per calorie verbruikte energie of ongeveer 2500 milliliter (2,5 liter) per dag. Micronutriënten zijn dagelijks in kleine hoeveelheden nodig: milligrammen (een duizendste gram) tot microgrammen (een miljoenste gram). Dit zijn vitaminen en spoorelementen die het lichaam in staat stellen macronutriënten te gebruiken.

De voedingsmiddelen in de dagelijkse voeding bevatten wel 100.000 verschillende stoffen. Daarvan worden er echter slechts 300 geclassificeerd als voedingsstoffen en slechts 45 als essentiële voedingsstoffen. De voeding bevat echter talrijke andere nuttige bestanddelen, waaronder bepaalde vezels als cellulose, pectine en hemicellulose. Voedsel bevat additieven (zoals conserveermiddelen, emulgatoren, antioxidanten en stabilisatoren), die helpen bij de productie, verwerking, opslag en verpakking van levensmiddelen. Specerijen, smaak-, geur- en kleurstoffen, fytochemicaliën (stoffen in planten met biologische werking in mens en dier) en veel andere natuurlijke producten verbeteren uiterlijk, smaak en stabiliteit van voedingsmiddelen.

illustrative-material.table-short 1

REFERENTIETABEL VOOR HET VERBAND TUSSEN LENGTE EN GEWICHT BIJ VOLWASSENEN*

gewicht (kilogram)

lengte

vrouwen

mannen

145

42-56

150

42-56

155

43-56

48-61

160

49-63

50-64

165

52-66

53-68

170

55-70

57-72

175

59-74

60-76

180

64-80

185

68-85

190

71-89

* Lengte is gerekend zonder schoenen, gewicht is gerekend zonder kleding.

illustrative-material.sidebar 1

Vet en mager: de samenstelling van het lichaam

Handhaving van een juist gewicht is belangrijk voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Een gestandaardiseerde tabel voor het verband tussen lengte en gewicht kan als richtlijn worden gebruikt, maar de Quetelet-index (QI) is betrouwbaarder (zie Diagrammen voor beoordeling van lichaamsgroei en -gewicht). Deze wordt berekend door het gewicht in kilogram te delen door het kwadraat van de lengte in meters. Een Quetelet-index (er wordt ook wel gesproken van ‘body mass index' of ‘BMI') van 18 tot 25 wordt doorgaans voor mannen en vrouwen als normaal beschouwd. Een minder voor de hand liggende, maar belangrijke vraag is hoeveel vet en hoeveel spierweefsel het lichaam bevat (de samenstelling van het lichaam). Er zijn verschillende manieren om de samenstelling van het lichaam te bepalen.

Deze kan worden bepaald door middel van weging onder water (hydrostatisch wegen) in een speciale watertank. Botten en spierweefsel zijn zwaarder dan water, zodat een persoon met een hoog percentage mager weefsel in water meer weegt en een persoon met een hoog percentage vet minder. Hoewel dit als de nauwkeurigste methode wordt beschouwd, zijn voor het uitvoeren speciale apparatuur en deskundigheid nodig en is de methode ook tamelijk tijdrovend.

De samenstelling van het lichaam kan worden geschat door meting van de hoeveelheid onderhuids vet (huidplooidikte) of door bio-elektrische impedantieanalyse. Om de huidplooidikte te bepalen, wordt een huidplooi aan de achterzijde van de linker bovenarm (triceps-huidplooi) weggetrokken van de arm en gemeten met een krompasser. Een huidplooidikte van ruim 1 cm bij mannen en ongeveer 2½ cm bij vrouwen wordt als normaal beschouwd. Deze maat, vermeerderd met de omtrek van de linker bovenarm, kan worden gebruikt om de hoeveelheid skeletspieren in het lichaam (vetvrij lichaamsgewicht) te schatten.

Bij bio-elektrische impedantieanalyse wordt de weerstand van lichaamsweefsels tegen een niet-voelbare laagspanningsstroom gemeten. Gewoonlijk staat de betrokkene blootsvoets op metalen voetplaten en loopt de elektrische stroom via de ene voet het lichaam in en via de andere het lichaam uit. Lichaamsvet en bot bieden veel meer elektrische weerstand dan spierweefsel. Door de elektrische weerstand te meten, kan de arts het percentage lichaamsvet schatten. Deze meting duurt ongeveer 1 minuut.

De hoeveelheid lichaamsvet en de verdeling daarvan kunnen nauwkeurig worden bepaald met dual-energy x-ray-absorptiometrie (DEXA). Bij deze beeldvormingsprocedure wordt gebruikgemaakt van een zeer lage, veilige dosis straling. Deze methode is echter te duur voor routinegebruik.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Volgende: Behoefte aan voedingsstoffen

Illustraties
Tabellen
Disclaimer