MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Vitamine B1

Vitamine B1 (thiamine) is noodzakelijk voor de stofwisseling van koolhydraten (voor de energieproductie) en voor de normale werking van zenuwen en hart.

Vitamine-B1-gebrek

Vitamine-B1-gebrek kan het gevolg zijn van een tekort in de voeding. Mensen met een voeding die voornamelijk bestaat uit gepelde witte rijst lopen een risico van vitamine-B1-gebrek, doordat bij het pellen vrijwel alle vitaminen worden verwijderd. Alcoholisten, die voeding vaak door alcohol vervangen, lopen een groter risico van het ontstaan van dit tekort.

Symptomen

In het begin zijn de symptomen onduidelijk. Symptomen zijn onder meer vermoeidheid, prikkelbaarheid, geheugenstoornissen, verminderde eetlust, slaapstoornissen, buikpijn en gewichtsverlies. Uiteindelijk kan een ernstig vitamine-B1-gebrek (beriberi) ontstaan, gekenmerkt door zenuw-, hart- en hersenafwijkingen.

Beriberi veroorzaakt bij verschillende mensen verschillende symptomen. Eén vorm, de droge beriberi, veroorzaakt zenuw- en spierafwijkingen. Symptomen zijn onder meer tintelingen (slapen) in de tenen, een brandend gevoel in de voeten, dat vooral 's nachts ernstig is, evenals pijn, zwakte en slinken (atrofie) van de beenspieren.

Natte beriberi veroorzaakt hartafwijkingen. Symptomen zijn onder meer een groot hartminuutvolume, een snelle hartslag en verwijding van de bloedvaten, waardoor de huid warm en vochtig aanvoelt. Doordat het hart dit grote hartminuutvolume niet kan volhouden, treedt uiteindelijk hartfalen op, wat leidt tot vochtophoping in de benen (oedeem) en in de longen (congestie). Als gevolg daarvan kan de bloeddruk dalen, wat leidt tot shock en overlijden.

Hersenafwijkingen als gevolg van vitamine B1-gebrek treden voornamelijk op bij alcoholisten. Hersenafwijkingen kunnen ontstaan wanneer een chronisch vitamine-B1-gebrek plotseling wordt verergerd door een snelle, aanzienlijke verlaging van de concentratie van vitamine-B1 (wat het gevolg kan zijn van overmatig alcoholgebruik) of door een plotselinge stijging van de behoefte aan vitamine-B1 (wat kan gebeuren wanneer een ondervoede alcoholist intraveneus wordt gevoed).

Hersenafwijkingen kunnen in twee stadiums ontstaan: een vroeg stadium, het syndroom van Korsakov, en een later stadium, de Wernicke-encefalopathie. Samen worden ze het ‘syndroom van Wernicke-Korsakov' genoemd (zie Hersenfunctiestoornissen: Amnesie). Het syndroom van Korsakov veroorzaakt geheugenverlies en Wernicke-encefalopathie veroorzaakt geestelijke verwardheid, moeilijkheden bij het lopen en oogklachten (inclusief nystagmus (oogsiddering) en oogverlamming). Als Wernicke-encefalopathie niet direct wordt behandeld, kunnen de symptomen verergeren, met als gevolg coma of zelfs overlijden.

Diagnose en behandeling

De diagnose wordt gesteld op basis van de symptomen. Tests om de diagnose te bevestigen, zijn niet voorhanden Alle vormen van dit tekort worden behandeld met vitamine-B1-supplementen.

Bij Wernicke-encefalopathie gaat het om een medische noodsituatie die wordt behandeld met hoge doses vitamine-B1 gedurende enkele dagen. Wanneer mensen die mogelijk alcoholist zijn intraveneus moeten worden gevoed, worden uit voorzorg vaak vitamine-B1-supplementen toegediend. Mensen met het syndroom van Wernicke-Korsakov herstellen vaak niet volledig omdat de hersenbeschadiging van blijvende aard kan zijn.

De symptomen van beriberi kunnen jaren later opnieuw optreden na schijnbaar herstel.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Vitamine A

Volgende: Vitamine B12

Illustraties
Tabellen
Disclaimer