MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Introductie
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Introductie

Mineralen zijn nodig voor de normale werking van de lichaamscellen. Het lichaam heeft grote hoeveelheden natrium, kalium, calcium, magnesium, chloride en fosfaat nodig. Deze mineralen worden ‘macro-elementen' genoemd. Het lichaam heeft kleine hoeveelheden koper, fluoride, jodium, ijzer, selenium en zink nodig. Deze mineralen worden ‘micro-elementen' of ‘spoorelementen' genoemd.

Mineralen zijn een essentieel onderdeel van een gezonde voeding. Voor de meeste mineralen is de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid vastgesteld. Dit is de hoeveelheid die de meeste gezonde mensen dagelijks nodig hebben om gezond te blijven. Mensen met een aandoening kunnen meer of minder dan deze hoeveelheid nodig hebben.

Inname van te weinig of te veel van bepaalde mineralen kan leiden tot een voedingsstoornis. Mensen die een evenwichtige voeding gebruiken, hebben weinig kans op een voedingsstoornis of een ernstig tekort aan mineralen, met uitzondering van een tekort aan ijzer of jodium. Mensen die echter een beperkend dieet volgen, krijgen mogelijk te weinig van een bepaald mineraal binnen. Vegetariërs, inclusief degenen die eieren en zuivelproducten gebruiken, lopen bijvoorbeeld een risico van ijzergebrek. Het zonder medisch toezicht gebruiken van grote hoeveelheden (megadoses) mineralensupplementen kan schadelijke gevolgen (vergiftiging) hebben.

Sommige mineralen (vooral de macro-elementen) zijn belangrijk als elektrolyten. Elektrolyten helpen het lichaam bij het regelen van de zenuw- en spierfunctie en het zuur-basenevenwicht (zie Zuur-basenevenwicht: Introductie). Daarnaast helpen elektrolyten het lichaam een normaal volume te handhaven in de verschillende vloeistof bevattende reservoirs (compartimenten). Elektrolyten zijn in drie belangrijke reservoirs opgelost: de vloeistof in de cellen, de vloeistof in de ruimte tussen de cellen en in het bloedplasma.

Om normaal te functioneren moet het lichaam de elektrolytenconcentratie in de reservoirs binnen zeer nauwe grenzen stabiel houden. Het lichaam handhaaft de elektrolytenconcentratie in elk reservoir door elektrolyten van en naar de cellen te transporteren. De nieren filtreren de elektrolyten in het bloed en scheiden het teveel in de urine uit om een evenwicht te handhaven tussen dagelijkse inname en uitscheiding.

Als het elektrolytenevenwicht wordt verstoord, kunnen er aandoeningen ontstaan. Een verstoord elektrolytenevenwicht kan optreden bij uitdroging, gebruik van bepaalde geneesmiddelen, bepaalde hart-, nier- of leveraandoeningen, bij veranderingen van de zuurgraad in het bloed en bij intraveneuze toediening van vocht of voeding in verkeerde hoeveelheden.

Om voedingsstoornissen of een verstoord elektrolytenevenwicht vast te stellen meet de arts de mineralenconcentratie in een bloed- of urinemonster.

illustrative-material.table-short 1

MINERALEN 
mineraal voornaamste bronnen voornaamste rol dagelijkse behoefte bij volwassenen veilige bovengrens

calcium

melk en melkproducten, vlees, vis, eieren, graanproducten, bonen, fruit en groenten

vorming van botten tanden, bloedstolling, normale spierfunctie, normaal hartritme

1000 milligram

1200 milligram voor personen ouder dan 50

2500 milligram

chloride

zout, rundvlees, varkensvlees, sardines, kaas, groene olijven, maïsbrood, aardappelchips, zuurkool, bewerkte levensmiddelen en conserven

elektrolytenevenwicht

1000 milligram

fluoride

zeevis, thee, koffie en gefluorideerd water

vorming van botten en tanden

3 milligram voor vrouwen

4 milligram voor mannen

10 milligram

fosfor

melk, kaas, vlees, gevogelte, vis, graanproducten, noten, peulvruchten

vorming van botten en tanden, zuur-basenevenwicht, energieproductie

vorming van nucleïnezuren, waaronder DNA (desoxyribonucleïnezuur)

700 milligram

4000 milligram

ijzer

als haemijzer: vlees, gevogelte, vis, nieren, lever

als niet-haemijzer: sojabonenmeel, bonen, stroop, spinazie, schelpdieren, gedroogd fruit en verrijkte graanproducten

vorming van talrijke enzymen in het lichaam

belangrijk bestanddeel van spiercellen en hemoglobine (dat de rode bloedcellen in staat stelt zuurstof naar de lichaamsweefsels te transporteren)

8 milligram

18 milligram voor vrouwen jonger dan 50 (premenopauzaal)

27 milligram voor zwangere vrouwen

9 milligram voor zogende vrouwen

45 milligram

jodium

zeevis en schaal- en schelpdieren, jodiumzout, zuivelproducten, drinkwater bevat wisselende hoeveelheden (afhankelijk van de streek)

vorming van schildklierhormonen

150 microgram

1100 milligram

kalium

melk, bananen, tomaten, sinaasappelen, meloen, aardappelen, zoete aardappelen, gedroogde pruimen, rozijnen, spinazie, kool en andere groene bladgroenten, de meeste peulvruchten, zoutvervangers (kaliumchloride)

normale zenuw- en spierfunctie

zuur-basenevenwicht

3,5 gram

koper

orgaanvlees, schelpdieren (vooral oesters), chocolade, paddestoelen, noten, gedroogde peulvruchten, volkoren graanproducten

vorming van enzymen die nodig zijn voor de energieproductie, antioxidant (bescherming tegen celbeschadiging door zogenoemde vrije radicalen, dit zijn reactieve bijproducten van de normale celactiviteit), vorming van het hormoon epinefrine Handelsnaam
Epinefrine
Epipen
, rode bloedcellen, bot en bindweefsel

900 microgram

10.000 microgram

magnesium

groene bladgroenten, noten, graanproducten, zeevis, schaal- en schelpdieren

vorming van botten en tanden, normale zenuw- en spierfunctie, enzymactivering

320 milligram voor vrouwen

420 milligram voor mannen

natrium

zout, rundvlees, varkensvlees, sardines, kaas, groene olijven, maïsbrood, aardappelchips, zuurkool, bewerkte levensmiddelen en conserven

normale zenuw- en spierfunctie

zuur-basenevenwicht

1000 milligram

2400 milligram

selenium

vlees, zeevis en schaal- en schelpdieren, graanproducten (afhankelijk van de seleniumconcentratie in de bodem)

werkt als antioxidant met vitamine E om de cellen te beschermen tegen schade door vrije radicalen (reactieve bijproducten van de normale celactiviteit)

werking van de schildklier

55 microgram

400 microgram

zink

orgaanvlees, zoals lever, eieren, zeevis en schaal- en schelpdieren

vorming van talrijke enzymen en insuline,

gezonde huid, wondgenezing, groei

15 milligram

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Volgende: Calcium

Illustraties
Tabellen
Disclaimer