MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Koper

Het meeste koper in het lichaam bevindt zich in de lever, botten en spieren, maar sporen koper komen in alle lichaamsweefsels voor. De lever scheidt een teveel aan koper uit in de gal, zodat dit uit het lichaam wordt verwijderd. Koper is een bestanddeel van veel enzymen. Sommige van deze enzymen zijn nodig voor energieproductie of voor de vorming van het hormoon epinefrine Handelsnaam
Epinefrine
Epipen
, rode bloedcellen, bot of bindweefsel (dat andere weefsels en organen bijeenhoudt). Andere enzymen werken als antioxidanten. Ze beschermen cellen tegen schade door vrije radicalen (reactieve bijproducten van de normale celactiviteit).

Kopergebrek

Kopergebrek komt bij gezonde mensen zelden voor. Het komt het meest voor bij te vroeg geboren zuigelingen die herstellen van ernstige ondervoeding of die aanhoudende diarree hebben. Dit tekort kan worden veroorzaakt door een ernstige aandoening die de opname van voedingsstoffen verstoort (zoals coeliakie, de ziekte van Crohn, cystische fibrose of tropische spruw). Een hoge zink- of ijzerinname kan de opname van koper verlagen.

Symptomen van kopergebrek zijn vermoeidheid, onderhuidse bloeding, beschadigde bloedvaten en een vergroot hart. Bloedarmoede komt veel voor. Hierbij is het aantal witte bloedcellen verlaagd.

De diagnose van kopergebrek wordt gesteld op basis van symptomen en bloedonderzoeken waarbij lage koper- en ceruloplasminespiegels (een eiwit dat koper bindt) worden vastgesteld. Kopergebrek wordt behandeld met een kopersupplement.

Overdosering van koper

Overmatige inname van koper komt zelden voor. Koper dat niet aan eiwit is gebonden, is giftig. Zure levensmiddelen of dranken die langdurig in aanraking komen met koperen vaten, buizen of kleppen kunnen verontreinigd zijn met kleine hoeveelheden niet-gebonden koper. Inname van zelfs relatief kleine hoeveelheden niet-gebonden koper kan leiden tot misselijkheid, braken en diarree. Grote hoeveelheden kunnen de nieren beschadigen, de urineproductie remmen en bloedarmoede veroorzaken als gevolg van het openbarsten van rode bloedcellen (hemolyse) en zelfs de dood tot gevolg hebben.

De diagnose wordt gesteld door de koper- en ceruloplasminespiegels of de urine te meten. De behandeling bestaat uit het gebruik van koperbindende geneesmiddelen. Zie voor een beschrijving van de koperstapelingsziekte (ziekte van Wilson (zie Mineralen en elektrolyten:KoperKader)).

illustrative-material.sidebar 2

Ziekte van Wilson: wanneer koperstapeling optreedt

Bij de ziekte van Wilson, een zeldzame erfelijke aandoening, scheidt de lever een overmaat aan koper niet in de gal uit, zoals dat normaal gebeurt. Als gevolg daarvan treedt koperstapeling in de lever op, wat tot schade leidt. De beschadigde lever geeft koper direct aan de bloedbaan af en koper wordt getransporteerd naar andere organen, zoals de hersenen en de ogen, waar eveneens stapeling optreedt.

De symptomen beginnen gewoonlijk na het vijfde levensjaar. Bij bijna de helft van de patiënten zijn de eerste symptomen het gevolg van hersenschade. Deze symptomen zijn onder meer bevingen (tremor), moeite met spreken en slikken, coördinatiestoornissen, onwillekeurige schokkerige bewegingen (chorea), persoonlijkheidsveranderingen en zelfs psychose (zoals schizofrenie of manische depressiviteit). Bij de meeste andere mensen zijn de eerste symptomen het gevolg van leverschade, die leidt tot hepatitis en uiteindelijk tot cirrose. In het hoornvlies van de ogen vormt koperneerslag goudkleurige of groengouden ringen.

De arts vermoedt de ziekte van Wilson op basis van de symptomen, zoals onverklaarde hepatitis, bevingen en persoonlijkheidsveranderingen. De diagnose wordt bevestigd door bloedonderzoek en een leverbiopsie. Bij kinderen met een familiegeschiedenis van de aandoening worden er rond de leeftijd van twee jaar onderzoeken uitgevoerd.

De behandeling bestaat uit koperbindende middelen, zoals penicillamine, die oraal worden ingenomen. Gebruik van zinksupplementen kan de opname van koper verlagen. Zonder levenslange behandeling is de ziekte van Wilson dodelijk. Bij mensen die de medicatie niet volgens voorschrift innemen, vooral jongeren, kan leverinsufficiëntie optreden. Een levertransplantatie kan de aandoening verhelpen.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Kalium

Volgende: Magnesium

Illustraties
Tabellen
Disclaimer