MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Hypolipoproteïnemie
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Hypolipoproteïnemie

Bij hypolipoproteïnemie zijn de lipidenspiegels abnormaal laag.

Lage lipidenspiegels leiden zelden tot een probleem, maar kunnen op de aanwezigheid van een andere aandoening wijzen. Een lage cholesterolspiegel kan bijvoorbeeld wijzen op een overactieve schildklier (hyperthyreoïdie), bloedarmoede, ondervoeding, kanker of verslechterde opname van voedsel uit het spijsverteringskanaal (malabsorptie). De arts kan daarom verder onderzoek aanbevelen wanneer de totaalcholesterolspiegel lager is dan 3,1 mmol/l. Enkele zeldzame erfelijke aandoeningen, zoals a-bètalipoproteïnemie en hypo-alfalipoproteïnemie, leiden tot lipidenspiegels die zo laag zijn dat deze ernstige gevolgen hebben.

Bij a-bètalipoproteïnemie, een zeldzame aandoening, is er geen LDL-cholesterol aanwezig en kan het lichaam geen chylomicronen aanmaken. Dit leidt tot een ernstig verstoorde opname van vet en in vet oplosbare vitaminen. De ontlasting bevat te veel vet (een aandoening die ‘steatorroe' of ‘vetdiarree' wordt genoemd). De rode bloedcellen zijn misvormd. Het netvlies degenereert, wat tot blindheid leidt (deze aandoening vertoont overeenkomst met retinitis pigmentosa). Het centrale zenuwstelsel kan worden beschadigd, wat tot verminderd coördinatievermogen (ataxie) leidt. Hoewel a-bètalipoproteïnemie ongeneeslijk is, kan het gebruik van zeer hoge doses vitamine E beschadiging van het zenuwstelsel uitstellen of vertragen.

Bij hypo-bètalipoproteïnemie is de LDL-cholesterolspiegel zeer laag. Gewoonlijk zijn er geen symptomen en is er geen behandeling nodig. Bij de ernstigste vorm van hypo-bètalipoproteïnemie is er bijna geen LDL-cholesterol aanwezig. De symptomen lijken op die van a-bètalipoproteïnemie.

Bij hypo-alfalipoproteïnemie is de HDL-cholesterolspiegel zeer laag. Een lage HDL-cholesterolspiegel is vaak erfelijk. Overgewicht, gebrek aan lichaamsbeweging, sigaretten roken, diabetes mellitus of nieraandoeningen (zoals nefrotisch syndroom) kunnen bijdragen aan een lage HDL-cholesterolspiegel. Geneesmiddelen, zoals bètablokkers en anabole steroïden, kunnen de HDL-cholesterolspiegel verlagen. Een lage HDL-cholesterolspiegel verhoogt het risico van atherosclerose (zie Atherosclerose: Introductie). Er wordt daarom geadviseerd om indien nodig veranderingen aan te brengen in de levensstijl en omstandigheden te elimineren die de HDL-cholesterolspiegel verlagen: afvallen, meer lichaamsbeweging en stoppen met roken. Sommige lipidenverlagende middelen verhogen de HDL-cholesterolspiegel en kunnen worden gebruikt bij mensen die ook hoge LDL-cholesterol- of triglyceridenspiegels hebben.

illustrative-material.table-short 5

EEN PRAKTISCHE AANPAK VOOR EEN DIEET DAT ARM IS AAN CHOLESTEROL EN VERZADIGDE VETZUREN

voedselcategorie

te beperken levensmiddelen

gewenste levensmiddelen

vlees en vleesproducten

vet rund-, lams- en varkensvlees, varkensribben, orgaanvlees, vleeswaren, worst

vis, kip en kalkoen (zonder vel) en mager rund-, lams-, varkens- en kalfsvlees

zuivelproducten

volle melk, geëvaporeerde of gecondenseerde volle melk, room, slagroom, de meeste koffiecreamers en slagroom

magere melk, halfvolle melk en karnemelk

volle yoghurt, volle kwark, kaas (zoals roquefort, camembert, cheddar), zure room, roomijs

magere of halfvolle yoghurt, magere kwark, magere kaas, mager yoghurtijs

boter en mengsels van boter en margarine

vloeibare margarine (in kuipje of knijpfles), olijfolie, slaolie en margarineproducten die plantaardige sterolen of stanol bevatten

eidooiers (maximaal 2 per week)

cholesterolvrije eivervangers en eiwitten (in recepten kan 1 ei worden vervangen door 2 eiwitten)

gebak uit de winkel

gebakjes, taarten, cake, croissants, koekjes, crackers met een hoog vetgehalte

zelf gemaakt gebak met onverzadigde vetten, vetarme koekjes en crackers, deegwaren, rijst, volkorenbrood en volkoren graanproducten (haver, zemelen, rogge en meergranen)

verzadigde vetten en olieen

chocolade

cacaopoeder, carob (johannesbrood) en vetvrije chocoladesiroop

kokosolie, palmolie en spekvet

onverzadigde plantaardige oliën: slaolie, olijfolie, maïsolie, saffloerolie, sesamolie, sojaolie en zonnebloemolie

slasaus

slasauzen die eidooier bevatten

mayonaise met een laag vetgehalte en slasauzen gemaakt met vloeibare olie

groenten en fruit

groenten en fruit bereid in boter, verzadigde vetten, room of sauzen met verzadigde vetten

verse groenten en fruit en gedroogd, uit blik of uit de diepvries*

kokosnoot

zaden en noten*

* Fruit, groenten, granen, zaden en noten bevatten geen cholesterol en de meeste bevatten geen verzadigd vet.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Hyperlipoproteïnemie

Illustraties
Tabellen
Disclaimer