MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Bloedarmoede door ernstig bloedverlies

Bloedarmoede door ernstig bloedverlies ontstaat wanneer door de bloeding meer rode bloedcellen verloren gaan dan er nieuwe rode bloedcellen worden aangemaakt.

Groot bloedverlies is de meest voorkomende oorzaak van anemie. Bij bloedverlies onttrekt het lichaam snel vocht aan de weefsels die buiten de bloedstroom liggen, in een poging de bloedvaten gevuld te houden. Daardoor treedt verdunning van het bloed op en daalt het hematocriet (het percentage rode bloedcellen in het totale bloedvolume). Uiteindelijk kan de bloedarmoede worden gecorrigeerd doordat de aanmaak van rode bloedcellen toeneemt. Na verloop van tijd daalt door het bloedverlies de hoeveelheid ijzer in het lichaam, zodat het beenmerg de aanmaak van rode bloedcellen niet meer kan opvoeren om de verloren gegane rode bloedcellen te vervangen.

De symptomen kunnen aanvankelijk ernstig zijn, vooral als de bloedarmoede door een plotselinge bloeding snel ontstaat, zoals na een ongeval, tijdens een operatie of bevalling of bij een gescheurd bloedvat. Wanneer plotseling groot bloedverlies optreedt, kunnen er twee problemen ontstaan: de bloeddruk daalt omdat er te weinig vocht in de bloedvaten overblijft en de aanvoer van zuurstof naar de lichaamsweefsels neemt aanzienlijk af doordat het aantal zuurstoftransporterende rode bloedcellen zo snel is gedaald. Beide problemen kunnen een hartinfarct, een CVA (cerebrovasculair accident, ‘beroerte') of overlijden tot gevolg hebben.

Chronisch (continu of herhaaldelijk) bloedverlies komt veel vaker voor dan plotseling bloedverlies. Chronisch bloedverlies kan op verschillende plaatsen in het lichaam optreden. Herhaaldelijk bloedverlies door een bloedneus of uit hemorroïden (aambeien) is duidelijk zichtbaar. Andere bloedingen, zoals uit een zweer in de maag of de dunne darm en uit poliepen of tumoren in de dikke darm, zijn niet zo duidelijk. De hoeveelheid bloed is klein en is mogelijk niet in de ontlasting te zien. Deze vorm van bloedverlies wordt ‘occult bloedverlies' genoemd. Verder kan chronisch bloedverlies ontstaan door een tumor in de nieren of de blaas, waarbij bloedverlies via de urine plaatsvindt, en door hevige menstruatie.

Symptomen en diagnostisch onderzoek

De symptomen zijn dezelfde als bij andere vormen van bloedarmoede en variëren van licht tot ernstig, afhankelijk van de hoeveelheid bloed die is verloren.

Ook de snelheid van het bloedverlies is bepalend voor de mate van ernst van de symptomen. Bij snel bloedverlies (binnen een paar uur of korter) kan verlies van slechts eenderde van de totale hoeveelheid bloed in het lichaam al fataal zijn. Duizeligheid bij het overeind komen na een poosje te hebben gelegen (orthostatische hypotensie) komt veel voor bij snel bloedverlies. Wanneer het bloedverlies langzamer verloopt (gedurende enkele dagen of weken of nog langer), kan verlies van zelfs tweederde van de totale hoeveelheid bloed resulteren in niet meer dan vermoeidheid of een verzwakt gevoel of helemaal geen symptomen veroorzaken als de patiënt voldoende vocht inneemt.

Aan bloedverlies als oorzaak van bloedarmoede kan worden gedacht wanneer de patiënt symptomen van bloedarmoede beschrijft en bloedverlies heeft opgemerkt. Ontlasting en urine worden op bloed onderzocht om te proberen de bron van de bloeding vast te stellen. Beeldvormend onderzoek of endoscopie kan nodig zijn om de bloedingsbron op te sporen.

Behandeling

Bij groot of snel bloedverlies is transfusie van rode bloedcellen de enige betrouwbare behandeling. Verder moet de plaats van de bloeding worden gevonden en de bloeding worden gestopt. Bij langzaam of klein bloedverlies kan het lichaam voldoende rode bloedcellen aanmaken om bloedarmoede te corrigeren zonder dat een bloedtransfusie nodig is. Omdat er tijdens een bloeding ijzer verloren gaat (ijzer is nodig voor de aanmaak van rode bloedcellen), moeten de meeste patiënten met bloedarmoede als gevolg van een bloeding gedurende een aantal maanden ijzersupplementen gebruiken, meestal in tabletvorm.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Bloedarmoede door chronische ziekten

Volgende: Hemoglobine-C-ziekte, hemoglobine-SC-ziekte en hemoglobine-E-ziekte

Illustraties
Tabellen
Disclaimer