MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ
In dit onderwerp
Bestraling
Naar boven

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Bestraling

Bestraling bestaat uit een straal of veld van intense energie die op een bepaald gebied van het lichaam of op een orgaan wordt gericht. Straling kan worden opgewekt door een radioactieve stof (zoals kobalt) of met een apparaat dat atoomdeeltjes versnelt (lineaire versneller). Andere mogelijkheden zijn het injecteren van een radioactieve stof in een ader, waarna die stof naar de tumor wordt gevoerd (bijvoorbeeld radioactief jodium dat wordt gebruikt bij de behandeling van schildklierkanker, of het rechtstreeks in de tumor plaatsen van een radioactief implantaat). Met een lineaire versneller wordt de straling op de tumor gericht, waarbij het gezonde weefsel zoveel mogelijk wordt afgeschermd. Om de blootstelling van gezond weefsel aan straling te beperken, wordt vanuit verschillende richtingen bestraald.

Tijdens bestraling worden vooral cellen gedood die zich snel vermenigvuldigen. Kankercellen delen zich sneller dan gewone cellen en worden gemakkelijker door straling vernietigd dan de meeste gezonde cellen. Niettemin zijn er ook verschillen in de wijze waarop kankercellen door straling worden vernietigd. Sommige kankercellen zijn zeer resistent tegen straling en kunnen dus niet effectief met bestraling worden behandeld. Helaas kunnen door bestraling ook rond de tumor gelegen weefsels worden beschadigd, vooral weefsels waarvan de cellen zich gewoonlijk snel delen, zoals van de huid, het beenmerg, de haarzakjes en het slijmvlies in mond, slokdarm en dunne en dikke darm. Ook de eierstokken of de zaadballen kunnen door bestraling worden beschadigd. Bij de behandeling wordt de stralingsbundel zo nauwkeurig mogelijk gericht om de gezonde cellen te beschermen.

Tijdens de behandeling wordt de hoeveelheid straling verdeeld over een reeks doses die gedurende lange tijd worden toegediend. Door deze methode neemt het dodelijke effect van straling op tumorcellen toe, terwijl het toxische effect op gezonde cellen afneemt. Dit laatste is te danken aan het feit dat gezonde cellen zich snel herstellen nadat ze aan straling zijn blootgesteld.

Bestraling is de belangrijkste tot genezing leidende behandelmethode bij vele vormen van kanker, zoals de ziekte van Hodgkin, non-hodgkinlymfomen in een vroeg stadium, plaveiselcelcarcinoom van het hoofd-halsgebied, seminoom (een vorm van zaadbalkanker), prostaatkanker, borstkanker in een vroeg stadium, niet-kleincellig longcarcinoom in een vroeg stadium en medulloblastoom (een tumor in de hersenen of het ruggenmerg). Bij tumoren van het strottenhoofd en de prostaat in een vroeg stadium zijn de genezingspercentages na bestraling en na een operatie vrijwel gelijk.

Wanneer genezing niet mogelijk is, kunnen met bestraling de symptomen worden verlicht, bijvoorbeeld bij het multipele myeloom en bij long-, slokdarm-, hoofd-hals- en maagtumoren in een vergevorderd stadium. Door de tumor tijdelijk te laten slinken kan bestraling als palliatieve behandeling worden gegeven ter verlichting van symptomen die het gevolg zijn van uitzaaiing naar botten of naar de hersenen.

Met nieuwe technieken waarbij intensieve en scherp gerichte bestraling wordt toegepast, zoals protonstraling, kunnen bepaalde tumoren effectief worden behandeld, vooral tumoren waarbij beschadiging van gezond weefsel voor grote problemen zorgt, zoals in het oog, de hersenen en het ruggenmerg. Bij de behandeling van prostaatkanker worden vaak radioactieve pellets (korreltjes met een radioactieve stof) geïmplanteerd. Deze pellets zorgen voor intensieve bestraling van de tumor, terwijl de straling de omringende weefsels nauwelijks bereikt.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Alternatieve geneeskunde

Volgende: Bijwerkingen van de behandeling

Illustraties
Tabellen
Disclaimer