MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Actinomycose

Actinomycose is een zeldzame chronische infectie die voornamelijk wordt veroorzaakt door Actinomyces israelii, een anaërobe bacterie die onder andere op het tandvlees, het gebit en de amandelen voorkomt.

Actinomycose komt in vier vormen voor. Bij alle vier ontstaan abcessen (ophopingen van pus). De infectie komt het meest voor bij volwassen mannen, maar incidenteel ook bij vrouwen die een spiraaltje gebruiken.

De abdominale vorm is het gevolg van het doorslikken van speeksel dat met de bacteriën is besmet. De infectie tast meestal de darmen en het buikvlies (peritoneum) aan. Gebruikelijke symptomen zijn pijn, koorts, braken, diarree of obstipatie en ernstig gewichtsverlies. Als zich in de buik een abces ontwikkelt, kan pus door de huid naar buiten afvloeien door kanaaltjes (fistels) die het abces met de buikwand verbinden.

De cervicofaciale vorm begint meestal als een kleine platte harde, soms pijnlijke zwelling in de mond, op de huid van de hals of onder de kaak. Deze zwellingen kunnen zachter worden en er kan pus uit vloeien die kleine ronde gelige korreltjes bevat. Omdat ze op zwavel lijken, worden deze korreltjes soms wel ‘zwavelkorreltjes' genoemd. De infectie kan zich uitbreiden naar de wang, tong, keel, speekselklieren, schedel, aangezichtsbeenderen, hersenen of de hersenvliezen (meninges).

De thoracale vorm veroorzaakt pijn op de borst, koorts en hoesten waarbij sputum wordt opgegeven. Deze symptomen kunnen zich echter pas voordoen wanneer de longen ernstig zijn geïnfecteerd. Als zich in de borst een abces ontwikkelt, kan pus wegvloeien naar de huid door kanaaltjes (fistels) die het abces met de borstwand verbinden.

De gegeneraliseerde vorm van actinomycose treedt op wanneer de bacteriën door het bloed worden verspreid naar de huid, wervels, hersenen, lever, nieren en urineleiders en, bij vrouwen, baarmoeder en eierstokken.

Diagnose, prognose en behandeling

De diagnose wordt gesteld op basis van de symptomen, de resultaten van röntgenfoto's en de isolatie van Actinomyces israeliiin pus-, sputum- of weefselmonsters. Bij sommige darminfecties kan er geen monster worden afgenomen en is een operatie noodzakelijk om de diagnose te kunnen stellen.

De cervicofaciale vorm van actinomycose is het gemakkelijkst te behandelen en heeft de beste prognose. De thoracale, abdominale en gegeneraliseerde vormen zijn moeilijker te behandelen en hebben een slechtere prognose. Bij meer dan 50% van de patiënten met actinomycose van hersenen en ruggenmerg raakt het zenuwstelsel blijvend beschadigd en meer dan 25% overlijdt.

Als behandeling van actinomycose worden abcessen gedraineerd en hoge doses antibiotica gegeven, zoals penicilline of tetracycline Handelsnaam
Tetracycline
. De antibiotica moeten 6 tot 12 maanden worden gebruikt om te voorkomen dat de infectie opnieuw de kop opsteekt.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Buiktyfus (typhus abdominalis)

Illustraties
Tabellen
Disclaimer