MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Endemische syfilis (bejel), framboesia en pinta

Endemische syfilis (bejel), framboesia en pinta zijn infecties die niet door seksueel contact worden overgedragen. Ze worden veroorzaakt door spirocheten die nauw verwant zijn aan Treponema pallidum, de bacterie die de seksueel overdraagbare aandoening syfilis (ook wel ‘lues' genaamd) veroorzaakt.

Endemische syfilis, framboesia en pinta (die gezamenlijk ‘treponematosen' worden genoemd) zijn ziekten die nauw verwant zijn aan syfilis (zie Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's): Syfilis) en die voornamelijk in de tropen en subtropen voorkomen. Anders dan syfilis worden ze overgedragen door niet-seksueel huidcontact, voornamelijk tussen kinderen die in slechte hygiënische omstandigheden leven.

Evenals syfilis beginnen deze ziekten met huidzweren en is er een periode dat de ziekte latent (sluimerend) aanwezig is, gevolgd door een meer destructieve fase. Endemische syfilis komt voornamelijk voor in landen met een droog klimaat in het oostelijke Middellandse-Zeegebied en in West-Afrika. Framboesia komt in landen bij de evenaar met een vochtig klimaat voor. Pinta komt algemeen voor bij de indianen in Mexico, Centraal- en Zuid-Amerika.

Symptomen

Endemische syfilis tast de huid, botten en slijmvliezen van de mond aan. De symptomen beginnen met een slijmachtige plek aan de binnenkant van de wangen, gevolgd door blaren op de romp, armen en benen. Later ontwikkelt zich een botinfectie, vooral in de benen. In de latere stadia ontstaan ook zachte, gumachtige bulten in de neus en tegen het (zachte) gehemelte.

Framboesia tast de huid en botten aan. De aandoening begint enkele weken na blootstelling aan Treponema als een enigszins verhoogde zweer op de plaats van infectie, meestal een been. De zweer geneest, maar vaak verschijnen er dan zachte tumorachtige weefselknobbels (granulomen) op het gezicht, de armen, de benen en de billen. Deze granulomen genezen langzaam, maar kunnen terugkeren. Er kunnen pijnlijke open zweren op de voetzolen (crab-yaws) ontstaan. Later kunnen delen van de scheenbenen worden vernietigd en kunnen veel andere misvormende vergroeiingen ontstaan, vooral rond de neus (gangosa).

Pinta tast alleen de huid aan. Het begint als vlakke, roodachtige gebieden op handen, voeten, benen, armen, hals of in het gezicht. Na enige maanden ontstaan er grijsblauwe plekken op dezelfde plaats aan beide kanten van het lichaam en op benige plaatsen, zoals de elleboog. Later verliezen deze plekken hun pigmentatie. De huid van handpalmen en voetzolen kan zich plaatselijk verdikken.

Diagnose en behandeling

De diagnose wordt gesteld op basis van de kenmerkende symptomen van een patiënt die in een gebied woont of een gebied heeft bezocht waar deze ziekten algemeen voorkomen. Omdat de bacteriën die de treponematosen en syfilis veroorzaken zo sterk op elkaar lijken, is bloedonderzoek bij iemand met een van deze infecties voor beide positief voor syfilis. Met standaardonderzoeken kunnen treponematosen en syfilis niet van elkaar worden onderscheiden.

De aangetaste plekken beschadigen de huid en laten littekens achter. Met een enkele penicilline-injectie kunnen de bacteriën echter worden gedood, zodat de huid kan genezen. Ook doxycycline Handelsnaam
Vibramycin
Dagracycline
Dumoxin
Unidox
Vibra‑S
(oraal toegediend) kan effectief zijn. Omdat de ziekten zeer besmettelijk zijn, zouden geïnfecteerden en personen die nauw contact met deze mensen hebben gehad, moeten worden opgespoord en behandeld.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Cholera

Volgende: Gasgangreen

Illustraties
Tabellen
Disclaimer