MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Gasgangreen

Gasgangreen (spiernecrose door Clostridium) is een levensbedreigende infectie van spierweefsel, die voornamelijk wordt veroorzaakt door de anaërobe bacterie Clostridium perfringensen diverse andere clostridiumsoorten.

Gasgangreen is een clostridiuminfectie in spierweefsel die zonder behandeling snel tot de dood leidt. De bacteriën produceren gas dat in het geïnfecteerde weefsel gevangen blijft. De prognose is dat 25% zich fataal ontwikkelt. Gasgangreen ontstaat meestal na verwonding of een operatie. Infecties kunnen echter ook spontaan optreden, meestal bij mensen met darmkanker of leukemie. Bij operatie van dikke darm en galblaas is de kans op complicatie door gasgangreen het grootst. Een verhoogd risico van gasgangreen bestaat bij verwondingen die verontreinigd raken met vuil en plantenmateriaal of die gekneusd en dood weefsel bevatten. Mensen met open fracturen en bevriezingsverschijnselen zijn ook bijzonder gevoelig voor gasgangreen.

Symptomen en diagnose

Gasgangreen veroorzaakt ernstige pijn in het besmette gebied. Eerst is het gebied opgezwollen en bleek, maar vervolgens wordt het rood, dan bronskleurig en uiteindelijk zwartachtig groen. Vaak vormen zich grote blaren. In het blaarvocht kunnen gasbellen zichtbaar zijn of ze kunnen onder de huid worden gevoeld. De geur van een wonddrainage wordt beschreven als zoet of ruikend naar muizen, anders dan de rottingsgeur die kenmerkend is voor andere anaërobe infecties.

Naarmate de infectie zich verder ontwikkelt, begint de patiënt te zweten, wordt zeer angstig en kan overgeven. Vaak zijn de hartslag en ademhaling versneld. Deze effecten worden veroorzaakt door toxinen die door de bacteriën worden geproduceerd. Kenmerkend is dat de patiënt zeer alert blijft tot in een laat stadium van de ziekte, wanneer de bloeddruk sterk daalt (shock) en de patiënt in coma raakt, snel gevolgd door de dood.

De eerste diagnose van ‘gasgangreen' wordt op de symptomen van de patiënt en een lichamelijk onderzoek gebaseerd. Gasbellen in het spierweefsel die op een röntgenfoto zichtbaar zijn, versterken het vermoeden van een clostridiuminfectie, maar gasbellen kunnen ook ontstaan bij niet door Clostridia veroorzaakte infecties. Bij microscopisch onderzoek van materiaal uit de wond kan de Clostridia worden gezien en met een kweek kan de aanwezigheid ervan worden bevestigd. Omdat gasgangreen echter zo snel dodelijk is, wordt altijd met behandeling begonnen voordat de kweekresultaten beschikbaar zijn.

Preventie, prognose en behandeling

Grondig schoonmaken van wonden en verwijderen van lichaamsvreemde objecten en dood weefsel is de beste manier om te voorkomen dat een wond door Clostridia wordt geïnfecteerd. Om voor, tijdens en na een buikoperatie infecties te voorkomen worden intraveneuze antibiotica gebruikt. Er zijn geen vaccins om een clostridiuminfectie te voorkomen.

Zonder behandeling is gasgangreen binnen 48 uur dodelijk. Zelfs met behandeling overlijdt één op de acht patiënten met infectie van een ledemaat en ongeveer twee op de drie patiënten met infectie van de romp.

Als gasgangreen wordt vermoed, dient onmiddellijk met behandeling te worden begonnen. Er worden hoge doses antibiotica, meestal penicilline en clindamycine Handelsnaam
Dalacin
, toegediend en al het dode en geïnfecteerde materiaal wordt chirurgisch verwijderd. Bij ongeveer één op de vijf patiënten met gasgangreen in een ledemaat is amputatie van de geïnfecteerde ledemaat noodzakelijk. Het is twijfelachtig of behandeling in een kamer met verhoogde zuurstofdruk (hyperbarische kamer) zinvol is. Bovendien zijn zulke kamers niet gemakkelijk beschikbaar.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Endemische syfilis (bejel), framboesia en pinta

Volgende: Haemophilusinfecties

Illustraties
Tabellen
Disclaimer