MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Shigellose

Shigellose is infectie met soorten van de gramnegatieve staafvormige bacterie Shigella, die leidt tot dysenterie, gekenmerkt door frequente waterige ontlasting, vaak gepaard met slijm en bloed, pijn, koorts en uitdroging.

Shigella is een belangrijke oorzaak van dysenterie over de gehele wereld en is in veel gebieden verantwoordelijk voor 5 tot 10% van alle ziekten die met diarree gepaard gaan. Shigellabesmetting wordt in Nederland circa 400 maal per jaar gediagnosticeerd, vaak als importziekte na een buitenlandse reis. De bacteriën worden in de ontlasting van geïnfecteerden uitgescheiden en worden meestal verspreid door overdracht van persoon op persoon. Soms is besmet voedsel een bron van infectie. Epidemieën komen het meest voor in overbevolkte gebieden met onvoldoende sanitaire voorzieningen. Plaatsen met een verhoogd risico zijn onder andere kinderdagverblijven, zorgcentra en kazernes. Vooral kinderen lopen grote kans te worden geïnfecteerd en ontwikkelen meestal ernstigere symptomen.

De bacteriën veroorzaken ziekte omdat ze de binnenwand van de darm doorboren, wat tot zwelling en soms tot oppervlakkige zweren leidt.

Symptomen

De eerste symptomen zijn buikpijn en waterige diarree die 1 tot 4 dagen na infectie begint. Vaak is er sprake van koorts die kan oplopen tot 41 °C. Overgeven is mogelijk. Na 1 tot 2 dagen hebben veel mensen pijn tijdens de ontlasting, die bloed en slijm kan bevatten. De frequentie van ontlasting neemt meestal snel toe: soms tot meer dan 20 keer per dag. Dit gaat gepaard met sterk gewichtsverlies en ernstige uitdroging (dehydratie). Ernstige uitdroging, die leidt tot shock en overlijden, blijft voornamelijk beperkt tot chronisch zieke volwassenen en kinderen jonger dan 2 jaar.

Bij sommige kinderen doen zich epileptische aanvallen voor. Het is niet bekend of deze aanvallen optreden vanwege de hoge koorts of als een specifieke complicatie van shigellose. Sommige volwassenen ontwikkelen een ontsteking van het bindvlies van het oog (conjunctivitis) en reactieve artritis (syndroom van Reiter). (zie Reumatoïde artritis en andere typen artritis: Syndroom van Reiter)

In zeldzame gevallen treedt darmperforatie op. Zware inspanning bij de stoelgang kan ertoe leiden dat het rectum voor een deel naar buiten komt (rectale prolaps). Permanent verlies van controle over de stoelgang kan het gevolg zijn.

Diagnose en behandeling

Bij iemand die in een gebied woont waar Shigella frequent voorkomt, kan een voorlopige diagnose van ‘shigellose' worden gesteld op basis van de kenmerkende symptomen pijn, koorts en bloederige diarree. De diagnose wordt bevestigd door een vers monster van de ontlasting te kweken.

De behandeling bestaat voornamelijk uit aanvulling van vocht en zouten die door diarree verloren zijn gegaan. Veel drinken om het vochtverlies te compenseren volstaat bij de meeste patiënten, maar bij sommigen kan intraveneuze toediening van vocht noodzakelijk zijn. In de meeste gevallen herstelt de zieke binnen 4 tot 8 dagen zonder antibiotica. Ernstige infecties kunnen 3 tot 6 weken aanhouden. Antibiotica als co-trimoxazol, amoxicilline Handelsnaam
Amoxicilline
Clamoxyl
Flemoxin
of een quinolon kunnen worden gegeven wanneer de patiënt zeer jong of zeer oud is, wanneer de ziekte ernstig is of wanneer er een groot risico bestaat dat de infectie zich naar andere mensen verspreidt. De ernst van de symptomen en de periode dat de ontlasting Shigella bevat, wordt met antibiotica beperkt. Middelen tegen diarree (zoals difenoxylaat of loperamide Handelsnaam
Imodium
Diacure
Diarem
) kunnen de infectie juist langer doen voortduren en worden daarom niet aanbevolen.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Salmonella-infecties

Volgende: Stafylokokkeninfecties

Illustraties
Tabellen
Disclaimer