MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Toxischeshocksyndroom

Toxischeshocksyndroom is het gevolg van toxinen geproduceerd door bacteriën, meestal Stafylokokken (en soms door streptokokken). De toxinen kunnen afkomstig zijn van bacteriën die het lichaam infecteren of van bacteriën die gewoon op het lichaam voorkomen, bijvoorbeeld in een tampon die in de vagina is ingebracht. Bepaalde soorten superabsorberende tampons, vooral die polyacrylaat bevatten, zijn om deze reden uit de handel genomen.

Het toxine kan in het bloed terechtkomen door kleine wondjes in het slijmvlies van de vagina of door de baarmoeder in de buikholte. Het toxischeshocksyndroom (aanvankelijk ‘tamponziekte' genoemd) komt ook voor bij vrouwen die geen tampons gebruiken en ook bij mannen. Hoewel bekend is welke stafylokokkensoort de meeste gevallen van toxischeshocksyndroom veroorzaakt, is het niet bekend door welke gebeurtenis het syndroom wordt opgewekt. Iemand die eenmaal toxischeshocksyndroom heeft gehad, heeft een verhoogd risico dit opnieuw te krijgen.

Symptomen en diagnose

De symptomen beginnen plotseling met koorts van 39 tot 40 °C. Ernstige hoofdpijn, keelpijn, rode ogen, extreme vermoeidheid, verwardheid, braken, hevige waterige diarree en een zonnebrandachtige uitslag over het gehele lichaam ontwikkelen zich snel. Binnen 48 uur kan de patiënt ook flauwvallen en kan de bloeddruk gevaarlijk dalen (shock). Tussen de derde en de zevende dag schilfert de huid af, vooral die van de handpalmen en de voetzolen.

Toxischeshocksyndroom tast veel organen aan. Nier-, lever- en spierbeschadiging komen vaak voor, vooral in de eerste week. Ook kunnen hart- en longproblemen ontstaan, evenals anemie. De meeste organen herstellen zich volledig nadat de symptomen zijn verdwenen.

De diagnose wordt gewoonlijk gesteld op basis van de symptomen. Hoewel er geen laboratoriumonderzoek bestaat dat het toxischeshocksyndroom specifiek aantoont, wordt meestal bloedonderzoek uitgevoerd om te zoeken naar andere mogelijke oorzaken van de symptomen.

Preventie, behandeling en prognose

Er zijn geen aanbevelingen voor de preventie van toxischeshocksyndroom bij vrouwen die geen tampons gebruiken of bij mannen. Door tampons veroorzaakte ziekte (‘tamponziekte') is minder waarschijnlijk bij vrouwen die tijdens de menstruatie niet steeds tampons gebruiken. Omdat ze met toxischeshocksyndroom in verband worden gebracht, moeten superabsorberende tampons niet worden gebruikt wanneer de menstruatie licht is of matig.

Bij vermoeden van het toxischeshocksyndroom dient de patiënt onmiddellijk in een ziekenhuis te worden opgenomen. Tampons, pessaria en andere lichaamsvreemde voorwerpen worden uit de vagina verwijderd en behandeling met antibiotica wordt gestart.

Ongeveer 8 tot 15% van de patiënten met ernstig toxischeshocksyndroom overlijdt. Herhalingen komen vaak voor bij vrouwen die tampons blijven gebruiken in de 4 maanden nadat het toxischeshocksyndroom voor de eerste keer ontstond, tenzij de Stafylokokken door antibiotica zijn bestreden.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Tetanus

Volgende: Tularemie

Illustraties
Tabellen
Disclaimer