MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Amoebiasis

Amoebiasis is een infectie van de dikke darm of andere organen die door de eencellige parasiet Entamoeba histolytica wordt veroorzaakt.

Amoebiasis komt relatief veel voor in gebieden met slechte hygiëne en waar water of voedsel met menselijke ontlasting is besmet. Amoebiasis kan ook door bepaalde seksuele praktijken worden overgebracht. Entamoeba histolytica infecteert in eerste instantie de darm en bereikt soms andere organen, zoals de lever. Amoebeninfecties komen veel voor in Latijns-Amerika, Afrika en het Indische subcontinent.

Entamoeba histolytica komt voor in twee vormen: als een actieve parasiet (trofozoïet) en als een parasiet in rusttoestand (cyste). Een infectie begint wanneer cysten worden ingeslikt. De cysten komen uit, waarbij trofozoïeten vrijkomen die zich vermeerderen, zweren veroorzaken op de binnenwand van de darmen en diarree veroorzaken. Sommige van de trofozoïeten vormen cysten, die samen met trofozoïeten in de ontlasting worden uitgescheiden. Buiten het lichaam sterven de kwetsbare trofozoïeten. Cysten daarentegen zijn hard en kunnen buiten het lichaam goed overleven. Cysten kunnen zich direct van de ene persoon op de andere of indirect via voedsel of water verspreiden.

Op plaatsen met slechte sanitaire voorzieningen wordt amoebiasis overgebracht door inname van met ontlasting verontreinigd voedsel of water. Fruit en groenten kunnen besmet zijn wanneer ze zijn geteeld in grond die is bemest met menselijke ontlasting, gewassen zijn in vervuild water of bereid zijn door iemand die geïnfecteerd is. Amoebiasis kan ook optreden en worden verspreid op plaatsen met goede sanitaire voorzieningen maar waar incontinentie voorkomt en slechte hygiënische toestanden heersen (bijvoorbeeld centra voor dagopvang of psychiatrische instellingen). Amoebiasis kan door seksueel contact worden verspreid.

Symptomen

Slechts weinig mensen die met entamoebasoorten zijn geïnfecteerd, ontwikkelen symptomen. Amoebiasis is in Nederland meestal een importziekte.

Geïnfecteerde mensen die symptomen ontwikkelen, hebben vaak afwisselend diarree, toegenomen winderigheid (flatulentie) en buikkrampen. In ernstiger gevallen is de buik gevoelig bij aanraking en bevat de ontlasting slijm en bloed. De patiënt kan ook koorts hebben. Vermagering en bloedarmoede kunnen bij mensen met chronische infectie voorkomen. Soms vormt zich een grote klont (amoeboom) die de darm afsluit. Af en toe perforeren de trofozoïeten de darmwand en komen ze in de buikholte terecht, waar ze ernstige buikpijn en een buikinfectie (peritonitis) veroorzaken. Dit vereist onmiddellijke medische behandeling.

Bij sommige mensen vormt Entamoeba histolytica een abces in de lever. De symptomen zijn onder meer koorts, zweten, rillingen, malaise, gewichtsverlies en pijn of gevoeligheid in de leverstreek.

Soms verspreidt Entamoeba histolytica zich naar andere organen (zoals de longen of de hersenen). Ook de huid kan worden geïnfecteerd, vooral rond de billen, geslachtsorganen of wonden die door een buikoperatie of door letsel zijn veroorzaakt.

Diagnose

Om de diagnose ‘amoebiasis' te kunnen stellen worden monsters van de ontlasting voor onderzoek verzameld. Er kunnen drie monsters nodig zijn om de diagnose te stellen. Met behulp van een flexibele buis (colonoscoop) kan de binnenkant van de dikke darm worden bekeken en een weefselmonster worden afgenomen als er zweren worden aangetroffen.

Het kan moeilijk zijn de diagnose ‘amoebiasis' te stellen wanneer de ziekte zich naar plaatsen buiten de darm (zoals de lever) verspreidt, omdat de parasieten dan niet langer in de ontlasting aanwezig hoeven te zijn. Echografie of computertomografie (CT-scans) kunnen worden uitgevoerd ter bevestiging van een abces in de lever, maar deze onderzoeken geven geen aanwijzingen over de oorzaak. Bloedonderzoek naar antilichamen tegen de amoeben kan zinvol zijn. Soms worden bij een vermoeden van een leverabces gewoon antiamoebica (tegen amoeben gerichte middelen) voorgeschreven om te zien of deze werken. Een positieve respons bevestigt de diagnose.

Behandeling

Een patiënt met symptomatische amoebiasis bij wie het darmkanaal is aangedaan of met amoebiasis in de lever of elders buiten de darm wordt met het antiamoebicum metronidazol Handelsnaam
Flagyl
Elyzol
Metrogel
Rozex
behandeld. Misselijkheid en braken treden op als patiënten die metronidazol Handelsnaam
Flagyl
Elyzol
Metrogel
Rozex
gebruiken alcohol drinken.

Metronidazol Handelsnaam
Flagyl
Elyzol
Metrogel
Rozex
doodt niet altijd de cysten die in de ontlasting aanwezig zijn. Verschillende geneesmiddelen (zoals diloxanide of clioquinol) kunnen worden gebruikt om de cysten in de ontlasting te doden.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Introductie

Volgende: Ascariasis

Illustraties
Tabellen
Disclaimer