MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Schistosomiasis

Schistosomiasis (bilharziosis) is een infectie die wordt veroorzaakt door platwormen in het bloed (leverbot) en vaak symptomen geeft in de darm, lever of urinewegen.

Meer dan 200 miljoen mensen in de tropische en subtropische gebieden van Zuid-Amerika, Afrika en Azië lijden aan schistosomiasis. Drie soorten veroorzaken de meeste gevallen van schistosomiasis bij de mens: Schistosoma hematobium infecteert de urinewegen en de blaas en Schistosoma mansoni en Schistosoma japonicum infecteren de darmen. De infectie wordt opgelopen door zwemmen of baden in zoet water dat met de parasieten is besmet. Cercariën, de larven van de parasiet, vermeerderen zich in bepaalde soorten in water levende slakken, waaruit ze vrijkomen waarna ze vrij rondzwemmen in het water. Als de larven op de huid van een mens terechtkomen, boren ze zich erdoorheen en verplaatsen ze zich via het bloed naar de longen, waar ze uitrijpen tot volwassen leverbotten. De volwassen leverbotten verplaatsen zich door het bloed naar hun eindbestemming in de kleine aderen in blaas of darmen, waar ze jarenlang aanwezig kunnen blijven. De volwassen leverbot legt grote aantallen eieren in de wanden van darmen of blaas, waarvan sommige met de bloedstroom mee naar de lever stromen. Deze eieren brengen een ontstekingsreactie op gang die de aders in darmen, blaas en lever afsluit. Dit leidt tot zweren, plaatselijke bloeding en de vorming van littekenweefsel. De eieren produceren enzymen die ervoor zorgen dat ze in de ontlasting en de urine worden uitgescheiden. Wanneer de urine of de ontlasting van mensen met de ziekte in zoet water terechtkomt, komen deze eieren daarin vrij en begint de cyclus opnieuw.

De eieren van Schistosoma mansoni en Schistosoma japonicum bevinden zich meestal in de darm en de lever, terwijl die van Schistosoma hematobium zich meestal in de blaas bevinden. De resulterende ontsteking kan leiden tot littekenvorming en toegenomen druk in de aders die het bloed van het spijsverteringskanaal naar de lever voeren (het poortadersysteem). Deze hoge druk in het poortadersysteem kan vergroting van de milt en bloedingen vanuit de aders in de slokdarm veroorzaken. Andere organen (zoals de longen, het ruggenmerg en de hersenen (zie Infecties van de hersenen en het ruggenmerg: Parasitaire infecties)) kunnen ook worden aangetast.

Symptomen en diagnose

Wanneer de larven de eerste keer door de huid dringen, kan zich een jeukende uitslag (zwemmersjeuk) ontwikkelen. Koorts, rillingen, pijn in het lichaam, hoofdpijn en hoesten kunnen ontstaan wanneer de volwassen leverbotten eieren gaan leggen (4 tot 8 weken nadat ze het lichaam zijn binnengedrongen). De lever, milt en lymfeklieren kunnen tijdelijk groter worden en vervolgens weer normaal. Een patiënt kan buikkramp ontwikkelen en de ontlasting of de urine kan bloed bevatten. Bloedverlies kan tot bloedarmoede leiden. Chronische infectie van de urinewegen kan afsluiting veroorzaken en wordt in verband gebracht met de latere ontwikkeling van blaaskanker.

De diagnose ‘schistosomiasis' wordt gesteld door monsters van ontlasting of urine op eieren te onderzoeken. Er is ook bloedonderzoek naar antilichamen beschikbaar. Met behulp van echografie kan de ernst van infecties in de urinewegen of de lever worden beoordeeld.

Preventie en behandeling

Preventie van schistosomiasis wordt het best bereikt door niet te zwemmen, baden of waden in zoet water in gebieden waarvan bekend is dat er schistosomen voorkomen. Praziquantel Handelsnaam
Biltricide
wordt voorgeschreven ter behandeling van de ziekte (oraal in twee of drie doses verspreid over één dag).

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Mijnworminfectie

Volgende: Toxocariasis

Illustraties
Tabellen
Disclaimer