MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Griep (influenza)

Griep (influenza) is een infectie van de longen en luchtwegen door een van de griepvirussen en wordt gekenmerkt door koorts, een loopneus, keelpijn, hoesten, hoofdpijn, spierpijn (myalgie) en een algeheel gevoel van ziekte (malaise).Elk jaar komt over de hele wereld laat in de herfst of vroeg in de winter op grote schaal griep voor. Griep treedt op in epidemieën, waarbij veel mensen tegelijk ziek worden. Bij elke epidemie is meestal één stam van het griepvirus verantwoordelijk voor de ziekte. De stammen worden vaak genoemd naar de eerste locatie waar de ziekte zich voordeed (bijvoorbeeld Hongkong-griep) of naar het eerste dier waarbij de ziekte voorkwam (bijvoorbeeld varkensgriep).

Er zijn twee typen griepvirus, type A en type B, en veel verschillende stammen binnen elk type. De ziekten die door de verschillende typen en stammen worden veroorzaakt, zijn vergelijkbaar. De stam van het griepvirus die een uitbraak veroorzaakt, verandert steeds zodat het griepvirus elk jaar enigszins verschilt van dat van het voorgaande jaar. Het verandert soms zo sterk dat voorheen effectieve vaccins niet langer werken.

Griep verschilt duidelijk van verkoudheid. Het wordt door een ander virus veroorzaakt en geeft ernstiger symptomen. Ook tast griep veel dieper in de luchtwegen liggende cellen aan.

Het griepvirus wordt verspreid door inademing van druppeltjes die een patiënt door hoesten of niezen heeft verspreid of door direct contact met neusvocht of slijm van een patiënt. De ziekte wordt soms verspreid door aanraking van huishoudelijke artikelen die een geïnfecteerde persoon heeft aangeraakt of die met zijn neusvocht of slijm in aanraking zijn geweest.

Symptomen en diagnose

De symptomen treden 24 tot 48 uur na infectie op en kunnen plotseling beginnen. Rillingen of een rillerig gevoel zijn vaak de eerste aanwijzingen van griep. Gedurende de eerste paar dagen komt koorts vaak voor en de temperatuur kan stijgen tot 40 °C. Het gehele lichaam doet pijn, het ergst in de rug en de benen. Vaak heeft de patiënt ernstige hoofdpijn, met pijn rond en achter de ogen. Fel licht kan de hoofdpijn verergeren.

Eerst kunnen de symptomen van de luchtwegen relatief licht zijn, met een zere, geïrriteerde keel, een branderig gevoel op de borst, een droge hoest en een loopneus. Later kan het hoesten ernstiger worden en kan er sputum worden opgegeven. De huid is warm en rood, vooral in het gezicht. De mond en de keel kunnen rood worden, de ogen kunnen waterig zijn en het oogwit kan bloeddoorlopen worden. Vooral kinderen kunnen misselijk zijn en braken. Een klein percentage grieppatiënten verliest gedurende enkele dagen of weken het reukvermogen. Dit is zelden blijvend.

De meeste symptomen verdwijnen na 2 tot 3 dagen. De koorts houdt soms echter 5 dagen aan, het hoesten kan 10 dagen of langer aanhouden en het kan 6 tot 8 weken duren voordat de luchtwegirritatie volledig is verdwenen. Zwakte en moeheid kunnen enkele dagen of soms weken aanhouden.

De meest voorkomende complicatie van griep is longontsteking (pneumonie). Dit kan viruspneumonie zijn, waarbij het griepvirus zelf zich in de longen verspreidt, of bacteriële pneumonie, waarbij bacteriën (als pneumokokken) de door het virus beschadigde luchtwegen binnendringen. In beide gevallen kan het hoesten verergeren, de ademhaling moeilijker verlopen, de koorts aanhouden of terugkeren en soms is het sputum bloederig. Longontsteking komt vaker voor bij ouderen en bij mensen met een hart- of longziekte. Wel 7% van de ouderen in zorginstellingen die griep krijgt, moet in een ziekenhuis worden opgenomen en 1 tot 4% overlijdt. Jongere mensen met chronische ziekten hebben ook risico van ernstige complicaties.

Omdat de meeste mensen bekend zijn met de symptomen van griep en omdat griep in epidemieën optreedt, wordt de diagnose vaak al gesteld door de grieppatiënt zelf of door familie- of gezinsleden. De ernst van de ziekte en de aanwezigheid van hoge koorts en pijn in het gehele lichaam helpen griep te onderscheiden van een verkoudheid. Door onderzoek van bloed of van een keel- of neusuitstrijkje kan het griepvirus worden geïdentificeerd, maar dit onderzoek is zelden nodig.

Preventie

Vaccinatie is de beste methode om griep te voorkomen. Griepvaccins bevatten geïnactiveerd (gedood) griepvirus of virusdeeltjes. Moderne vaccins beschermen tegen drie verschillende stammen van het griepvirus. Elk jaar wordt een nieuw, van het voorgaande jaar afwijkend, vaccin gegeven om in te spelen op de veranderingen van het virus. Artsen proberen bij de samenstelling van het vaccin elk jaar de aanvallende stam van het virus te voorspellen op grond van de stam van het virus die gedurende het voorgaande griepseizoen overheerste en van de stam die ziekte in andere delen van de wereld veroorzaakt.

Vaccinatie is vooral belangrijk voor mensen met een risico ernstig ziek te worden als ze worden geïnfecteerd. Mensen in deze groep zijn onder meer ouderen boven de 65 jaar en iedereen met een chronische ziekte, zoals diabetes mellitus of een long- of hartziekte. Bijwerkingen van het vaccin zijn zeldzaam, afgezien van incidentele gevoeligheid van de injectieplaats.

Vaccinatie vindt plaats in de herfst, zodat de hoeveelheid antistoffen het hoogst zijn gedurende de piekmaanden van het griepseizoen, november tot en met maart. Bij de meeste mensen duurt het ongeveer 2 weken voordat de vaccinatie bescherming biedt.

Verschillende antivirale middelen kunnen worden gebruikt om infectie met het griepvirus te voorkomen. Deze middelen kunnen worden voorgeschreven als iemand recent aanwijsbaar contact heeft gehad met een grieppatiënt. Deze middelen worden bovendien gebruikt tijdens een griepepidemie ter bescherming van ongevaccineerde mensen met een verhoogd risico van complicaties van griep: ouderen en mensen met chronische ziekten.

Amantadine Handelsnaam
Symmetrel
is een ouder antiviraal middel dat bescherming biedt tegen influenza type A, maar niet tegen influenza type B. Het kan maagklachten, nervositeit, slapeloosheid en andere bijwerkingen veroorzaken, vooral bij ouderen en bij mensen met een hersen- of nieraandoening. Een ander nadeel van amantadine Handelsnaam
Symmetrel
is dat het griepvirus tegen dit middel snel resistent wordt.

illustrative-material.sidebar 1

Preventie van griep door inenting

wie tegen griep moeten worden ingeënt

  • iedereen van 65 jaar of ouder
  • bewoners van verpleeghuizen
  • volwassenen en kinderen van 6 maanden of ouder met diabetes mellitus, hartziekte, chronische longziekte of problemen met het afweersysteem
  • familieleden en zorgverleners van mensen in bovengenoemde groepen
  • artsen en werknemers in de gezondheidszorg
  • vrouwen in het tweede of derde trimester van hun zwangerschap tijdens het griepseizoen (vrouwen met medische aandoeningen waardoor hun risico van griepcomplicaties toeneemt, moeten voor het griepseizoen worden gevaccineerd, ongeacht het stadium van hun zwangerschap)
wie dient het griepvaccin niet te ontvangen
  • mensen met een ernstige allergie voor eieren
  • mensen die het syndroom van Guillain-Barré hebben gehad
  • mensen die op dat moment een ziekte hebben die gepaard gaat met koorts (anders dan een lichte verkoudheid)

Twee nieuwe middelen, oseltamivir Handelsnaam
Tamiflu
en zanamivir Handelsnaam
Relenza
, kunnen infectie met zowel griepvirus type A als type B voorkomen. De bijwerkingen van deze middelen, waarmee nog maar beperkt ervaring is opgedaan, lijken gering.

Behandeling

De belangrijkste behandeling bij griep is voldoende rust, veel drinken en inspanning vermijden. De normale activiteiten kunnen 24 tot 48 uur nadat de lichaamstemperatuur is genormaliseerd, worden hervat, al hebben de meeste mensen enkele dagen nodig om te herstellen. Koorts en pijn kunnen worden behandeld met paracetamol of niet-steroïde anti-inflammatoire preparaten (NSAID's) als acetylsalicylzuur Handelsnaam
Acetylsalicylzuur
Aspirine
Aspro
(aspirine) en ibuprofen Handelsnaam
Advil
Actifen
Brufen
Femapirin
Relian
. Vanwege het risico van het syndroom van Reye moet aan kinderen geen acetylsalicylzuur Handelsnaam
Acetylsalicylzuur
Aspirine
Aspro
worden gegeven. Zo nodig kunnen paracetamol en ibuprofen Handelsnaam
Advil
Actifen
Brufen
Femapirin
Relian
bij kinderen worden gebruikt. Zogenaamde ‘kinderaspirine' bevat meestal geen acetylsalicylzuur Handelsnaam
Acetylsalicylzuur
Aspirine
Aspro
, maar paracetamol. Evenals bij verkoudheid, kunnen andere maatregelen de symptomen helpen verlichten, zoals neusdruppels en stomen.

Dezelfde antivirale middelen die infectie voorkomen ( amantadine Handelsnaam
Symmetrel
, oseltamivir Handelsnaam
Tamiflu
en zanamivir Handelsnaam
Relenza
) helpen ook bij de behandeling van griep. Deze middelen werken echter alleen indien ze in de eerste 48 uur van de ziekte worden ingenomen en ze bekorten de periode van koorts en symptomen van de luchtwegen met slechts 1 of 2 dagen.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Gordelroos

Volgende: Hantavirusinfectie

Illustraties
Tabellen
Disclaimer