MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Folliculitis, furunkels en karbonkels

Folliculitis, furunkels en karbonkels zijn etterpuistjes en ‑builen in de huid ten gevolge van een bacteriële infectie.

De meeste huidinfecties waarbij etterende ontstekingen ontstaan, worden veroorzaakt door de bacterie Staphylococcus aureus.(zie Bacteriële infecties: Stafylokokkeninfecties)

Soms dringen de bacteriën de huid binnen via een haarzakje, een schaafwondje of snij- of steekwond, maar vaak is niet duidelijk waar de bacteriën zijn binnengedrongen. Mensen met een slechte hygiëne of chronische huidaandoeningen of die Staphylococcus in hun neusholte hebben, zijn vatbaarder voor deze huidinfecties. Bij sommige mensen kan de infectie om onduidelijke redenen steeds terugkomen.

Mensen die vatbaar zijn voor steeds terugkerende infecties wordt geadviseerd het hele lichaam met een bacteriedodende zeep te wassen, een zalf met antibiotica in de neus aan te brengen en eventueel zelfs orale antibiotica te gebruiken.

Folliculitis, furunkels en karbonkels verschillen onderling in grootte en in diepte van de etterpuisten en ‑builen.

Folliculitis: folliculitis is een infectie van een haarzakje. De infectie ziet eruit als een klein witgeel puistje onder aan een haar. Er kunnen veel haarzakjes geïnfecteerd zijn of slechts één. De geïnfecteerde haarzakjes zijn licht pijnlijk, maar de patiënt voelt zich voor de rest niet ziek.

Sommige mensen krijgen folliculitis door het gebruik van een slecht gechloreerd warm bad of een whirlpool (hot-tub-folliculitis). Deze aandoening wordt veroorzaakt door de bacterie Pseudomonas aeruginosa. De aandoening begint 6 uur tot 5 dagen na de blootstelling. De huidgebieden onder de zwemkleding (romp en billen) zijn het vaakst aangedaan.

Soms krullen stugge baardharen om na het scheren en dringen de huid binnen (ingegroeide haren) waardoor irritatie ontstaat zonder dat er sprake is van een infectie. Deze vorm van folliculitis (folliculitis barbae) komt vooral veel voor bij mannen van het negroïde ras.

Folliculitis wordt behandeld met warme kompressen. Soms worden 2 tot 3 keer per dag antibiotica voor lokaal gebruik aangebracht, te kiezen op geleide van de bacteriekweek. Indien de door folliculitis aangetaste gebieden groot zijn, kunnen orale antibiotica nodig zijn, zoals cefalexine Handelsnaam
Keforal
. Hot-tub-folliculitis verdwijnt na een week vanzelf. Folliculitis door ingegroeide haren wordt met wisselend succes behandeld met een aantal methoden. Iemand met steeds terugkerende ontstekingen wordt geadviseerd zich niet meer te scheren.

Furunkels of steenpuisten zijn warme, pijnlijke, met pus gevulde, geïnfecteerde holten (abcessen) onder het huidoppervlak. Zij kunnen een diameter van enkele centimeters hebben. Als ze niet worden behandeld, barsten ze uiteindelijk vaak open. Vanuit het abces verspreiden de bacteriën zich naar het omliggende weefsel en infecteren zo de lymfeklieren. De patiënt kan koorts en een algemeen gevoel van ziekzijn (malaise) hebben.

Een abces wordt behandeld door het open te maken en de pus te draineren. Daarna spoelt de arts de holte uit met een steriele zoutoplossing om alle pus te verwijderen. Soms wordt het gedraineerde abces bedekt met een gaasje, dat 24 tot 48 uur later wordt verwijderd.

Als het abces volledig is gedraineerd, zijn antibiotica meestal niet nodig. Maar als de infectie zich heeft uitgebreid of als het abces zich midden op het gezicht of hoger bevindt, worden antibiotica voorgeschreven, zoals cefalexine Handelsnaam
Keforal
, vanwege het gevaar dat de infectie zich naar de hersenen uitbreidt.

Een karbonkel (negenoog) is een groepje kleine en ondiepe furunkels die onder de huid met elkaar zijn verbonden. Meerdere aangetaste gebieden kunnen opengaan waarna de pus vanzelf vrijkomt. De patiënt heeft vaak koorts en voelt zich moe en ziek. Karbonkels komen vaker voor bij mannen en ontstaan meestal in de nek. Vaak leiden karbonkels tot uitgebreid loslaten van de huid en littekenvorming. Oudere mensen, diabetespatiënten en patiënten met een verminderde weerstand zijn vatbaarder voor karbonkels.

De behandeling bestaat uit orale antibiotica. Eventuele grote abcessen worden opengesneden om de pus te laten afvloeien. Karbonkels zijn moeilijk te genezen, doordat het moeilijk is de kleine met pus gevulde holten te vinden en te draineren. Daarom moeten de antibiotica soms gedurende enkele maanden worden gebruikt.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Flegmone

Volgende: Hidradenitis suppurativa

Illustraties
Tabellen
Disclaimer