MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Vaatgezwellen (angioom)

Vaatgezwellen (angiomen) zijn ophopingen van abnormaal dicht op elkaar gepakte bloed- of lymfevaten die zich meestal in en onder de huid bevinden en een rode of paarse kleur hebben.

Vaatgezwellen ontstaan vaak voor de geboorte of kort daarna. Voorbeelden van vaatgezwellen zijn hemangiomen, wijnvlekken, lymfangiomen, granuloma pyogenicum en stervormige angiomen. Deze verschillende vaatgezwellen worden meestal herkend aan hun uiterlijk. Een biopsie is dus zelden noodzakelijk. Ongeveer eenderde van alle pasgeborenen heeft wel een of ander vaatgezwel of een bepaalde vaatafwijking. Veel van deze gezwellen en afwijkingen verdwijnen na verloop van tijd (jaren) vanzelf.

Hemangiomen

Een hemangioom is een abnormale, overmatige groei van bloedvaten.

Hemangiomen ontstaan kort na de geboorte en worden in de eerste 6 tot 18 levensmaanden vaak groter. Daarna worden ze kleiner. Ongeveer driekwart van alle hemangiomen is verdwenen op de leeftijd van 7 jaar, hoewel de huid hierna vaak enigszins verkleurd blijft of een litteken vertoont.

Oppervlakkige hemangiomen (aardbeihemangiomen) zijn de meest voorkomende bloedvatgezwellen. Ze ontstaan in de buurt van het huidoppervlak. Ze verschijnen als verheven, rode, onregelmatige gezwellen of plekken die in grootte variëren van kleine bultjes tot grote misvormende zwellingen van enkele centimeters in doorsnede. Ze ontstaan meestal op de romp in aantallen van een paar tot enkele tientallen. Oppervlakkige hemangiomen zijn onschadelijk. Als ze hinderlijk zijn, kunnen ze met een elektrische naald of laser worden verwijderd.

Diepe hemangiomen (caverneuze hemangiomen) groeien binnen in de huid en diep daaronder. Ze leiden tot een opbolling van de huid en kunnen paars van kleur zijn of huidkleurig wanneer ze zeer diep zitten. De meeste diepe hemangiomen bereiken een doorsnede van enkele centimeters, maar soms worden ze veel groter. Meer dan de helft ontstaat op het hoofd en de hals. Soms ontstaan hemangiomen in organen, zoals in de lever. (zie Tumoren van de lever: Hemangioom in de lever)

Oppervlakkige en diepe hemangiomen doen geen pijn, maar barsten soms open en geven dan een bloeding die moeilijk te stelpen kan zijn. Hemangiomen rond de ogen kunnen zo groot worden dat ze het zicht belemmeren, wat tot blijvend gezichtsverlies kan leiden als er niets aan wordt gedaan.

Omdat hemangiomen vaak vanzelf verdwijnen, worden ze bij voorkeur niet behandeld, tenzij ze snel groeien, gezichtsproblemen veroorzaken, gaan zweren of een cosmetisch probleem vormen. Hemangiomen op het gezicht worden behandeld indien ze niet zijn verdwenen bij kinderen vanaf 5 of 6 jaar.

Wanneer behandeling noodzakelijk is, wordt in kleine oppervlakkige hemangiomen een injectie met corticosteroïden gegeven of ze worden chirurgisch verwijderd wanneer de injecties niet helpen. Bij oudere kinderen waarbij het hemangioom is ingekrompen, kan het uiterlijk van de huid chirurgisch of met lasertherapie worden verbeterd.

Wijnvlekken

Een wijnvlek (naevus flammeus) is een platte, roze, rode of paarsachtige verkleuring die bij de geboorte aanwezig is en wordt veroorzaakt door misvormde bloedvaten.

Een wijnvlek is een onschadelijke, blijvende verkleuring van de huid. Het uiterlijk van een wijnvlek kan echter een (zware) psychische belasting vormen. Ze zien eruit als gladde, platte, roze, rode of paarse huidvlekken. Wijnvlekken kunnen klein zijn of een groot oppervlak beslaan. Een wijnvlek achter op de nek van een pasgeborene wordt ook wel ‘ooievaarsbeet' genoemd. Zeer zelden verschijnen wijnvlekken als onderdeel van het Sturge-Weber-syndroom, een zeldzame aangeboren aandoening die leidt tot geestelijke achterstand en groeiafwijkingen.

Kleine wijnvlekken kunnen met cosmetica worden gecamoufleerd. Het uiterlijk van hinderlijke vlekken kan aanzienlijk worden verbeterd door lasertherapie.

Lymfangioom

Een lymfangioom (lymfatische misvorming) is een zwelling in de huid die wordt veroorzaakt door een ophoping van verwijde lymfevaten, de kanaaltjes die lymfe (een heldere, aan bloed verwante vloeistof) door het hele lichaam vervoeren.

Lymfangiomen komen niet vaak voor, maar verschijnen meestal na de geboorte en voor het tweede levensjaar. Ze kunnen kleine bultjes vormen of grote, misvormende gezwellen. Lymfangiomen veroorzaken geen jeuk of pijn. De meeste lymfangiomen zijn geelbruin, maar sommige zijn rood gekleurd. Wanneer ze door verwonding openbarsten of worden doorgeprikt, vloeit er een kleurloos vocht uit. Lymfangiomen vereisen gewoonlijk geen behandeling, maar kunnen eventueel operatief worden verwijderd. Bij een dergelijke ingreep dienen echter veel huidlagen en onderhuids weefsel te worden verwijderd, omdat lymfangiomen diep onder het huidoppervlak zitten.

Granuloma pyogenicum

Granuloma pyogenicum (granuloma teleangiectaticum) is een scharlakenrood, bruin of blauwzwart huidgezwel dat wordt veroorzaakt door een snelle toename van het aantal haarvaatjes (capillairen: de kleinste bloedvaten) op een bepaalde plek en door zwelling van het omliggende weefsel.

De aandoening ontwikkelt zich snel, gewoonlijk na huidletsel. Om onduidelijke redenen kunnen tijdens de zwangerschap grote granulomen ontstaan, zelfs op het tandvlees (zwangerschapgranuloom). Een granuloma pyogenicum verschijnt als een verheven gezwel ter grootte van 0,5 tot 1 cm. Het gezwel veroorzaakt geen pijn, maar doordat het bijna volledig uit capillairen (haarvaatjes) bestaan, gaat het snel bloeden bij stoten of krabben.

Een granuloma pyogenicum verdwijnt soms vanzelf, maar als dat niet gebeurt, wordt het meestal chirurgisch verwijderd, met lasertherapie of met een elektrische naald (elektrocoagulatie). Een stukje granuloomweefsel kan naar een laboratorium worden gestuurd om een melanoom of andere huidkanker uit te sluiten. Soms keert een granuloma pyogenicum na behandeling terug.

Stervormig angioom

Een stervormig angioom is een klein, helderrood gebied met in het midden een verwijd bloedvaatje en daaromheen dunne verwijde haarvaatjes die op spinnenpoten lijken.

Veel mensen hebben een paar stervormige angiomen, die in de volksmond vaak ‘gesprongen adertjes' worden genoemd. Stervormige angiomen op het gezicht komen veel voor bij mensen met een lichte huidskleur. De oorzaak is in de meeste gevallen niet bekend. Zonlicht speelt mogelijk een rol. Levercirrosepatiënten krijgen vaak een groot aantal stervormige angiomen, evenals zwangere vrouwen en vrouwen die orale anticonceptie gebruiken. Stervormige angiomen zijn niet aanwezig bij de geboorte.

Stervormige angiomen verschijnen als kleine, nauwelijks zichtbare, niet verheven rode plekjes met een doorsnede van minder dan 0,5 cm. Ze zijn onschadelijk en veroorzaken over het algemeen geen symptomen. Ze zijn uitsluitend van cosmetisch belang. Stervormige angiomen die ontstaan tijdens de zwangerschap of bij gebruik van orale anticonceptie verdwijnen meestal vanzelf 6 tot 9 maanden na de geboorte of het stoppen met de orale anticonceptie. Als om cosmetische redenen behandeling wordt gewenst, kan het centrale bloedvat worden dichtgebrand met behulp van lasertherapie of een elektrische naald.

illustrative-material.sidebar 1

Gebruik van lasers bij behandeling van huidproblemen

Een laser is een apparaat dat een dunne, zeer intense lichtstraal met één bepaalde golflengte (kleur) voortbrengt. Laserstralen kunnen zeer krachtig zijn met een vermogen van duizenden watts. Maar doordat deze energie zich voordoet in de vorm van licht, tast de energie pas menselijk weefsel aan zodra deze wordt opgenomen. Of het weefsel laserlicht opneemt, hangt af van de kleur van het weefsel en van het licht. Zo nemen rode bloedvaten het best geel, blauw en groen licht op. Daarom wordt bij de behandeling van hemangiomen laserlicht met deze kleuren gebruikt om zich specifiek te richten op bloedvaten. Bij andere aandoeningen worden andere kleuren gebruikt. Laserstralen kunnen ononderbroken zijn, als een flitslicht of bestaan uit kort-pulserende, afzonderlijke flitsen. Aan de hand van de pulsduur kan mede de diepte en het effect van de laserstraal worden bepaald.

Laserbehandelingen worden soms gecombineerd met fotodynamische therapie, waarbij bepaalde lichtabsorberende chemische stoffen op huidtumoren worden aangebracht of intraveneus worden toegediend. Bij beschijning met laserlicht vallen deze chemische stoffen uiteen en worden stoffen gevormd die bijdragen aan de vernietiging van de tumor.

Bloedvatgezwellen als hemangiomen en malformaties als wijnvlekken worden vaak behandeld met lasertherapie. Lasertherapie wordt ook toegepast om ongewenst haar, tatoeages, huidverkleuringen, littekens door acne of zonbeschadiging en kwaadaardige tumoren te verwijderen.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Seborroïsche wratten

Illustraties
Tabellen
Disclaimer