MERCK MANUAL MEDISCH HANDBOEK
Tips voor betere resultaten
ABCDEFGHI
JKLMNOPQR
STUVWXYZ

Sectie

Hoofdstuk

Onderwerp

Plaveiselcelcarcinoom

Plaveiselcelcarcinoom is een vorm van kanker die in de plaveiselcellen (keratinocyten) ontstaat.

Plaveiselcellen (keratinocyten) zijn de belangrijkste cellen waaruit de opperhuid is opgebouwd. Plaveiselcelcarcinoom ontstaat meestal in gebieden die veel aan zonlicht zijn blootgesteld, maar kan overal op de huid ontstaan of in de mond, waar blootstelling aan zonlicht minimaal is. Een plaveiselcelcarcinoom kan ontstaan in normale huid, maar treedt eerder op in precancereuze, door blootstelling aan zonlicht veroorzaakte huidveranderingen (keratosis actinica (zie Zonlicht en huidbeschadiging:IntroductieKader)). Plaveiselcelcarcinoom kenmerkt zich door zijn dikke, schilferige, onregelmatige uiterlijk. Mensen met een lichte huid hebben een veel groter risico van plaveiselcelcarcinoom dan mensen met een donkerder huid. Deze vorm van kanker ontstaat ook eerder in chronische (huid)zweren of in littekenweefsel, vooral in door brandwonden veroorzaakte littekens.

Plaveiselcelcarcinoom begint als een rood gebied met een schilferig, met korstjes bedekt oppervlak dat maar niet geneest. Naarmate het gezwel groeit, kan het enigszins verheven en hard worden, soms met een wratachtig oppervlak. Uiteindelijk wordt de tumor een open zweer waarbij deze in het onderliggende weefsel groeit.

De meeste plaveiselcelcarcinomen tasten alleen omliggend weefsel aan, waar ze in doordringen. Maar sommige zaaien uit naar andere delen van het lichaam met mogelijk fatale gevolgen. Tumoren dicht bij de oren en onderlip zaaien eerder uit. Plaveiselcelcarcinomen in de mond zaaien vaak uit.

De ziekte van Bowen is een vorm van plaveiselcelcarcinoom dat zich nog in een vroeg stadium bevindt en nog niet tot de diepere huidlagen is binnengedrongen. De aangetaste huid is roodbruin en schilferig of korstig en plat. Soms lijken de symptomen op die van psoriasis, eczeem of een schimmelinfectie (ringworm).

Diagnose, behandeling en preventie

Wanneer plaveiselcelcarcinoom wordt vermoed, wordt een biopsie verricht om deze vorm van huidkanker te kunnen onderscheiden van ziekten die erop lijken.

Plaveiselcelcarcinoom en de ziekte van Bowen worden behandeld door de tumor weg te snijden en microscopisch te controleren of de verwijdering volledig was. Ook kan Mohs-chirurgie worden toegepast, waarbij laag voor laag weggenomen weefsel onder een microscoop wordt onderzocht. Soms wordt de tumor bestraald. Deze behandelingen zijn gewoonlijk 100% effectief en bij tijdige diagnose overleven de patiënten de ziekte vrijwel altijd.

Een plaveiselcelcarcinoom dat is uitgezaaid naar andere delen van het lichaam kan tot de dood leiden. Uitgezaaid plaveiselcelcarcinoom wordt behandeld met bestraling of chemotherapie, maar dit is niet altijd effectief.

Doordat plaveiselcelcarcinoom vaak wordt veroorzaakt door blootstelling aan zonlicht, kan deze vorm van kanker mede worden voorkomen door uit de zon te blijven, beschermende kleding te dragen en een zonnebrandmiddel te gebruiken. Als een plaveiselcelcarcinoom eenmaal is opgetreden, hebben deze preventieve maatregelen weinig zin meer, doordat de schade aan de huid door chronische blootstelling aan de zon al ruimschoots is aangericht.

illustrative-material.sidebar 1

Mohs-chirurgie

Omdat huidkankercellen zich vaak tot voorbij de randen van een zichtbare plek op de huid hebben uitgebreid, maken artsen soms gebruik van een speciale chirurgische techniek waarbij het kankergezwel in schillen wordt verwijderd. Bij deze techniek, genaamd ‘Mohs-chirurgie' of ‘Mohs micrografische chirurgie', wordt eerst de zichtbare tumor verwijderd waarna de randen van de wond laag voor laag worden weggesneden. Tijdens de ingreep worden stukjes weefsel onmiddellijk onderzocht op aanwezigheid van kankercellen. Verwijdering van weefsel gaat door totdat er geen kankercellen meer in de monsters aanwezig zijn. Mohs-chirurgie wordt toegepast bij bepaalde vormen van basocellulair carcinoom en plaveiselcelcarcinoom. Bij deze ingreep kan de hoeveelheid weefsel die moet worden verwijderd, beperkt blijven, wat vooral belangrijk is bij kanker bij belangrijke plaatsen als het oog. Dankzij Mohs-chirurgie wordt de kans dat de huidkanker terugkomt ook kleiner.

Nadat alle kankerplekjes zijn verwijderd, bepaalt de chirurg hoe de weggesneden huid het best kan worden vervangen. De chirurg kan besluiten huidtransplantatie toe te passen, de wond te hechten of de huid vanzelf te laten genezen met een verband op de wond.

Laatste volledige inspectie/herziening februari 2003

Naar boven

Vorige: Melanoom

Volgende: Ziekte van Paget

Illustraties
Tabellen
Disclaimer